به گزارش سرمایه فردا، گزارشهای تازه از برنامه توسعه ملل متحد و روایتهای میدانی رویترز تصویر روشنی از وضعیت اقتصادی ایران پس از درگیریهای اخیر ارائه میکنند. براساس این گزارشها، رشد اقتصادی کاهش پیدا کرده، فشار بر معیشت خانوارها بیشتر شده و جمعیت زیر خط فقر در مسیر افزایش قرار گرفته است. همزمان، هشدارهای جهانی نیز شدت گرفته است. الکساندر دی کرو، مقام ارشد برنامه توسعه ملل متحد، اعلام کرده که پیامدهای جنگ میتواند بیش از ۳۰ میلیون نفر را در جهان به زیر خط فقر بکشاند.
در این شرایط اگرچه اقتصاد ایران همچنان فعال است، اما نشانههای رکود در رفتار مصرفی دیده میشود. افزایش قیمتها و کاهش قدرت خرید، الگوی هزینهکرد خانوارها را تغییر داده است. در سطح جهانی نیز اختلال در مسیرهای انرژی و زنجیرههای تأمین، امنیت غذایی را تحت فشار قرار داده است. کورین فلیشر، مدیر زنجیره تأمین برنامه جهانی غذا از احتمال افزایش شدید تعداد گرسنگان در جهان خبر داده است. مجموعه این تحولات، تصویری از اقتصادی ارائه میدهد که تحت فشار همزمان جنگ، تورم و محدودیتهای خارجی قرار دارد.
گزارش برنامه توسعه ملل متحد به کاهش قابل توجه رشد اقتصادی ایران اشاره میکند. بر اساس این برآورد، رشد تولید ناخالص داخلی در مقایسه با شرایط بدون جنگ افت محسوسی دارد. دلیل اصلی، آسیب به زیرساختهای انرژی و اختلال در تجارت عنوان شده است. این اتفاق در شرایطی رخ داده که اقتصاد ایران پیش از جنگ نیز با تورم بالا و کاهش ارزش پول ملی روبهرو بود.
افزایش قیمت ارز و بالا رفتن هزینه واردات، فشار را بر بازار داخلی بیشتر کرده است. براساس گزارشهای برنامه توسعه ملل متحد و رویترز، رشد تولید ناخالص داخلی ایران ممکن است بین ۸.۸ تا ۱۰.۴ واحد درصد کاهش یابد. همزمان، افزایش بیش از ۳۰ درصدی قیمت جهانی نفت، تورم را تشدید کرده و هزینه واردات را بالا برده است. نرخ تورم که در سالهای اخیر بالای ۴۰ درصد بوده، ممکن است در سال ۲۰۲۶ به حدود ۵۵ درصد برسد.
در این گزارشها آمده که در بازار کار، تنها ۳۸ درصد جمعیت بالای ۱۵ سال شاغل هستند. این شرایط به افزایش فقر منجر شده است. در سال ۲۰۲۳ حدود ۳۲.۷ میلیون نفر، معادل ۳۶.۳ درصد جمعیت، زیر خط فقر بودهاند و پیشبینی میشود با ادامه بحران، ۳.۵ تا ۴.۱ میلیون نفر دیگر به این جمعیت افزوده شود و نرخ فقر به حدود ۴۱ درصد برسد. همچنین فقر شدید ممکن است با افزایش بیش از ۳۰۰ هزار نفر همراه شود. برآوردها از آوارگی ۱.۹ تا ۳.۲ میلیون نفر و تأثیر مستقیم بحران بر حدود ۶۰ میلیون نفر حکایت دارد. شاخص توسعه انسانی نیز ممکن است معادل یک تا یکونیم سال عقب برگردد. در عین حال، با وجود افزایش قیمتها تا حدود ۴۰ درصد، بازارها همچنان فعالاند، اما تقاضای مصرفی کاهش یافته است.
روایت رویترز از شهرهای ایران، تصویر متفاوتی ارائه میکند. بازارها باز هستند و کمبود گسترده کالا دیده نمیشود. اما رفتار خریداران تغییر کرده است. افزایش قیمتها باعث شده مردم خریدهای غیرضروری را کنار بگذارند. کسبوکارهایی که به تقاضای مصرفی وابستهاند، با افت درآمد روبهرو شدهاند. برخی مشاغل کوچک فعالیت خود را متوقف کردهاند یا به حداقل رساندهاند. این تغییر، آرام و تدریجی است، اما اثر آن در کل اقتصاد دیده میشود. کاهش تقاضا به کاهش تولید و اشتغال منجر میشود.
دادههای برنامه توسعه ملل متحد از افزایش جمعیت زیر خط فقر خبر میدهد. پیش از جنگ، حدود یکسوم جمعیت ایران در این وضعیت قرار داشتند. اکنون پیشبینی میشود چند میلیون نفر دیگر به این جمعیت اضافه شوند. افزایش قیمت مواد غذایی و انرژی، فشار اصلی را بر خانوارهای کمدرآمد وارد کرده است. این گروه سهم بیشتری از درآمد خود را صرف هزینههای ضروری میکنند. همزمان، جابهجایی جمعیت و آسیب به زیرساختها، دسترسی به خدمات را دشوارتر کرده است. این شرایط، سطح آسیبپذیری را بالا برده است.
گزارش رویترز به خسارت واردشده به صنایع بزرگ اشاره میکند. برخی کارخانهها، نیروگاهها و مسیرهای حملونقل آسیب دیدهاند. این موضوع باعث توقف یا کاهش فعالیت در بخشهایی از صنعت شده است. این خسارتها محدود به یک واحد تولیدی نیست. زنجیرهای از کسبوکارهای وابسته نیز تحت تأثیر قرار گرفتهاند. در نتیجه، اشتغال در برخی مناطق کاهش پیدا کرده است. بازسازی این زیرساختها زمانبر است و نیاز به منابع مالی دارد. در شرایط محدودیتهای خارجی، این روند پیچیدهتر میشود.
در میان کشورهای جهان نیز نگرانیها افزایش یافته است. الکساندر دی کرو، مقام ارشد برنامه توسعه ملل متحد، اعلام کرده که اثرات جنگ میتواند بیش از ۳۰ میلیون نفر را به زیر خط فقر بکشاند. او به کمبود سوخت و کود اشاره کرده است. این کمبودها تولید کشاورزی را کاهش میدهد و بر عرضه مواد غذایی اثر میگذارد.اختلال در مسیرهای حملونقل نیز هزینهها را بالا برده است. این روند بر کشورهای واردکننده غذا فشار بیشتری وارد میکند.
کورین فلیشر، مدیر زنجیره تأمین برنامه جهانی غذا، درباره افزایش ناامنی غذایی هشدار داده است. او گفته اختلال در زنجیرههای تأمین و تغییر مسیرهای حملونقل، دسترسی به غذا را محدود کرده است. بر اساس این ارزیابی، دهها میلیون نفر دیگر ممکن است با گرسنگی شدید روبهرو شوند. افزایش هزینه بیمه حملونقل و ناامن شدن مسیرها، انتقال کالا را دشوارتر کرده است. این وضعیت فقط به یک منطقه محدود نیست و اثر آن در بازارهای جهانی دیده میشود.
کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بینالمللی پول، درباره پیامدهای اقتصادی جنگ هشدار داده است. او گفته رشد اقتصادی جهان کاهش پیدا خواهد کرد.
به گفته او، اختلال در عرضه، کاهش اعتماد و آسیب به زیرساختها از عوامل اصلی این وضعیت هستند. همچنین افزایش قیمت انرژی و مواد اولیه، هزینه تولید را بالا برده است. او تأکید کرده که حتی با توقف درگیریها، بازگشت سریع به شرایط قبل دشوار خواهد بود.
یکی از عوامل مهم در این بحران، وضعیت مسیرهای انرژی است. اختلال در تردد کشتیها و افزایش هزینهها، بازار انرژی را تحت فشار قرار داده است. افزایش قیمت انرژی، روی بخشهای مختلف اقتصاد اثر گذاشته است. کشاورزی یکی از این بخشهاست. بالا رفتن قیمت کود، تولید را کاهش میدهد و در نهایت به افزایش قیمت مواد غذایی منجر میشود. این چرخه، فشار بیشتری بر کشورهای در حال توسعه وارد میکند.
مجموع گزارشهای داخلی و بینالمللی یک تصویر مشترک ارائه میکنند. اقتصاد ایران با فشارهای جدی روبهرو است، اما همچنان در حال فعالیت است. در میان کشورهای جهان نیز نگرانیها درباره فقر و گرسنگی افزایش یافته است. افزایش قیمتها، کاهش قدرت خرید و آسیب به زیرساختها، شرایط را برای خانوارها سختتر کرده است. در کنار آن، اختلال در زنجیرههای تأمین جهانی، اثرات این بحران را به خارج از مرزها گسترش داده است. ادامه این روند به تصمیمهای سیاسی و اقتصادی در سطح داخلی و بینالمللی بستگی دارد.
در دنیای پرنوسان ارزهای دیجیتال، یک اصطلاح عجیب و در عین حال پرمعنا وجود دارد:…
اقتصاد دنیا همچنان درگیر تنشهای سیاسی و نظامی است، به همین دلیل ریسک بازارها افزایش…
مردی میانسال در حالی پیدا شد که بر اثر اصابت گلوله بهشدت مجروح شده بود.…
کارت امید مادر با پرداخت ماهانه ۲ میلیون تومان برای افزایش تولد در سایه کاهش…
سولانا این روزها شبیه یک مسابقه دو است که دوندهها نفسهای آخر را میکشند. قیمت…
اتریوم این روزها شبیه کوهنوردی است که چند بار تلاش کرده قله ۲۵۰۰ دلاری را…