تا زمانی که فولاد مبارکه و فولاد خوزستان نتوانند به چرخه تولید پایدار و کامل بازگردند، خبری از صادرات اسلب و ورق گرم نخواهد بود. و هر چه این بازسازی طولانیتر شود، بازارهای صادراتی از دست رفته، جای خود را به رقبای منطقهای (ترکیه، روسیه و حتی چین) خواهند داد.
به گزارش سرمایه فردا، فعالان بازار فولاد ایران با خبری تلخ اما قابل پیشبینی از خواب بیدار شدند: ممنوعیت صادرات اسلب و محصولات تخت فولادی تمدید شد. دلیل این تصمیم که شاید برای بسیاری ناامیدکننده باشد، ساده است: عرضه داخلی هنوز پاسخگوی نیاز بازار نیست. کمبود آنقدر جدی است که حتی یک کیلو اسلب و ورق گرم را نمیتوان از کشور خارج کرد.
این محدودیتها که در ابتدا به عنوان اقدامی موقت برای مقابله با کمبود عرضه وضع شده بودند، اکنون رنگی بلندمدت به خود گرفتهاند. فعالان بازار معتقدند این ممنوعیت ممکن است تا پایان سال ۲۰۲۶ (حداقل تا سال ۱۴۰۶) ادامه پیدا کند؛ مگر اینکه اتفاق معجزهآسایی در خطوط تولید دو غول فولادی کشور رخ دهد.
اجازه صادرات داده نمیشود
مهلت اولیه ممنوعیت صادرات اسلب و محصولات تخت فولادی در ۳۰ مه (۱۰ خرداد) به پایان رسید. اما فعالان بازار از توقف ادامهدار تجارت خارجی در این بخش خبر میدهند. یک منبع آگاه گفت: «صادرات اسلب و ورق گرم (HRC) همچنان محدود است و پس از پایان مهلت قبلی نیز عملاً اجازه صادرات داده نشده است. با توجه به تقاضای بالای بازار داخلی برای محصولات تخت، بعید است صادرات اسلب و ورق گرم پیش از سال ۲۰۲۷ از سر گرفته شود؛ مگر آنکه هر دو شرکت فولاد خوزستان (KSC) و فولاد مبارکه (MSC) به ظرفیت کامل تولید بازگردند.»
این صحبت از زبان یک منبع آگاه، یعنی وضعیت فعلی قرمز است و چشمانداز، خاکستری تیره.
فولاد مبارکه؛ بزرگترین پروژه بازسازی صنعتی ایران
فولاد مبارکه در حال حاضر تمام توان خود را روی یک هدف متمرکز کرده است: بازسازی و نوسازی بخشهای آسیبدیده زنجیره تولید. بر اساس آخرین بیانیه این شرکت، عملیات بازسازی در واحدهای احیای مستقیم، ماژولها و تأسیسات فولادسازی ادامه دارد. فولاد مبارکه این برنامه بازسازی را «یکی از بزرگترین پروژههای بازسازی صنعتی در ایران» توصیف کرده است. وسعت کار به قدری است که شاید نتوان به سرعت امید بست.
فولاد خوزستان؛ شش ماه تا عادی شدن، اما نه قطعی
پیش از وقوع اختلالات در صنعت فولاد ایران، فعالان بازار برآورد میکردند که فولاد خوزستان حدود شش ماه برای بازگشت به شرایط عادی نیاز داشته باشد، در حالی که انتظار میرفت فولاد مبارکه حداقل یک سال برای احیای کامل عملیات خود زمان لازم داشته باشد. اما این پیشبینیها مربوط به «پیش از وقوع اختلالات» است. اکنون با گذشت ماهها از حمله و مختل شدن تولید، بسیاری از کارشناسان معتقدند روند بازسازی ممکن است به زمان بیشتری نیاز پیدا کند. خوشبینی اولیه جای خود را به واقعبینی تلخ داده است.
ریشههای بحران؛ دو غول روی زمین افتادند
در اواخر آوریل (اوایل اردیبهشت)، دولت ایران صادرات اسلب، ورق گرم، ورق سرد و محصولات تخت پوششدار را تحت ۶۶ ردیف تعرفهای (HS Codes) تا ۳۰ مه ممنوع کرد. این تصمیم پس از اختلالات شدید در فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، دو تولیدکننده اصلی فولاد کشور، اتخاذ شد. اختلالاتی که به کمبود شدید اسلب و محصولات تخت در بازار داخلی منجر شد. به عبارت دیگر، دولت برای اینکه صنایع پاییندستی (نوردکاران و تولیدکنندگان لوله و پروفیل) از مواد اولیه بیبهره نمانند، اجازه خروج مواد اولیه را نداد. این یک تصمیم سخت اما ناگزیر بود.
صادرات فولاد ایران در انتظار معجزه
بازار فولاد ایران در بنبستی گیر کرده است. از یک سو، نیاز مبرم به ارزآوری از طریق صادرات محصولات فولادی وجود دارد. از سوی دیگر، تشنگی شدید بازار داخلی و اولویت تأمین نیاز کارخانههای پاییندستی، صادرات را به یک تابو تبدیل کرده است.
تا زمانی که فولاد مبارکه و فولاد خوزستان نتوانند به چرخه تولید پایدار و کامل بازگردند، خبری از صادرات اسلب و ورق گرم نخواهد بود. و هر چه این بازسازی طولانیتر شود، بازارهای صادراتی از دست رفته، جای خود را به رقبای منطقهای (ترکیه، روسیه و حتی چین) خواهند داد. صنعت فولاد ایران در یک مسابقه با زمان گرفتار شده است. امید میرود که بازسازی هر چه زودتر به پایان برسد، وگرنه هزینه این تأخیر، هم به جیب تولیدکننده و هم به بودجه ارزی کشور ضربه خواهد زد.
