به گزارش سرمایه فردا، از صبح چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، قیمت انواع نان در تهران و کلانشهرها با نرخنامه جدید اتحادیه صنف نانوایان تغییر کرد. این افزایش قیمت که در برخی اقلام تا ۴۰۰ درصد هم میرسد، عملاً ضربه نهایی به پیکر سفرههای ایرانی است که ماههاست زیر بار تورم خم شدهاند.
در این گزارش، هم جدول کامل قیمتهای جدید را مرور میکنیم و هم تحلیل میکنیم که این افزایش چه پیامی برای معیشت مردم و آینده اقتصادی کشور دارد.
—
این جهش قیمت، یک تصمیم لحظهای یا اشتباه محاسباتی نیست. ریشه آن را باید در دو تحول ساختاری جستجو کرد:
۱. حذف ارز ترجیحی ۲۸,۵۰۰ تومانی برای آرد
سالها بود که دولت گندم و آرد مورد نیاز نانواییها را با ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی وارد میکرد و با یارانه سنگین در اختیار نانوایان میگذاشت. اما در بودجه ۱۴۰۵، این ارز ترجیحی به طور کامل حذف شد. نانوایان از این پس باید آرد مورد نیاز خود را با نرخ آزاد (نزدیک به نرخ ارز نیمایی، حدود ۱۳۰ هزار تومان به ازای هر دلار) تهیه کنند. طبیعی است که افزایش ۴ تا ۵ برابری قیمت تمامشده آرد، مستقیماً به قیمت نهایی نان منتقل میشود.
۲. الزام به ثبت هوشمند نان در سامانه
طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان که با هدف شفافیت و جلوگیری از قاچاق آرد طراحی شده، سرانجام در اردیبهشت ۱۴۰۵ اجرایی شد. در این سیستم، هر نانوا موظف است تمام نانهای تولیدی را در سامانه ثبت کند. این شفافیت، فاصله بین قیمت تمامشده واقعی و قیمت فروش را آشکار کرد و دیگر امکان ادامه فعالیت با قیمتهای قبلی برای نانوایان وجود نداشت.
نان قوت غالب سفرههای کمدرآمد و طبقه متوسط است. افزایش قیمت نان، یک اثر دومینو بر سایر کالاها و معیشت مردم خواهد داشت:
افزایش مستقیم هزینه ماهانه خانوار: یک خانواده ۴ نفره که روزانه ۴ عدد نان بربری مصرف میکند، قبلاً ماهانه حدود ۳۹۰ هزار تومان برای نان هزینه میکرد. با نرخ جدید، این رقم به بیش از ۷۸۰ هزار تومان رسیده است. یعنی فقط قلم نان، ۴۰۰ هزار تومان سنگینتر شده است.
فشار بر سایر اقلام خوراکی: نان، به عنوان یک کالای پایه، در محاسبه تورم سبد خوراکی وزن بالایی دارد. افزایش قیمت آن، شاخص تورم ماهانه اردیبهشت و خرداد را به طور قابل توجهی بالا خواهد برد و به تبع آن، انتظارات تورمی نیز تشدید میشود.
احتمال کاهش کیفیت و کم فروشی: در شرایطی که نانوایان مجبور به افزایش نرخ هستند، اما قدرت خرید مردم کاهش یافته است، برخی نانوایان ناچار میشوند برای حفظ مشتری، از آرد با کیفیت پایینتر استفاده کنند یا در وزن چانه نان کم فروشی کنند. نظارت بر این موضوع، یک چالش جدی برای دستگاههای نظارتی خواهد بود.
دولت وعده داده بود که حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت نان، با افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی جبران خواهد شد. اما سؤال اصلی این است: آیا افزایش کالابرگ (که هنوز رقم دقیق آن اعلام نشده) به اندازه افزایش هزینه نان و سایر کالاهای اساسی خواهد بود؟
بر اساس محاسبات کارشناسی، اگر کالابرگ ماهانه به ازای هر نفر به حدود ۱.۵ تا ۲ میلیون تومان افزایش پیدا نکند، عملاً قدرت خرید مردم نسبت به قبل کاهش خواهد یافت. تا کنون، نه وزارت کار و نه سازمان برنامه، رقم دقیقی را اعلام نکردهاند و این سکوت، باعث نگرانی و نارضایتی عمومی شده است.
افزایش قیمت نان، دیگر یک خبر نیست؛ یک فاجعه معیشتی است. از نان لواش ۲ هزار تومانی که عملاً برای قشر کارگر هم گران شده، تا نان گرده زردهدار ۳۵ هزار تومانی که فقط در سفرهای عیانی و میهمانیهای آنچنانی دیده میشود. آنچه امروز در اتحادیه نانوایان تصویب شده، پایان یک دوران است؛ دوران نان ارزان و یارانهای. از این پس، نان هم مانند بنزین، برنج و گوشت، به یک کالای «نیمه لوکس» تبدیل شده است؛ کالایی که بسیاری از خانوادهها برای تأمین آن باید از سایر اقلام ضروری خود بزنند.
دولت هنوز فرصت دارد تا با اعلام به موقع و افزایش قابل توجه کالابرگ، بخشی از این فشار را جبران کند. اما اگر این کار را نکند، تنها نتیجه آن، کوچک شدن بیشتر سفرهها، افزایش نارضایتی عمومی و تشدید شکاف طبقاتی خواهد بود.
اگر به دنبال یک سرمایهگذاری امن، با سودآوری بالا و بازگشت سرمایه کمتر از یک…
صادرات طلای سبز ایران به کشورهایی مانند عراق، پاکستان و چین نه تنها کاهش پیدا…
یکی از پدیدههای عجیب و غریب این روزها ظهور طبقه و قشری است که شاید…
رپر معروف فضای مجازی فیکمینک است که نام اصلی او «وینچنزو کامیلی» عنوان شده، متولد…
توقیف گسترده روزنامهها، محدودیتهای سیاسی، فشارهای قضایی و نااطمینانی دائمی، آرامآرام مطبوعات را از جایگاه…
تورم کاغذ و بیتوجهی دولت، صنعت نشر ایران را تا مرز ورشکستگی و حذف کتاب…