افزایش ۳۰ درصدی هزینه نظافت

به گزارش سرمایه فردا،نظافت، اگرچه در ظاهر یک فعالیت روزمره و ساده به نظر می‌رسد، اما در بطن خود بازتابی از ساختار اقتصادی، ترکیب نیروی کار و سیاست‌های مهاجرتی کشور است. در ماه‌های اخیر، با خروج بخش قابل توجهی از اتباع افغانستانی از ایران—که سال‌ها ستون فقرات مشاغل خدماتی و فیزیکی محسوب می‌شدند—بازار نظافت دچار اختلال جدی شده است. افزایش ۳۰ درصدی هزینه‌ها، کمبود نیروی کار، و رشد تقاضا در روزهای خاص، همگی نشان می‌دهند که این خدمت ساده، اکنون به یکی از چالش‌های ملموس زندگی شهری تبدیل شده است. در این گزارش، به بررسی ابعاد مختلف این تغییرات، از نرخ‌های جدید تا هزینه‌های پنهان و نکات مهم استخدام نظافتچی، پرداخته‌ایم تا تصویری روشن از وضعیت فعلی بازار نظافت در ایران ارائه شود.

هزینه نظافت منازل ، ساختمان ها و محیط های کاری در ایران ، پس از خروج اتباع افغانستانی ، تا ۳۰ درصد افزایش داشته است. تمیزی و نظافت محیط زندگی برای بسیاری از انسان ها مهم است و به همین دلیل بازار جهانی بسیار متنوع و بزرگی در این خصوص وجود دارد. در اکثر شهرها، شرکت های خدماتی زیادی برای تمیزی و نظافت منازل و ساختمان ها شکل گرفته و این کار را انجام می دهند.

اما این شغل فقط به شرکت ها محدود نمی شود و برخی افراد هم به شیوه انفرادی و صرفا از طریق تبلیغات محلی و یا معرفی آنها از طریق دیگران، این خدمات را انجام می دهند. بنابراین مردم عمدتا از این دو مسیر اقدام به استخدام نظافتچی می کنند.

 

نکات مهم برای استخدام

در برخی ساختمان‌ها فقط جارو و تی‌کشی کف کافی است، اما در مواردی گردگیری دیوار، شست‌وشوی آسانسور یا درب ورودی هم به کار اضافه می‌شود.

کارهای ۴ ساعته برای ساختمان‌های کوچک رایج است، اما در مجتمع‌های بزرگ معمولاً به ۶ تا ۸ ساعت زمان نیاز است.

اما قبل از استخدام نظافتچی برای منزل و یا ساختمان، نکات مهمی وجود دارد که باید به آنها توجه کرد.

به عنوان مثال آیا فقط نظافت منزل مدنظر است یا شست‌وشوی ظروف، شستن لباس‌ها یا رسیدگی به فضای بیرونی مثل حیاط هم جزو کار خواهد بود؟

پارکینگ و حیاط از آن جهت مهم هستند که هرکدام به مواد شوینده مخصوصی برای نظافت نیاز دارند. نظافت پارکینگ به دلیل ریختن روغن موتور و دیگر مواد روغنی به مراتب سخت‌تر از راه پله‌ها است. به همین خاطر باید قیمت نظافت راه پله و پارکینگ را در ساختمان‌های بزرگ بیشتر در نظر گرفت.

زمان‌بندی کار هم بسیار مهم است. ساعات کاری و روزهای مورد نظر را از ابتدا مشخص کنید تا سوءتفاهمی به وجود نیاید.

نظافتچی فردی است که ممکن است به وسایل با ارزش و خصوصی شما دسترسی داشته باشد؛ بنابراین باید از صداقت و قابل‌اعتماد بودن او مطمئن شوید.

با توجه به نحوه صحبت کردن، ادب و برخورد او را تا حدی می توان تشخیص داد چون فردی که رفتار محترمانه‌ای دارد، معمولاً در انجام وظایف نیز حرفه‌ای‌تر عمل می‌کند.

از نظافتچی بخواهید مدارک شناسایی معتبر مانند کارت ملی یا شناسنامه ارائه دهد. این کار برای اطمینان از هویت فرد بسیار مهم است.

نظافتچی باید با نحوه استفاده از مواد شوینده مختلف و مراقبت از سطوح حساس آشنا باشد.

همچنین بهتر است توافقات کاری را به صورت کتبی ثبت کنید، حتی اگر کوتاه باشد. این قرارداد باید شامل ساعات کاری، حقوق، وظایف و سایر شرایط باشد.

در نهایت درباره میزان حقوق، نحوه پرداخت و مزایای احتمالی مانند پرداخت هزینه رفت‌وآمد یا وعده غذایی به توافق برسید.

 

افزایش هزینه های نظافت محیط های ساختمان

اما در چند ماه اخیر، هزینه های نظافت محیط زندگی در ایران جهش قابل ملاحظه ای داشته است. این افزایش قیمت شامل دستمزد نظافتچی ، مواد شوینده و همچنین سایر هزینه ها مانند مصرف آب و غیره می شود.

خروج گسترده اتباع افغانستانی از ایران که چند ماه پیش انجام شد ، بسیاری از مشاغل را تحت تاثیر قرار داد چرا که این اتباع در ایران بعنوان نیروی کار ارزان قیمت محسوب می شوند و حالا در غیاب آنها شهروندان ایرانی تمایلی به انجام دادن مشاغل آنها ندارند. همین خود باعث شده هزینه شغلی مانند نظافت منازل و یا ساختمان ها افزایش داشته باشد.

به عنوان مثال نظافت داخل منزل (عمدتا تمیز کردن اتاق، دیوار، مبل ها، حمام و یا سرویس بهداشتی و …) که پیش تر توسط یک فرد اتباع برای ۴ ساعت نرخی بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان داشت ، حالا به رقم  ۷۰۰ هزار تا ۲ میلیون  تومان رسیده است. این ارقام بسته به نوع خدمات متفاوت است.

اما در مواقعی هزینه نظافت راهرو، پله ها، نرده ها، حیاط و آسانسور بیشتر از نرخ نظافت داخل منازل می شود چرا که هم فضای بیشتری باید تمیز شود و هم اینکه ساعت بیشتری برای آنها باید در نظر گرفت. در این مورد هم پیش تر یک نظافتچی اتباع برای یک جلسه نظافت ساختمان ۳ طبقه و ۶ واحدی با در نظر گرفتن ۲ تا ۴ ساعت، رقمی بین ۴۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان دریافت می کرد که حالا این رقم به ۶۰۰ تا ۱ میلیون تومان رسیده است. طبیعی است که در صورت بیشتر بودن طبقات این هزینه افزایش خواهد داشت.

در این میان جدا از پرداخت هزینه دستمزد به فرد نظافتچی ، برای داخل منزل و یا فضای ساختمان، باید هزینه خرید مواد شوینده را نیز محسوب کنید. مایع چندمنظوره، پودر شستشو، سفید کننده ها، مایع دستشویی و یا ظرفشویی ، مایع تمیزکننده سطوح چوبی، مایع جرم‌گیر، شامپو فرش و یا مبل و انواع اسپری های تمیز کننده برای نظافت های محیط در بازار وجود دارند. با توجه به این موارد، هزینه متوسط مواد شوینده برای نظافت یک آپارتمان ۸۰ متری حدود ۴۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان خواهد بود. البته این هزینه بسته به برندهای انتخابی و میزان مصرف ممکن است افزایش یا کاهش یابد.

 

هزینه های پنهان

برخی مواقع به جز مبالغ بالا، برخی هزینه های پنهان هم وجود دارند که رقم نهایی را بیشتر می کند. بعنوان مثال ممکن است برای برخی نظافتچی ها یک وعده غذایی که عمدتا شامل نهار می شود را در نظر گرفت. با توجه به نوع غذا باید رقمی بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان در این خصوص در نظر گرفت. همچنین در صورت بد مسیر بودن مسیر، ممکن است طبق توافقات دو طرف، هزینه رفت و یا برگشت هم با مشتری باشد. در این صورت هم باید مبلغی بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تومان در نظر گرفت.

باید در نظر داشت که بسیاری از نیروها و شرکت‌های خدماتی برای روزهای تعطیل رسمی یا آخر هفته‌ها نرخ بالاتری اعلام می‌کنند، چون تقاضا بیشتر است و زمان آزاد نیروها محدودتر می‌شود.

هزینه نظافت مشاعات در سال ۱۴۰۴ بسته به اندازه ساختمان، تعداد طبقات و نوع خدمات، از چند صد هزار تومان تا چند میلیون تومان در ماه متغیر است. بخش بزرگی از ساختمان‌های کوچک با یک نوبت نظافت ماهانه نیاز خود را برطرف می‌کنند، در حالی که ساختمان‌های متوسط و بزرگ به نظافت هفتگی یا حتی چندبار در هفته نیاز دارند.

با در نظر گرفتن این شرایط هر شخص و یا مدیر هر ساختمان می تواند هزینه های هر نوبت و یا ماهانه را محاسبه کند.

و در نهایت نکته ای که باید در نظر گرفت این است که چون فعالیت نظافت نیاز به نیروی بدنی زیادی دارد، معمولا از متخصصان نظافت آقا برای تمیزی مشاعات کمک گرفته می‌شود. با این حال اگر بخواهید پرسنل خانم برای نظافت با شما همکاری داشته باشد، هزینه و دستمزد نظافت ۲۰ تا ۵۰ درصد زیاد می‌شود.

 

بازار خدمات نظافت منزل و محل کار

افزایش اشتغال و کمبود زمان، تقاضا برای خدمات نظافت را بالا برده و تفاوت قیمت میان شمال و جنوب شهر را پررنگ‌تر کرده است

بازار خدمات نظافت منزل و محل کار طی یک دهه گذشته به یکی از پویاترین بخش‌های خدمات شهری تبدیل شده است. تغییر ساختار خانواده، افزایش اشتغال تمام‌وقت، کوچک شدن واحدهای مسکونی و فشار زمان‌بندی در زندگی شهری، سبب شده نظافت ساعتی جایگاه ثابتی در سبد هزینه خانوارها پیدا کند. خدمتی که پیش‌تر مقطعی تلقی می‌شد، امروز برای بسیاری از خانواده‌ها به برنامه‌ای منظم و تکرارشونده بدل شده است.

این بازار، بازاری ساده و یکنواخت نیست. دستمزدها دامنه‌ای وسیع دارند، تقاضا در طول سال نوسان می‌کند و موقعیت جغرافیایی محله و شهر، تاثیر مستقیمی بر قیمت و نوع خدمات می‌گذارد. همین ویژگی‌ها باعث شده بازار نظافت، تصویری فشرده از نابرابری شهری، تفاوت سبک زندگی و تحولات اقتصاد خدمات ترسیم کند.

دستمزد نظافت ساعتی بر پایه چند عامل اصلی تعیین می‌شود. نوع خدمات، مدت زمان کار، متراژ فضا، سطح توقع مشتری و محل انجام کار، همگی بر قیمت تاثیر دارند. نظافت عمومی منزل که شامل جارو، تی‌کشی، گردگیری و مرتب‌سازی است، پایین‌ترین نرخ را دارد. با اضافه شدن خدمات تخصصی‌تر مانند شست‌وشوی سرویس بهداشتی و حمام، آشپزخانه، پنجره‌ها یا نظافت بعد از بازسازی یا قبل و بعد اسباب‌کشی، نرخ ساعتی به شکل محسوسی افزایش پیدا می‌کند.

در محل‌های اداری و تجاری، دستمزد ساعتی معمولا بالاتر از منازل مسکونی است. دلیل این تفاوت، گستردگی فضا، حساسیت تجهیزات، الزام به دقت بیشتر و گاهی ساعات کاری خاص است. بسیاری از شرکت‌ها و دفاتر، به جای خدمات تک‌نوبتی، قراردادهای هفتگی یا ماهانه می‌بندند که در ظاهر نرخ ساعتی کمتری دارد اما حجم کار ثابت‌تری برای نیروی نظافت ایجاد می‌کند.

 

نوسان فصلی تقاضا

رفتار تقاضا در بازار نظافت کاملا فصلی است. پایان سال و نزدیک شدن به نوروز، شلوغ‌ترین مقطع این بازار محسوب می‌شود. در این بازه، خانواده‌ها به سراغ نظافت کامل خانه می‌روند و درخواست برای نیروهای باتجربه به شدت افزایش پیدا می‌کند. نتیجه این وضعیت، رشد دستمزدها، پر شدن سریع زمان‌بندی نیروها و حتی شکل‌گیری بازار رزرو چند هفته‌ای است.

تابستان فصل دیگری است که تقاضا بالا می‌رود. جابه‌جایی مستأجران، اسباب‌کشی و تحویل واحدهای تازه‌ساز، حجم زیادی از سفارش‌های نظافت سنگین ایجاد می‌کند. در مقابل، پاییز و بخش‌هایی از زمستان دوره‌ای کم‌تقاضاتر است. در این زمان، برخی شرکت‌های خدماتی با ارائه تخفیف یا بسته‌های چندساعته تلاش می‌کنند جریان سفارش را حفظ کنند.

 

تفاوت قیمت در مناطق مختلف شهر

جغرافیای شهری یکی از مهم‌ترین متغیرهای قیمت‌گذاری در خدمات نظافت است. در مناطق شمالی و برخوردار شهر، نرخ ساعتی بالاتر است. متراژ بزرگ‌تر واحدها، سطح توقع بالاتر مشتریان و هزینه رفت‌وآمد نیروها، از عوامل موثر در این اختلاف قیمت به شمار می‌رود. در این مناطق، خدمات تخصصی مانند نظافت لوکس، شست‌وشوی پرده یا رسیدگی دقیق به آشپزخانه سهم بیشتری از بازار دارد.

در مناطق مرکزی و جنوبی شهر، قیمت‌ها متعادل‌تر است و رقابت میان نیروهای مستقل شدت بیشتری دارد. مشتریان در این مناطق اغلب به دنبال خدمات کاربردی و مقرون‌به‌صرفه هستند. همین تفاوت، باعث شکل‌گیری دو بازار نسبتا متمایز در یک شهر واحد شده است؛ بازاری با تاکید بر کیفیت و جزئیات و بازاری با تمرکز بر سرعت و قیمت.

دامنه نوسان قیمت‌ها در شهر تهران از ساعتی ۱۵۰ هزار تومان شروع شده و برخی مواقع به ۴۰۰ هزار تومان هم می‌رسد. این قیمت‌ها در ماه‌های نخست امسال، حدود ۴۰ درصد کمتر بود. اما تورم عمومی و کاهش حضور مهاجران افغانستانی در این بازار کار، قیمت‌ها را بالا برد.

 

تردد نیروی کار میان پلتفرم و کار مستقل

بازار خدمات نظافت بر دو پایه اصلی نیروهای مستقل و شرکت‌ها یا پلتفرم‌های خدماتی استوار است. نیروهای مستقل معمولا از طریق معرفی آشنایان یا ارتباطات محلی فعالیت می‌کنند. مزیت این شیوه، آزادی در تعیین نرخ و ارتباط مستقیم با مشتری است. در مقابل، نبود تضمین سفارش و نداشتن پوشش بیمه‌ای، از چالش‌های اصلی این گروه محسوب می‌شود.

پلتفرم‌ها و شرکت‌های خدماتی، نظم بیشتری به بازار داده‌اند. ثبت سفارش آنلاین، قیمت‌گذاری شفاف و امکان ارزیابی نیروها، اعتماد مشتریان را افزایش داده است. با این حال، کارمزد دریافتی این واسطه‌ها باعث می‌شود سهم دریافتی نظافت‌کار کمتر از حالت مستقیم باشد. بسیاری از نیروها، برای حفظ درآمد، میان کار پلتفرمی و مشتریان شخصی توازن ایجاد می‌کنند.

در بازاری که قیمت‌ها نوسان دارد، کیفیت خدمات نقش کلیدی در حفظ مشتری ایفا می‌کند. دقت در کار، خوش‌قولی، رعایت بهداشت و برخورد حرفه‌ای، معیارهایی است که مشتریان به آن توجه ویژه دارند. تجربه نشان می‌دهد مشتریان راضی، حاضرند برای نیروی مورد اعتماد خود دستمزد بالاتری پرداخت کنند. همین موضوع باعث شده بخشی از بازار به سمت روابط بلندمدت میان مشتری و نیروی نظافت حرکت کند.

 

فشار تورم و تغییر رفتار مصرف‌کننده

افزایش هزینه‌های زندگی، رفتار مصرف‌کنندگان این بازار را نیز تغییر داده است. برخی خانواده‌ها تعداد دفعات استفاده از خدمات نظافت را کاهش داده‌اند و به جای نظافت کامل، به سراغ خدمات محدودتر رفته‌اند. در مقابل، گروهی دیگر به دلیل کمبود زمان یا فرسودگی ناشی از فشار کاری، این هزینه را اجتناب‌ناپذیر می‌دانند. نتیجه این دوگانه، شکل‌گیری سطوح مختلف تقاضا در بازار است.

بازار خدمات نظافت، با تمام نوسان‌ها و تفاوت‌ها، آینده‌ای پرتقاضا دارد. رشد شهرنشینی، افزایش اشتغال و تغییر سبک زندگی، تقاضا برای این خدمات را تثبیت کرده است. در عین حال، فاصله قیمتی میان مناطق مختلف و فصل‌های سال، چالش‌هایی برای استانداردسازی ایجاد می‌کند. نقش پلتفرم‌ها، شفافیت نرخ‌ها و بهبود شرایط کاری نیروهای نظافت، از عوامل تعیین‌کننده مسیر آینده این بازار خواهد بود. بازاری که آرام‌آرام از یک خدمت ساده به بخشی جدی از اقتصاد شهری تبدیل شده است.