نژادپرستی در دنیای مدرن

به گزارش سرمایه فردا،  با ورود به سال ۲۰۲۶ و جشن ۲۵۰سالگی استقلال آمریکا، واشنگتن تلاش می‌کند روایتی باشکوه، یکدست و وحدت‌آفرین از گذشته ارائه دهد؛ روایتی که «تاریخ سیاه‌پوستان» را نه به‌عنوان زخمی باز، بلکه به‌مثابه فصلی حل‌شده و ادغام‌شده در داستان بزرگ ملت آمریکا نمایش دهد. اما درست در همین مقطع، منازعه‌ای عمیق و ریشه‌دار دوباره سر باز کرده است: نزاع بر سر حافظه، روایت و حقیقت تاریخی سیاه‌پوستان در آمریکا. این تقارن زمانی، تصادفی نیست. صدسالگی «ماه تاریخ سیاه‌پوستان» که ریشه‌اش به «هفته تاریخ سیاهان» کارتر جی. وودسون در سال ۱۹۲۶ بازمی‌گردد، درست در دوره‌ای فرا رسیده که دولت فدرال در حال محدودسازی نهادها، داده‌ها و زبان‌هایی است که دهه‌ها برای ثبت و بازگویی تجربه سیاه‌پوستان شکل گرفته بودند.

روایت رسمی ستایش بدون زمینه

دونالد ترامپ، مطابق سنت روسای‌جمهور آمریکا، سوم فوریه بیانیه رسمی «ماه تاریخ سیاه‌پوستان» را امضا کرد؛ بیانیه‌ای که در آن آمده بود: «تاریخ سیاه‌پوستان جدا از تاریخ آمریکا نیست، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از داستان بزرگ آمریکاست.» در نگاه اول، این جمله نه‌تنها مسئله‌دار به نظر نمی‌رسد، بلکه می‌تواند نشانه‌ای از پذیرش نقش تاریخی سیاه‌پوستان در ساخت آمریکا تلقی شود. اما منتقدان می‌گویند مشکل درست همین‌جاست: وقتی تاریخ بدون زمینه، بدون تضاد و بدون اشاره به ساختارهای تبعیض روایت می‌شود، تهی و بی‌خطر می‌گردد. برای بسیاری از فعالان مدنی و مورخان، این نوع بزرگداشت بیشتر به «مراسم بدون حافظه» شباهت دارد؛ ستایشی نمادین که هم‌زمان با آن، ابزارهای آموزش و یادآوری همان تاریخ در حال جمع‌شدن است.

سیاست حذف از واژه تا داده

در ماه‌های اخیر، نهادهای فدرال و فرهنگی آمریکا تحت تأثیر دستورالعمل‌های ضد تنوع، برابری و شمول (DEI) دولت ترامپ، دست به حذف یا بازنویسی بخش‌هایی از محتوای تاریخی زده‌اند. این سیاست‌ها با شعار «بازگرداندن بی‌طرفی» اجرا می‌شوند، اما پیامد عملی‌شان چیزی جز کوچک‌سازی روایت تجربه سیاه‌پوستان نیست. نمونه بارز آن، اقدام «سرویس پارک‌های ملی آمریکا» است که ده‌ها تابلو، نمایشگاه و توضیح تاریخی درباره برده‌داری و بدرفتاری با بومیان آمریکا را حذف یا بازنویسی کرده است؛ از جمله نمایشگاهی در فیلادلفیا که به بردگان جرج واشنگتن در «خانه ریاست‌جمهوری» می‌پرداخت. در سطحی عمیق‌تر، گزارش «بلک‌اوت» از موسسه انیکس نشان می‌دهد بیش از ۶۷۰۰ مجموعه داده فدرال حذف شده‌اند؛ داده‌هایی درباره مرگ‌ومیر مادران سیاه‌پوست، بیماری سلول داسی‌شکل، آلودگی‌های زیست‌محیطی در محله‌های تاریخیِ تبعیض‌دیده و اثرات سیاست‌های نژادی بر سلامت عمومی.

دانشگاه‌ها خط مقدم نبرد خاموش

هم‌زمان، دانشگاه‌ها و کالج‌هایی که از بودجه فدرال استفاده می‌کنند، زیر فشار مستقیم یا غیرمستقیم مجبور به تعطیلی یا کوچک‌سازی دفاتر تنوع، برابری و شمول شده‌اند؛ دفاتری که طی سال‌های گذشته، قلب تپنده سیاست‌های عدالت آموزشی و نمایندگی اقلیت‌ها بودند. منتقدان هشدار می‌دهند که حذف این ساختارها فقط یک تصمیم اداری نیست، بلکه بازتعریف خاموش آینده حافظه تاریخی آمریکا است، حافظه‌ای که قرار است فردی، تکه‌تکه و فاقد روایت جمعی شود. نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهد این تغییرات، فراتر از سیاست‌گذاری، به جامعه نیز سرایت کرده و آمریکایی‌ها بیش از گذشته، روایت‌های متضاد و گاه ناسازگار از تاریخ مشترک خود دارند.

صداهای معترض؛ تاریخ زنده است

مایکل هریوت، نویسنده کتاب «تاریخ سیاه‌پوستان»، این روند را ادامه طبیعی تاریخ آمریکا می‌داند، نه انحراف از آن: «این یک گسست نیست. این همان داستان قدیمی است؛ داستان کشوری که از ابتدا بر این ایده بنا شد که بعضی‌ها آزادی را تعریف می‌کنند و بعضی دیگر از آن کنار گذاشته می‌شوند.» در میزگردی که «اتحادیه ملی شهرها» برگزار کرد، فعالان مدنی هشدار دادند که عقب‌نشینی از حقوق رأی، آموزش تاریخ نژادی و سیاست‌های برابری، یادآور دوره‌هایی است که حقوق مدنی با هزینه‌ای سنگین به دست آمد و به‌راحتی هم می‌تواند از دست برود.