موتور M15TC شاهین؛ از تردیدها تا واقعیت عملکرد

به گزارش سرمایه فردا، پیش از تکمیل پروژه موتور M15TC، برخی کارشناسان معتقد بودند توان این موتور برای خودروی شاهین کافی نیست و این پروژه به شکست منتهی خواهد شد. اما واقعیت فنی پیچیده‌تر از این قضاوت اولیه است. در نسخه نهایی اعلام شد توربوشارژر برخلاف تصور، از دور ۱۵۰۰ وارد مدار می‌شود و نه ۲۵۰۰؛ اصلاحی که تأثیر مستقیمی بر شتاب‌گیری خودرو دارد.

در خودروهای مجهز به سیستم‌های الکترونیکی ECU و TCU، استراتژی‌های نرم‌افزاری نقش مهمی در حفظ سلامت موتور و گیربکس و همچنین کنترل آلایندگی ایفا می‌کنند. در گیربکس‌های CVT، فرمان راننده از طریق pedal map به گیربکس منتقل می‌شود و سپس گیربکس گشتاور مورد نیاز را از موتور درخواست می‌کند. به دلیل حساسیت تسمه در این نوع گیربکس، تغییر دور محافظه‌کارانه انجام می‌شود. در این میان، اولویت کنترل ابتدا با سیستم ESC است و سپس با گیربکس؛ به همین دلیل در شرایطی مانند پیچ‌های تند، ESC می‌تواند با کاهش گشتاور موتور مانع افزایش خطرناک سرعت شود.

شتاب خودرو در دورهای پایین بیشتر نتیجه نوع گیربکس، کالیبراسیون و استراتژی‌های حفاظتی و زیست‌محیطی است تا توان خام موتور. در موتورهای توربوشارژ، گشتاور معمولاً روی یک عدد مشخص محدود می‌شود. در موتور M15TC نیز امکان دستیابی به گشتاور بالاتر وجود داشت، اما بنا به درخواست طراحان مگاموتور، مقدار فعلی انتخاب شد. برخلاف موتورهای تنفس طبیعی، این گشتاور در شرایط مختلف تغییر نمی‌کند. در موتورهای ۸ و ۱۶ سوپاپ نیز تا دور ۳۰۰۰ تفاوت چندانی وجود ندارد و حتی در دورهای پایین، خروجی موتور ۸ سوپاپ بیشتر است؛ بنابراین ادعای برتری گشتاور دور پایین در موتور ۱۶ سوپاپ چندان درست نیست.

تجربه نشان داده در ایران هیچ موتور ۱۵۰۰ سی‌سی برای خودروهای بزرگ‌تر از ۲۰۶ موفق نبوده است. تنها استثنا، خودروی سیلو بود که با استراتژی کنترل لوپ باز کار می‌کرد؛ روشی که امروز با استانداردهای آلایندگی مغایرت دارد. نمونه‌های دیگر مانند هیوندای ورنا و برلیانس نیز ناچار شدند حجم موتور را از ۱۵۰۰ به ۱۶۰۰ یا ۱۶۵۰ سی‌سی ارتقا دهند. با توجه به شرایط جاده‌های ایران، ارتفاع شهرها و سبک رانندگی، موتورهای ۱۵۰۰ سی‌سی حتی با ۱۶ سوپاپ در حالت تنفس طبیعی پاسخگوی نیازها نیستند.

به این ترتیب، عملکرد موتور M15TC شاهین بیش از آنکه به توان خام وابسته باشد، به طراحی نرم‌افزاری، گیربکس و استراتژی‌های حفاظتی گره خورده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد قضاوت درباره موفقیت یا شکست این پروژه تنها با تجربه واقعی رانندگان امکان‌پذیر خواهد بود.