استراتژی پوشش ریسک بورس

پویان مظفری: افت حدود ۱۳ درصدی بازار در حالی است که نرخ ارز در همین هفته نزدیک به ۲۰ هزار تومان افزایش یافت. کنار هم قرار گرفتن این دو پدیده، یعنی رشد دلار و سقوط بورس، باعث شد ارزش بازار در برابر دلار به شدت تضعیف شود. برای روشن شدن موضوع، نگاهی به عقب می‌اندازیم: ارزش بازار بورس از کف حدود ۸۰ میلیارد دلاری خود در مهرماه، آرام آرام رشد کرد و تا اواسط آذر به ۱۰۷ میلیارد دلار رسید. اما از آن زمان به بعد، بازار دیگر رشد دلاری نداشت و فقط توانست ارزش خود را در برابر دلار حفظ کند. اما با جهش ارزی هفته گذشته و افت سنگین بورس، این دستاورد نیز از بین رفت و بازار بخش مهمی از ارزش خود را در برابر دلار از دست داد.

اگر پارامترهای بنیادی را بررسی کنیم، نسبت قیمت به سود (P/E) بازار هم‌اکنون حدود ۷.۲ است. این عدد وقتی با نرخ دلار ۱۳۰ هزار تومانی محاسبه شود، به محدوده ۴ تا ۴.۵ می‌رسد که رقم بسیار پایینی است. این یعنی بازار انتظار رشد شدید سودآوری شرکت‌ها را در چهار فصل آینده دارد. بخشی از این انتظار مثبت پیش‌تر در قیمت‌ها منعکس شده بود و به رشد بازار کمک کرد، اما اکنون سؤال اینجاست که چرا با وجود این ارزندگی، بازار چنین وضعیتی پیدا کرده و آینده چه خواهد شد؟

چرا بورس سقوط کرد؟

واقعیت این است که علی‌رغم وجود صندوق حمایتی، بازار نتوانست وضعیت خوبی را تجربه کند. دلیل اصلی روشن است: ترس از جنگ. عده‌ای سهام خود را می‌فروشند تا اگر جنگی رخ داد، نقدینگی داشته باشند و نگران نباشند که شرکت‌ها اصلاً سر جایشان باشند یا نه. این نگاه در رفتار تریدرهای مارجینال که بازیگران اصلی تعیین قیمت در تابلو هستند، کاملاً مشهود است. مثلاً در نماد پالایشی‌ها شاهد صف‌های فروش سنگین هستیم. چرا؟ چون ترس از این هست که اگر تنش‌ها شدت بگیرد، شاید اصلاً بازاری در کار نباشد. این تفکر روی شاخص هم اثر گذاشت و حمایت مهم ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار واحد شکسته شد. از نظر تکنیکالی، احتمال پایین آمدن شاخص تا محدوده ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد هم وجود دارد، هرچند معلوم نیست چه اتفاقی خواهد افتاد.

در بازارهای جهانی هم اوضاع فوق‌العاده پرنوسان بود. طلا تا ۵۵۰۰ دلار هم بالا رفت، اما ناگهان با افت ۶۰۰ دلاری به ۴۸۹۰ دلار رسید. نوسانات ۱۰ درصدی در یک روز برای طلا بی‌سابقه است. نقره هم تا ۷۷ دلار پایین آمد و در نهایت ۸۳ دلار بسته شد. بازار ارز دیجیتال وضعیت وحشتناکی داشت؛ بیت‌کوین ۷ درصد، اتریوم ۱۳ درصد، ریپل ۱۷ درصد و سولانا ۲۰ درصد ریختند. مس هم حدود ۵ درصد افت کرد. همه این نوسانات روی بازار داخلی ما هم اثر گذاشت و باعث شد بازگشایی خوبی نداشته باشیم.

دلار و طلا کاملاً تحت تأثیر فضای جنگی

دلار و طلا این روزها کاملاً تحت تأثیر فضای جنگی قرار گرفته‌اند. هر خبر مثبت یا منفی سیاسی، این دو بازار را جابه‌جا می‌کند. مثلاً دیشب با اخبار مثبتی مثل سفر وزیر خارجه قطر یا صحبت‌های لاریجانی، فضا کمی مثبت شد و احتمالاً امروز دلار و طلا منفی شوند.

اما در این شرایط چه باید کرد؟ باید تک‌تک بازارها را شناخت. من صادقانه اعتراف می‌کنم که در این دو هفته نتوانستم درست و دقیق بازارها را ببینم. همه چیز در مه غلیظی از وقایع سیاسی و نظامی گم شده بود. حتی حرفه‌ای‌های بازار هم به جای بحث از سود شرکت‌ها، مدام از تحولات سیاسی حرف می‌زدند. من هم مثل خیلی‌ها خوب عمل نکردم. در شرایط عادی، حداقل نصف سهامم را می‌فروختم، اما این کار را نکردم. در مقابل، تمام طلای خود را چهارشنبه پیش فروختم که معامله خیلی خوبی بود، چون شنبه در منفی ۵۶ درصدی توانستم دوباره بخرم. این فضا وحشتناک است؛ اگر درست عمل نکنیم، ممکن است صفر شویم.

ریسک بالای معاملات آپشن و هرمی

به همین دلیل فعلاً سراغ اهرمی‌ها نروید و در آپشن هیچ کاری نکنند. ریسکش خیلی بالاست، هرچند بازدهی بالایی هم دارد. برخی ۲۰ درصد طلا خریده و می‌دانم که در شرایط عادی دلار باید پایین بیاید و طلا هم اصلاح کند. اما این ۲۰ درصد را صرفاً برای پوشش ریسک حوادث نظامی خریدم. اگر شرایط عادی شود و دلار به ۱۴۰ هزار تومان برگردد، من فقط ۲۰ درصد سرمایه‌ام را در طلا دارم و آسیب چندانی نمی‌بینم. ولی اگر جنگی رخ دهد، این طلا می‌تواند نجات‌بخش باشد.

توصیه به کسانی که از مسائل سیاسی می‌ترسند این است که حداکثر ۲۰ درصد از پرتفوی خود را به صندوق‌های طلا اختصاص دهند، آن هم صرفاً برای پوشش ریسک نظامی، نه به خاطر سودآوری. در کنار آن، صندوق‌های با درآمد ثابت هم می‌توانند گزینه مناسبی باشند چون آزادی عمل بیشتری به شما می‌دهند.