پایگاه خبری سرمایه فردا

مذاکره ایران و آمریکا در شرایطی در عمان قرار شده انجام شود که آمریکا همچنان بر توان نظامی خود در منطقه خاورمیانه افزوده است. داستان چیست؟

گفتگوی کوتاه تاکر کارلسن با سناتور تد کروز درباره ایران، تنها در چند ساعت میلیون‌ها بار در شبکه‌های اجتماعی دیده شد و به نقطه عطفی در نقد سیاستمداران جنگ‌طلب آمریکا بدل گشت. این مصاحبه نشان داد چگونه یک فرد رسانه‌ای مستقل می‌تواند روایت غالب جریان‌های سیاسی و رسانه‌ای را به چالش بکشد.

سفر عباس عراقچی به فرانسه تنها یک دیدار رسمی نبود؛ بلکه تلاشی برای باز کردن روزنه‌ای تازه در روابط یخ‌زده تهران و اروپا، در شرایطی که مسیر گفت‌وگو با آمریکا بسته است. این سفر، هم حامل پیام تداوم مذاکره و هم بازتاب تناقض‌های سیاست خارجی ایران در برابر فشارهای غرب بود.

در حالی که هیچ گفت‌وگوی رسمی میان ایران و آمریکا جریان ندارد، فضای مجازی فارسی‌زبان پر از بحث و جدل درباره محتوای مذاکرات، نقش عربستان و قضاوت درباره مذاکره‌کنندگان است. این نزاع داخلی، بیش از آنکه ریشه در واقعیت داشته باشد، بازتابی از پروژه‌ای سیاسی است که اختلاف و دوقطبی را به حیات خود گره زده است.

اظهارات اخیر مقامات ایرانی و ادعای ترامپ درباره رفع تحریم‌ها، بار دیگر نشان داد که دیپلماسی تهران و واشنگتن گرفتار چرخه‌ای متناقض است؛ چرخه‌ای که در آن فرصت‌های طلایی برای مذاکره و کاهش فشارها، به دلیل انفعال و سیاست‌های محافظه‌کارانه از دست می‌رود و هزینه‌های سنگین سیاسی و اقتصادی بر ایران تحمیل می‌شود.

تمایل به رابطه با آمریکا، نه از دل تحلیل‌های راهبردی، بلکه از تصویرسازی‌های رسانه‌ای، کلیشه‌های تاریخی و رفتار سیاست‌مداران داخلی شکل گرفته است؛ در حالی‌که آنچه مردم واقعاً می‌خواهند، رفاه و حل مسائل اقتصادی است، نه وابستگی به یک مسیر خاص.

با وجود حسن‌نیت ایران در مذاکرات و پذیرش تعهدات فنی، آمریکا و اروپا مسیر توافق را به مطالبه‌گری یک‌جانبه و فشار حداکثری بدل کرده‌اند؛ نتیجه، نه توافق، بلکه بن‌بستی است که گزینه نظامی را نیز بی‌اثر کرده است

در آستانه فعال‌سازی مکانیسم ماشه، ایران با حضور دیپلمات‌های ارشد خود در نیویورک، آخرین تلاش‌ها برای حفظ مسیر مذاکره را انجام می‌دهد. با وجود توافق قاهره و نشان دادن حسن نیت از سوی تهران، طرف غربی با بدعهدی و فشارهای سیاسی، اعتبار خود را زیر سؤال برده است. اکنون مسئله اصلی، نه صرف مذاکره با آمریکا، بلکه تضمین پایبندی طرف مقابل به توافقات احتمالی است.

در آستانه نشست مجمع عمومی سازمان ملل، سفر رئیس‌جمهور ایران به نیویورک با موجی از محدودیت‌های سیاسی، روایت‌سازی‌های رسانه‌ای و شرطی‌سازی‌های داخلی مواجه شده است. از اخلال در صدور ویزا تا شایعه‌سازی درباره دیدار با ترامپ، این سفر نه‌تنها تحت فشار خارجی، بلکه در معرض بازی‌های داخلی قرار گرفته، در حالی که متن سخنرانی‌ها و دیدارهای دیپلماتیک از اتقان و پختگی برخوردارند، روایت‌سازی ضعیف رسانه‌ای دولت، افکار عمومی را در برابر هجمه‌های بی‌امان فضای مجازی بی‌پناه گذاشته است.