پایگاه خبری سرمایه فردا

با توقف دو غول بی‌بدیل فولاد کشور، یعنی فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان، نه تنها یک میلیارد دلار درآمد صادراتی از دست رفته است، بلکه ایران حالا مجبور شده برای جلوگیری از تعطیلی زنجیره پایین‌دستی، دست به دامان واردات ۴ میلیارد دلاری ورق فولادی شود. رضا شهرستانی، عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد، هشدار می‌دهد که مجموع این دو تکان، تراز ارزی کشور را با ناترازی ۵ میلیارد دلاری روبرو کرده است. گزارشی از عمق یک بحران صنعتی که تبعات آن تا سال‌ها گریبان‌گیر اقتصاد خواهد بود.

بازار جهانی فولاد در حال حاضر، بیش از آنکه صعودی یا نزولی باشد، «انتظاری» است. سنگ آهن ۶۲ درصد وارداتی چین ۰.۵ دلار بالا رفت و در ۱۰۳.۵ دلار ایستاد. شمش داخلی چین در تانگشان ۱۰ یوان رشد کرد. ورق گرم روسیه در ارزیابی هفتگی ۲۵ دلار جهش داشت. اما در نقطه مقابل، قراضه، زغال سنگ و اغلب محصولات فولادی بی‌تغییر ماندند. گویا بازار در یک برزخ قرار گرفته؛ نه آنقدر ضعیف که سقوط کند، نه آنقدر قوی که رشد پایدار داشته باشد. گزارشی از آخرین وضعیت بازار فولاد و مواد اولیه و چشمانداز کوتاه‌مدت آن.

صنعت فولاد و آهن ایران در ۱۱ ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۳، عملکردی دوگانه و عجیب را به نمایش گذاشته است. بررسی عملکرد بیش از ۲۵ شرکت بزرگ این صنعت نشان می‌دهد مجموع درآمدها با رشد حدود ۳۹ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به بیش از ۸۶۶ هزار میلیارد تومان رسیده است.

بازار جهانی فولاد اخیراً در حالی با ثبات ظاهری قیمت‌ها پیش می‌رود که عمق معاملات کاهش یافته و نشانه‌های رکود در اغلب بخش‌ها دیده می‌شود. از قراضه وارداتی ترکیه تا سنگ‌آهن چین و شمش ایران، اغلب بازارها در وضعیت انتظار قرار دارند؛ وضعیتی که با فشارهای ژئوپلیتیکی، افت ارزش ریال و تأخیر در تحویل محموله‌ها تشدید شده و تجارت فولاد ایران را به یکی از پایین‌ترین سطوح خود رسانده است.

اخیراً بازار فولاد و مواد اولیه با ثبات نسبی قیمت‌ها اما همراه با عدم قطعیت در زمان تحویل محموله‌ها روبه‌رو بوده است. معاملات شمش میان چین و مقاصدی چون عربستان و سریلانکا ثبت شده، اما زمان حمل هنوز نهایی نشده است. در بازار قراضه، ترکیه شاهد افزایش جزئی قیمت‌ها بود، در حالی که اروپا و ژاپن در رکود باقی مانده‌اند. سنگ‌آهن و ورق گرم نشانه‌هایی از فشار تقاضا و تغییرات قیمتی نشان می‌دهند، اما شمش و محصولات طویل عمدتاً بدون تغییر مانده‌اند؛ تصویری که از بازاری پرابهام و در انتظار محرک‌های تازه حکایت دارد.

سال ۲۰۲۵ برای فولاد جهان، سال کاهش بود؛ برای چین، سال سقوط به زیر یک میلیارد تن؛ برای هند، سال جهش؛ برای آلمان، سال تلخترین رکود از ۲۰۰۹. ایران اما با رشد ۱.۴ درصدی و تولید ۳۱.۸ میلیون تن، همچنان در مدار همیشگی خود چرخید؛ نه اوج، نه فرود.

در میانهٔ ژوئن ۲۰۲۵، آسمان چند شهر ایران ناآرام بود. جنگ با اسرائیل، که تا پیش از این در سطح تهدید و راهبردهای پنهان جریان داشت، اینبار خود را در رادار تأسیسات فولاد خوزستان نشان داد؛ هرچند پهپاد سرنگون شد و خط تولید آسیب ندید، اما زنجیرهٔ اعتماد در بازار فولاد منطقه، از همان لحظه ترک برداشت. متال اکسپرت در گزارشی که بامداد ۱۷ ژوئن منتشر کرد، تصویری از صنعتی به تصویر کشید که نه فقط با تحریم و نوسان ارز که اکنون با واقعیت تلخ جنگ دست‌به‌گریبان است.

بازار جهانی فولاد این روزها میان معاملات پراکنده آسیایی، افت آرام مواد اولیه و ثبات نسبی در شمش و میلگرد، در وضعیتی نیمه‌ساکن قرار دارد. در همین حال، صادرکنندگان ایرانی پس از یک وقفه سیاسی دوباره در حال آزمون بازارهای صادراتی هستند؛ بازگشتی که می‌تواند عرضه جهانی را افزایش دهد اما با چالش قیمت‌های پایین و رقابت شدید همراه است.

بازار جهانی فولاد در روزهای پایانی سال ۲۰۲۵ با معاملات متنوع اما تغییرات محدود همراه بود. از قرارداد ورق گرم هند به امارات گرفته تا معاملات قراضه در مسیر آمریکا–ترکیه و ثبات نسبی قیمت سنگ‌آهن و زغال‌سنگ، نشانه‌ها حاکی از احتیاط فعالان بازار و تثبیت نسبی نرخ‌هاست. در بخش شمش و محصولات طویل نیز قیمت‌ها عمدتاً ثابت مانده و تنها نوسانات جزئی در برخی بازارها دیده می‌شود.