چگونه با ابزارهای مشتقه از ضرر فرار کنیم؟

مونا موسوی: در شرایط فعلی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری اهرمی با دو راه‌حل محدود برای کنترل بحران مواجه‌اند: یا باید ارزش واحدهای عادی را کاهش دهند که این تصمیم عمدتاً در اختیار مدیر صندوق است، یا اقدام به فروش سهم در بازار کنند. البته فروش سهم نیز باید به‌گونه‌ای انجام شود که فشار فروش سنگینی به بازار وارد نشود.

اما مشکل اصلی دارندگان واحدهای اهرمی این است که حتی در صورت عدم افت بازار، باز هم زیان می‌کنند؛ چرا که باید سود واحدهای ممتاز را پرداخت کنند، در حالی که خود صندوق سودی از بازار کسب نمی‌کند. بنابراین، چه بازار نزولی باشد و چه درجا بزند، دارندگان واحدهای عادی رشد خاصی را تجربه نخواهند کرد.

برای درک بهتر موضوع، به یک مثال عددی توجه کنید: فرض کنید فردی با سرمایه ۱۵۰ میلیون تومان، ۶۵ هزار واحد اهرمی را با قیمت ۲۳۰۰ تومان خریداری کرده است. اکنون که قیمت هر واحد به ۱۷۸۰ تومان رسیده، ارزش کل سرمایه‌اش به ۱۱۶ میلیون تومان کاهش یافته و با زیانی ۳۴ میلیون تومانی مواجه است.

این فرد سه راه پیش‌رو دارد:

1. پذیرش زیان و خروج از موقعیت.
2. میانگین‌گیری و افزایش سرمایه‌گذاری برای کاهش قیمت تمام‌شده (که در بازار نزولی بسیار خطرناک است).
3. انتظار برای رشد قیمت و خروج بدون زیان، که ممکن است بسیار زمان‌بر باشد.

ادامه راهکار عملی برای کاهش زیان در واحدهای اهرمی

فرض کنید سرمایه‌گذار اقدام به فروش قرارداد اختیار خرید کرده و از این طریق مبلغی معادل ۱۸ میلیون تومان نقدینگی دریافت نموده است. این مبلغ نه‌تنها بخشی از زیان پیشین را جبران می‌کند، بلکه امکان مدیریت بهتر موقعیت را در صورت ادامه روند نزولی بازار فراهم می‌سازد. در واقع، اگر قیمت واحدهای اهرمی کاهش یابد، سود حاصل از فروش اختیار خرید می‌تواند بخشی از زیان جدید را پوشش دهد و از شدت آن بکاهد.

در صورت تداوم روند نزولی بازار: فروش اختیار خرید به منزله تعیین سقفی برای زیان است. به‌عنوان مثال، زیان ۳۴ میلیون تومانی ممکن است به ۱۵ یا ۱۸ میلیون تومان کاهش یابد. این اقدام نشان‌دهنده کنترل ریسک، مدیریت سرمایه و رفتار حرفه‌ای در مواجهه با شرایط نامطلوب بازار است.

در صورت بازگشت بازار و رشد قیمت اهرم: سرمایه‌گذار مبلغ ۱۸ میلیون تومان را دریافت کرده و در موعد مقرر، موظف به تحویل واحدهای اهرمی خواهد بود. با این حال، زیان نهایی همچنان کمتر از حالت اولیه خواهد بود. این یعنی خروج منطقی از موقعیتی زیان‌ده با بهره‌گیری از ابزارهای مشتقه.

نکته کلیدی: این روش صرفاً برای سرمایه‌گذاری مؤثر است که آمادگی پذیرش اشتباهات گذشته را داشته باشد. فردی که در قیمت ۲۳۰۰ تومان اقدام به خرید واحدهای اهرمی کرده و اکنون با زیانی ۳۰ درصدی مواجه است، باید واقع‌گرایانه عمل کند و به‌جای انتظار برای بازگشت احتمالی بازار، به دنبال راهکار عملی باشد. بازار برای سرمایه‌گذاران منفعل، هیچ تضمینی ارائه نمی‌دهد.

این روش نه‌تنها از زیان بیشتر جلوگیری می‌کند، بلکه به سرمایه‌گذار امکان می‌دهد تا با مدیریت فعال، از ابزارهای بازار برای کاهش ریسک استفاده کند. رفتار منفعلانه و انتظار برای “بازگشت بازار” بدون اقدام عملی، یکی از اشتباهات رایج و پرهزینه در سرمایه‌گذاری است.

رفتار غیرمنطقی چیست؟ نشستن و نظاره‌گر بودن. امید بستن به حمایت‌های احتمالی، یا انتظار برای بهبود خودبه‌خودی بازار، استراتژی محسوب نمی‌شود. چنین نگرشی، صرفاً منجر به تعمیق زیان خواهد شد. تجربه نشان داده است که سرمایه‌گذارانی که از سال ۱۳۹۹ تاکنون صرفاً نظاره‌گر بوده‌اند، بخش قابل‌توجهی از سرمایه خود را از دست داده‌اند.

رفتار منطقی چیست؟ پذیرش اشتباه، بهره‌گیری از ابزارهای حرفه‌ای، و خروج حساب‌شده از موقعیت زیان‌ده. اگر اکنون با زیانی ۳۰ میلیون تومانی مواجه هستید، و می‌توانید با یک تصمیم هوشمندانه، آن را به ۱۵ میلیون کاهش دهید، این یعنی نجات سرمایه و مدیریت صحیح.

توصیه پایانی: چنانچه هنوز با بازار اختیار معامله آشنایی ندارید، اکنون زمان مناسبی برای مطالعه، یادگیری و تمرین است. ابزارهای مشتقه، به‌ویژه قراردادهای اختیار خرید، برای مواجهه با چنین شرایطی طراحی شده‌اند؛ شرایطی که بازار به سرمایه‌گذار پشت کرده، اما او همچنان می‌خواهد منطقی و فعالانه عمل کند.

اگر در موقعیت زیان هستید، به‌جای امیدواری بی‌پایه، با پذیرش اشتباه و استفاده از ابزارهای حرفه‌ای مانند اختیار معامله، می‌توانید بخشی از زیان را جبران کرده و از موقعیت خارج شوید. بازار همیشه فرصت نمی‌دهد؛ تصمیم‌گیری منطقی، کلید بقاست