فرهنگ اخلاقی سازمان چیست

وحید ترابی: به گفته موئل کاپتین، استاد اخلاق تجاری و مدیریت درستکاری در روتردام،  فرهنگ اخلاقی را می توان مجموعه ای از تجربیات، مفروضات و انتظارات مدیران و کارکنان در مورد اینکه چگونه سازمان از رفتار غیراخلاقی آنها جلوگیری می کند و آنها را تشویق به رفتار اخلاقی می کند، تعریف کرد.
دانشکده مدیریت، فرهنگ اخلاق نیز بخشی از زمینه اخلاقی است که مؤلفه های متعددی از جمله سیستم های رسمی و غیررسمی را در بر می گیرد. سیستم‌های رسمی عناصر سازمانی ملموس مربوط به اخلاق هستند که به طور هدفمند طراحی و اجرا می‌شوند در حالی که سیستم‌های غیررسمی خط‌مشی‌ها، شیوه‌ها و ارزش‌های نانوشته‌ای هستند که با اخلاق مرتبط هستند.
فرهنگ اخلاقی کمتر از عناصر رسمی برنامه های اخلاقی (مانند کدهای اخلاقی، خط کمک، آموزش) قابل مشاهده است، زیرا ریشه عمیقی در سازمان و ذهنیت کارکنان آن دارد. بنابراین، ارزیابی دشوارتر است.

ترویج فرهنگ اخلاقی در شرکت ها

ترویج فرهنگ اخلاقی در شرکت ها از طریق اتخاذ برنامه های موثر اخلاقی و انطباق، بسیار با اهمیت می باشد ولی فقدان دستورالعمل‌های معادل در رابطه با آن، سازمان‌ها را در تلاش برای کشف معنای اصول اخلاقی و چگونگی اندازه‌گیری آن قرار داده است.
اندازه‌گیری و بهبود اصول اخلاقی نه تنها برای اجرای دستورات نظارتی مهم است، بلکه به این دلیل است که مطالعات تجربی اثرات مثبت مختلف اصول اخلاقی، از جمله کاهش سوء رفتار، افزایش تمایل به گزارش مشاهدات رفتار نادرست، بهبود رفاه کارکنان و نوآوری را نشان می‌دهد.
به منظور سنجش اخلاق در یک سازمان، بررسی چگونگی مواردی شامل مفروضات، ارزش‌ها و انتظارات اخلاقی مشترک بین کارکنان و مدیران بسیار حائز اهمیت است.
هانت و همکارانش در مفهوم سازی خود تأکید می کنند که یک جنبه مهم فرهنگ اخلاقی یک سازمان، ارزش های اخلاقی آن است و مدل آنها بر اساس معیار پنج ماده ای از فرهنگ اخلاقی است که بر مدیران متمرکز شده است.
تروینو و همکارانش شاخص اصول اخلاقی (یک معیار ۲۱ موردی) را پیشنهاد می‌کنند که بر جنبه‌های محیط اخلاقی، اطاعت از قدرت و اجرای آیین‌نامه اخلاقی متمرکز می باشد، که این مفهوم‌سازی را با ترکیب غیررسمی (مثلاً ارزش ها، رفتارها) و سیستم های رسمی (مثلاً کدهای اخلاقی) برای تعریف آن بیان می دارد.