به گزارش سرمایه فردا، چهارمین هفته جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در حالی سپری میشود که یکی از مهمترین بازیگران بینالمللی، یعنی روسیه، با اظهاراتی حسابشده، موضع خود را در قبال پرونده هستهای ایران روشن کرده است. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، با اشاره به معاهده منع گسترش تسلیحات اتمی (NPT) و توافقنامه جامع پادمان با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تأکید کرد که این اسناد هیچ محدودیتی بر میزان مواد هستهای اعمال نمیکنند، مشروط بر اینکه فعالیتهای هستهای تحت پادمانهای آژانس باشند. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که آمریکا و اسرائیل بارها تأسیسات هستهای ایران را تهدید کردهاند. این گزارش نگاهی دارد به ابعاد این موضعگیری و پیامدهای آن برای آینده پرونده هستهای ایران.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، در اظهاراتی که در آستانه نشست آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطرح شد، تأکید کرد: «نه معاهده منع گسترش تسلیحات اتمی و نه توافقنامه جامع پادمان با آژانس بینالمللی انرژی اتمی هیچ محدودیتی بر میزان مواد هستهای اعمال نمیکنند، مشروط بر اینکه فعالیتهای هستهای تحت پادمانهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشند.»
این اظهارات در بستر حقوقی روشنی مطرح میشود. معاهده NPT که ایران نیز به آن پیوسته است، کشورهای غیرهستهای را از دستیابی به سلاح هستهای منع میکند، اما هیچ محدودیت کمی برای تولید سوخت هستهای (غنیسازی اورانیوم) تعیین نمیکند. توافقنامه جامع پادمان نیز که ایران با آژانس امضا کرده، نظارت بر فعالیتهای هستهای را تضمین میکند، اما باز هم محدودیت کمی برای غنیسازی تعیین نمیکند.
زاخارووا با این اظهارات، عملاً این پیام را به واشنگتن و تلآویو میدهد که هرگونه ادعای حقوقی برای محدود کردن غنیسازی ایران، فاقد مبنای حقوقی است. این موضعگیری، در شرایطی که آمریکا و اسرائیل بارها تأسیسات هستهای ایران را تهدید کردهاند، معنای بزرگی دارد.
اظهارات زاخارووا را باید در چارچوب رقابت راهبردی روسیه با آمریکا تحلیل کرد. مسکو در سالهای اخیر، به ویژه پس از آغاز جنگ اوکراین، روابط خود با ایران را به طور قابل توجهی گسترش داده است. از همکاریهای نظامی و تسلیحاتی تا همکاریهای انرژی و اقتصادی، روسیه و ایران به شرکای استراتژیکی تبدیل شدهاند.
در شرایط کنونی جنگ خاورمیانه، روسیه با این اظهارات، سه پیام مهم به واشنگتن میدهد. نخست، اینکه مسکو از تهران در برابر فشارهای هستهای حمایت خواهد کرد. دوم، اینکه هرگونه اقدام نظامی علیه تأسیسات هستهای ایران، با واکنش جدی روسیه مواجه خواهد شد. سوم، اینکه مسکو آماده است تا بازی را به میزانی که منافعش اقتضا کند، در منطقه گسترش دهد.
این پیامها در شرایطی مطرح میشوند که جنگ اوکراین وارد چهارمین سال خود شده و روسیه به دنبال تثبیت دستاوردهای خود در شرق اروپا است. انحراف توجه غرب به خلیج فارس، فرصتی طلایی برای کرملین محسوب میشود. زاخارووا با این اظهارات، عملاً از این فرصت برای تقویت موضع روسیه در برابر غرب استفاده میکند.
علاوه بر پیام به واشنگتن، اظهارات زاخارووا پیام روشنی به تهران نیز دارد: روسیه در کنار ایران ایستاده است. این پیام در شرایطی مطرح میشود که ایران در جنگ با آمریکا و اسرائیل، نیازمند حمایتهای سیاسی و دیپلماتیک بینالمللی است.
تأکید زاخارووا بر اینکه هیچ محدودیتی بر میزان مواد هستهای ایران وجود ندارد، میتواند به عنوان چراغ سبزی برای تهران تلقی شود. ایران که سالهاست در چارچوب تعهدات NPT فعالیت میکند، میتواند با استناد به همین اظهارات، غنیسازی خود را ادامه دهد و حتی در صورت نیاز، آن را افزایش دهد.
با این حال، باید توجه داشت که روسیه نیز مانند هر بازیگر دیگری، منافع خود را در اولویت قرار میدهد. حمایت مسکو از تهران، تا زمانی ادامه خواهد یافت که با منافع راهبردی روسیه همسو باشد. تغییر معادلات میدانی یا دیپلماتیک میتواند این حمایت را کاهش دهد یا حتی متوقف کند.
اظهارات زاخارووا، میتواند پیامدهای حقوقی و سیاسی مهمی برای پرونده هستهای ایران داشته باشد. از نظر حقوقی، این اظهارات تأکید بر این نکته دارد که هرگونه فشار بر ایران برای محدود کردن غنیسازی، فاقد مبنای حقوقی است. ایران در چارچوب NPT و توافقنامه پادمان فعالیت میکند و هیچ محدودیت کمی برای غنیسازی در این اسناد وجود ندارد.
از نظر سیاسی، این اظهارات میتواند موضع ایران را در مذاکرات آتی تقویت کند. ایران میتواند با استناد به حمایت روسیه، در برابر فشارهای غرب ایستادگی کند و بر حقوق خود در استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تأکید نماید.
با این حال، باید توجه داشت که اظهارات یک مقام روس، هرچند مهم، نمیتواند جایگزین توافق جامع و پایدار با قدرتهای جهانی شود. ایران برای رفع تحریمها و بازگشت به اقتصاد جهانی، نیازمند مذاکره و توافق با آمریکا و کشورهای اروپایی است. حمایت روسیه میتواند در این مسیر کمککننده باشد، اما جایگزین توافق با غرب نخواهد بود.
اظهارات ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، در آستانه نشست آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیامی روشن به واشنگتن و تلآویو داشت: روسیه از ایران در برابر فشارهای هستهای حمایت میکند و هرگونه محدودیت بر غنیسازی ایران را فاقد مبنای حقوقی میداند.
این موضعگیری، در چهارمین هفته جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، معنای بزرگی دارد. روسیه با این اظهارات، نه تنها از متحد راهبردی خود حمایت میکند، بلکه به غرب نشان میدهد که در صورت تشدید تنشها، آماده است تا بازی را به میزانی که منافعش اقتضا کند، در منطقه گسترش دهد.
برای ایران، این حمایت سیاسی و دیپلماتیک، در شرایط سخت کنونی، ارزشمند و حیاتی است. اما نباید فراموش کرد که حمایت روسیه، هرچقدر هم مهم باشد، نمیتواند جایگزین توافق جامع با غرب شود. ایران برای رفع تحریمها و بازگشت به اقتصاد جهانی، همچنان نیازمند مذاکره و دیپلماسی هوشمندانه است. در این مسیر، روسیه میتواند یک شریک راهبردی باشد، اما نه تنها شریک.
بازتعریف و معرفی جهانی هویت فرهنگی ایران در شرایط جنگی برای حفظ تمدن، تقویت جایگاه…
متهم در اولین برخورد با مأموران درحالیکه به او اتهام آدمربایی تفهیم شده بود بهکلی…
احمدرضا عابدزاده دانشآموز مدرسه راهنمایی شهید اندرزگو در ناحیه 2 آموزش و پرورش اصفهان یکی…
در آسیا، بسیاری از کشورها بهشدت تحت تأثیر بسته شدن تنگه هرمز قرار گرفتهاند و…
بازار سرمایه ایران در حالی نزدیک به دو ماه است که تعطیل شده که کارشناسان…
پیام رئیس سازمان بورس به سهامداران این است که بازار به زودی باز میشود، اما…