تورم و نوسان ارز، هزینههای نگهداری خودروی کارکرده را در سال ۱۴۰۵ به نقطهای رسانده که سالانه باید ۲۵ تا ۵۰ میلیون تومان برای قطعات مصرفی هزینه کرد
آتریسا سپهریان: دوباره قیمت دلار اوج گرفته ، لیست هزینههای زندگی را باید بازنویسی کرد، به ویژه اینکه با آغاز محاصره مجدد دریایی هزینه واردات بالا رفت. این موضوع برای مالکان خودروهایی که قطعات وارداتی دارند چالشی انگیزتر است. آنچه امروز روی دوش مالکان خودرو سنگینی میکند، هزینهای است که پس از خرید خودرو دست دوم با استهلاک بالا آغاز میشود. البته تعویض روغن، تعویض لنت و هر سرویس دورهای، برای همه خودروها وجود دارد و بخشی بخشی از درآمد سالانه مالک را میبلعند.
در سال ۱۴۰۵، با افزایش قیمت قطعات یدکی بهطور میانگین بین ۹۰ درصد افزایش یافته است. این یعنی یک سرویس ساده روغن که سال پیش ۸۰۰ تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان هزینه داشت، امروز برای خودروی معمولی بین یک میلیون ۴۰۰ هزار تومان تا ۲۴۰۰ هزار تومان آب میخورد و برای خودروهای چینی، این رقم حتی بالاتر میرود. این تفاوت قیمت نیز به نوع و کیفیت روغن موتور بستگی دارد تقریبا دستمزد تعویض روغن بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان است.
هزینهها از کجا میآیند؟
هزینههای نگهداری خودرو را میتوان به سه دسته اصلی تقسیم کرد که هر کدام، به تنهایی، سهم قابلتوجهی از خرج سالانه را به خود اختصاص میدهند؛ تعویض روغن موتور و فیلترها، تعویض تسمه تایم و دینام، بازدید و تعویض لنت ترمز و شمع و وایر، از جمله خدماتی هستند که هر خودرو به آنها نیاز دارد. بر اساس برآوردها، هزینهٔ ماهانه نگهداری یک خودروی داخلی که روزانه از آن استفاده میشود و قطعات مصرفی آن به موقع تعویض میشود معمولی ماهانه حدود ۲ میلیون تومان و برای خودروهای چینی تا ۵ میلیون تومان نیز میرسد. این هزینهها به صورت میانگین در نظر گرفته شده چون هزینه هر لاستیک ایرانی بین ۳.۵ تا ۵ میلیون تومان است و خودروها باید هر سه سال یکبار ۴ حلقه لاستیک را تعویض کنند یا هزینههای مربوط به لنت و کمک فنر و … نیز به صورت دورهای انجام میشود.
بیمه شخص ثالث، بیمه بدنه و عوارض سالیانه خودرو، هزینههایی هستند که فارغ از اینکه خودرو کار کند یا نه، باید پرداخت شوند. بسته به مدل خودرو و تخفیفهای بیمه، هزینهٔ بیمه شخص ثالث برای خودروهای ارزان قیمت از ۹ تا ۲۰ میلیون تومان متغیر است و عوارض سالیانه نیز بر اساس نوع خودرو محاسبه میشود.
خودروهای داخلی اگرچه هزینه قطعات پایینتر، اما تعمیرات مکرر و استهلاک بالا منجر به افزایش هزینه نگهداری این خودروها میشود همچنین خودروهای مونتاژی هزینه قطعات متوسط تا بالا دارند و دسترسی نسبتاً خوب قطعات برای مدلهای پرفروش، وجود دارد اما استهلاک و خرابیهای الکترونیکی و گیربکس چالشبرانگیز این و هزینه مالکان را افزایش داده است. در نهایت خودروهای وارداتی که کیفیت ساخت بالا دارند به دلیل محدودیت در دسترسی به قطعات و نوسانات ارزی با هزینه قطعات بسیار بالا دارند این گزینه برای کسانی مناسب است که به دنبال خودرویی با دوام و کیفیت هستند و توانایی مالی برای پرداخت هزینههای سنگین تعمیرات را دارند.
به طور کلی قاتل بودجه خانواده یک خودرو زوار در رفته ایرانی است، یک خرابی ساده در سیستم سوخترسانی یا گیربکس، میتواند هزینهای بین ۱۰ تا ۷۰ میلیون تومان روی دست مالک بگذارد، چون در این مورد علاوه بر قطعات تعویضی هزینه دستمزد تعمیرکار نیز بالا میرود به همین دلیل دامنه هزینه متفاوت بودن و بستگی دارد خرابی قابل تعمیر است یا به تعویض قطعات نیاز دارد. در این میان، خودروهای خارجی قدیمی به دلیل کمبود قطعات یدکی، وضعیت بدتری دارند و گاهی هزینه تعمیر یک قطعه کوچک، به اندازه هزینه تعمیرات یک سال خودروی کارکرده تمام میشود.
چرا هزینهها اینقدر بالا رفته است؟
سید احمد حسینی رئیس کمیسیون تخصصی لوازم یدکی اتاق اصناف ایران، افزایش قیمت قطعات را ناشی از عوامل متعددی میداند از جمله افزایش تعرفههای گمرکی تا دو برابر سال قبل، افزایش هزینههای انبارداری در گمرکات، افزایش هزینه حملونقل هر کانتینر ، افزایش حقوق و دستمزد حدود ۶۰ درصد و افزایش عوارض دولتی و هزینه حاملهای انرژی بیش از ۵۰ درصد تغییر داشتهاند. البته امروز افزایش قیمت در حوزه قطعات یدکی تقریبا کمی بالاتر از تورم سالانه است که ناشی از تأثیر اختلال در زنجیره تأمین قطعات وارداتی است.
آیا هزینه تعمیرات دوباره افزایش مییابد؟
با توجه به تداوم نوسانات ارزی، افزایش تعرفههای گمرکی و هزینههای حملونقل، پیشبینی میشود هزینههای نگهداری خودرو در ماههای آینده نیز با روند صعودی همراه باشد. فعالان بازار معتقدند که برای کاهش فشار بر مالکان خودرو، باید مسیرهای جدید تأمین قطعات جایگزین شود و موانع اداری و گمرکی کاهش یابد. تا آن زمان، مالکان خودروهای که قطعات آنها وارداتی است چارهای جز صرفهجویی، سرویس به موقع و توجه به روشهای کاهش استهلاک ندارند تا بتوانند از پس هزینههای روزافزون مالکیت خودرو برآیند.
مقایسهای از هزینه نگهداری خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی
در سال ۱۴۰۵، هزینه نگهداری خودرو به یکی از اصلیترین دغدغههای مالکان تبدیل شده است، اما این هزینه، برای خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی چقدر متفاوت است؟ پاسخ، به عوامل متعددی بستگی دارد یعنی یک خودروی داخلی با وجود قطعات ارزانتر، هر چند وقت یکبار به تعمیر نیاز دارد و یک خودروی چینی با قطعات گرانتر و گاهی کمیاب، هزینههای غیرمنتظرهای به مالک تحمیل میکند اما یک خودرو بنز قدیمی به دلیل تعداد دفعات تعمیر کمتر ممکن است به اندازه یک خودرو داخلی هزینه داشته باشد که آنهم به دلیل وارداتی بودن قطعاتش است.
درواقع خودروهای داخلی مانند پژو ۲۰۶، پارس، سمند و دنا، از نظر قیمت قطعات مصرفی در مقایسه با رقبای خارجی، ارزانتر هستند. یک کیت کلاچ برای پراید از حدود ۳ میلیون تومان شروع میشود و سرسیلندر برای دنا حدود ۳۰ میلیون تومان قیمت دارد.
با این حال، کیفیت پایینتر قطعات و استهلاک بالاتر، این خودروها را به تعمیرات مکرر نیازمند میکند. یک مالک خودروی داخلی باید ماهانه حدود ۲ میلیون تومان برای سرویسهای دورهای و تعمیرات جاری هزینه کند. تسمه تایم که باید هر ۵۰ تا ۷۰ هزار کیلومتر تعویض شود، هزینهای بین ۵ تا ۱۰ میلیون تومان به همراه دارد. به عبارت دیگر، ارزانی هر قطعه، در برابر تعدد تعمیرات، معادله هزینه را به نفع مالک تمام نمیکند.
خودروهای چینی که در ایران مونتاژ میشوند، مانند امویام، لیفان، جک و چانگان، در سالهای اخیر بازار قابلتوجهی را به خود اختصاص دادهاند. اما هزینه نگهداری آنها، پیچیدهتر از خودروهای داخلی است. بر اساس برآوردها، هزینهٔ ماهانه نگهداری یک خودروی چینی معمولاً تا ۴ میلیون تومان تا ۵ میلیون تومان میرسد که رقمی، بالاتر از خودروهای داخلی است.
دلیل اصلی این تفاوت، قیمت بالاتر قطعات و کمیاب بودن برخی از آنها برای مدلهای خاص است. برای مثال، کیت کلاچ امویام X33 بالاتر از ۷ میلیون تومان قیمت دارد که چند برابر نمونه داخلی است. ایسیو جک S5 تا ۳۷ میلیون تومان و سرسیلندر آن تا ۴۰ میلیون تومان میرسد. همچنین خرابی سیستمهای الکترونیکی مانند سنسورها و ECU در خودروهای چینی رایج است و تعمیر آنها به دستگاه دیاگ و تعمیرکار متخصص نیاز دارد که هزینههای بالایی به همراه دارد.
گیربکسهای CVT که در بسیاری از خودروهای چینی استفاده میشوند، در کارکردهای بالای ۷۰ هزار کیلومتر ممکن است دچار خرابی شوند و هزینه تعمیر آنها بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان خواهد بود.
خودروهای وارداتی مانند کیا سراتو، سانتافه و… ، از کیفیت ساخت بالاتری برخوردارند، اما هزینه نگهداری آنها، بهویژه در سال ۱۴۰۵، به دلیل مشکلات ناشی از تامین قطعات و انتظارات تورمی به سطحی بالایی رسیده است.
قیمت قطعات این خودروها به دلیل نوسانات ارزی و محدودیتهای واردات، به شدت افزایش یافته است. برای مثال، میللنگ سانتافه تا ۲۷ میلیون تومان و و قیمت لاستیکهای خارجی برای رینگهای ۱۹ اینچی نیز هر حلقه به ۱۶ میلیون تومان تا ۶۰ میلیون تومان برای هر حلقه رسیده است.
بزرگترین چالش برای مالکان خودروهای وارداتی، کمبود قطعات یدکی و تأخیر در تأمین آنها است. بسیاری از قطعات این خودروها در ایران تولید نمیشوند و واردات آنها نیز با محدودیتهای گمرکی و ارزی مواجه است. در صورت بروز خرابی، ممکن است مالک برای هفتهها در انتظار قطعه بماند اما درصورتیکه قطعات تامین شود به دلیل تعداد تعمیرات کمتر هزینه نگهداری آنها شاید از خودرو چینی ارزانتر باشد.
در نهایت، انتخاب به صرفهترین گزینه، به عوامل متعددی مانند بودجه اولیه، میزان استفاده، دسترسی به قطعات و تعمیرکاران متخصص و توانایی مالی برای هزینههای جاری بستگی دارد.
چگونه استهلاک خودرو را کم کنیم؟
در حال حاضر مالکان با رعایت چند نکته ساده، میتوان عمر مفید خودرو را افزایش داد و از هزینههای سنگین تعمیرات جلوگیری کنند:
نخست اینکه سرویسهای دورهای را جدی بگیرند، تعویض به موقع روغن موتور (هر ۵ تا ۷ هزار کیلومتر)، بازدید از سیستم خنککننده و تعویض مایع ضدیخ هر دو سال یکبار، و تعویض تسمه تایم در بازه ۵۰ تا ۷۰ هزار کیلومتر، از جمله اقداماتی است که از بروز هزینههای سنگین جلوگیری میکند.
همچنین به لاستیکها رسیدگی شود، جابجایی لاستیکها هر ۱۰ هزار کیلومتر، تنظیم باد استاندارد و بالانس دورهای، عمر لاستیکها را تا ۱۵ درصد افزایش میدهد و از مصرف سوخت اضافی جلوگیری میکند.
البته باید توجه داشت که باید از پارک طولانیمدت بپرهیزید، زیرا روشن کردن خودرو هر دو تا سه روز یکبار، از خرابی باتری و پوسیدگی اگزوز جلوگیری میکند.
برق خودرو را نیز تحت فشار نگذارید، نصب سیستمهای صوتی سنگین بدون در نظر گرفتن ظرفیت دینام و باتری، منجر به خرابی زودهنگام سیستم برقرسانی میشود.
