دوشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۵
صنعت غذایی، نماد یک پارادوکس تلخ است؛ از یک سو، رشد درآمدیِ بیسابقه و از سوی دیگر، فقرِ غذاییِ فزاینده. افتهای فاجعهبار برخی شرکتها نیز نشان میدهد که این رونق، تنها شامل حال تولیدکنندگان بزرگ شده و بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط در حال حذف از بازار هستند.
به گزارش سرمایه فردا، صنعت غذایی ایران در بهار امسال، با ثبت درآمد خیرهکنندهی ۴۶ هزار و ۹۴۳ میلیارد تومانی و رشد ۲۱۹ درصدی نسبت به سال قبل، یکی از بیسابقهترین عملکردهای تاریخ بورس کشور را به نام خود ثبت کرد. رقمی که پشت آن، نه فقط افزایش تولید یا صادرات، که روایتی از سفرههایی است که روزبهروز کوچکتر میشوند و هزینههایی که بر دوشِ خانوادههای ایرانی سنگینی میکند. در بهاری که قیمت مواد اولیه، نرخ ارز و هزینههای تولید به آسمان رفت، صنعت غذایی نیز به نمادی از شکافِ عمیقِ میان سودِ تولید و قدرتِ خریدِ مردم تبدیل شد؛ شکافی که اگر چارهای برای آن اندیشیده نشود، میتواند به بحرانی انسانی و اجتماعی تبدیل شود که هزینههای آن، بسیار فراتر از اعداد و ارقامِ گزارشهای مالی خواهد بود.
سه ماهه نخست سال جاری، برای صنعت غذایی ایران، فصلی پررونق و در عین حال پرتنش بوده است. مجموع درآمد ۱۶ شرکت بزرگ فعال در این حوزه، به رقم حیرتانگیز ۴۶ هزار و ۹۴۳ میلیارد تومان رسیده که نسبت به بهار سال گذشته، رشد ۲۱۹ درصدی را نشان میدهد. رشدی که در شرایطی رقم خورده که قیمت مواد اولیه غذایی، نرخ ارز و هزینههای تولید، همگی با افزایشهای چند دهدرصدی مواجه شدهاند.
صنعت غذایی، بزرگترین و حساستترین صنعت کشور است؛ صنعتی که مستقیماً با سفرهی روزانهی هر ایرانی سر و کار دارد. وقتی قیمت مواد غذایی به حدی میرسد که بسیاری از خانوادهها توان خرید حداقلهای خود را ندارند، این رشدِ روی کاغذ، بیش از آنکه نشانهی رونق باشد، زنگِ خطری برای سلامتِ جسمی و روانی جامعه است. پشت هر درصد از این رشد ۲۱۹ درصدی، داستانِ مادری است که برای خرید مواد اولیهی غذای خانوادهاش، میان افزایش قیمتها و بودجهی محدود خانه، سرگردان مانده است.
در میان شرکتهای این صنعت، غکورش (صنایع غذایی کورش) با درآمد ۲۸ هزار و ۹۸۸ میلیارد تومانی و رشد ۴۴۳ درصدی، بیتردید سلطان بیچالش صنعت غذایی در بهار امسال بوده است. این شرکت با سهمی بیش از ۶۱ درصد از کل درآمد صنعت، عملاً بیش از نیمی از بازار مواد غذایی کشور را در اختیار داشته است.
رشد ۴۴۳ درصدی غکورش، یک رکورد تاریخی در صنعت غذایی محسوب میشود. این شرکت که در حوزههای مختلف غذایی از جمله لبنیات، روغن، قند و شکر و کنسروجات فعالیت دارد، از افزایش چشمگیر قیمتها در بهار امسال بهرهی عظیمی برده است. با این حال، این رشدِ سرسامآور، سوالات جدی را دربارهی انحصار بازار و تأثیر آن بر قیمتها و قدرت خرید مردم مطرح میکند.
اما شاید جذابترین بخش این گزارش، رشد سرسامآور غپونه (صنایع غذایی پونه) با درآمد ۱,۸۳۹ میلیارد تومانی و رشد ۵۶۳ درصدی باشد. این شرکت که از پایهای نسبتاً کوچک شروع کرده، با جهشی بیش از ششبرابری، توانسته سهم قابلتوجهی از بازار را به خود اختصاص دهد. رشد ۵۶۳ درصدی غپونه، بالاترین رشد در میان تمامی شرکتهای صنعت غذایی در بهار امسال بوده و نشان از استراتژی هوشمندانهی قیمتگذاری، توسعهی بازار و افزایش سهم فروش این شرکت دارد.
غمهرا (مهرام) با درآمد ۳,۶۷۶ میلیارد تومانی و رشد ۱۹۰ درصدی، غدیس (دیس) با درآمد ۲,۴۲۴ میلیارد تومانی و رشد ۲۵ درصدی، غزر (زر) با درآمد ۲,۷۶۳ میلیارد تومانی و رشد ۵۶ درصدی، و عالیس (آلیس) با درآمد ۱,۳۰۵ میلیارد تومانی و رشد ۱۳۶ درصدی، چهار شرکت بزرگی هستند که سهم قابلتوجهی از بازار مواد غذایی را در اختیار دارند.
رشد ۱۹۰ درصدی غمهرا، نشان از افزایش چشمگیر قیمتها و همچنین موفقیت این شرکت در مدیریت هزینهها و افزایش سهم بازار دارد. غدیس با رشد ۲۵ درصدی، عملکردی نسبتاً ضعیفتر از متوسط صنعت داشته که میتواند ناشی از کاهش تولید، مشکلات تأمین مواد اولیه یا رقابت شدید باشد. غزر و عالیس نیز با رشدهای ۵۶ و ۱۳۶ درصدی، عملکردی قابلقبول اما نه چندان خیرهکننده داشتهاند.
غبهنوش (بهنوش) با درآمد ۳,۳۸۵ میلیارد تومانی و رشد ۶۰ درصدی، غشهداب (شهداب) با درآمد ۸۱۶ میلیارد تومانی و رشد ۱۶۶ درصدی، و آردینه (آردینه) با درآمد ۶۲۴ میلیارد تومانی و رشد ۱۳۰ درصدی، همگی رشدهای قابلتوجهی را تجربه کردهاند.
رشد ۱۶۶ درصدی غشهداب، نشان از موفقیت این شرکت در افزایش سهم بازار و مدیریت هوشمندانهی قیمتها دارد. آردینه نیز با رشد ۱۳۰ درصدی، عملکردی فراتر از متوسط بازار داشته است.
غگل (گل) با درآمد ۸۷۳ میلیارد تومانی و رشد ۴۱ درصدی، غاذر (اذر) با درآمد ۱۵۹ میلیارد تومانی و رشد ۱۸۵ درصدی، و غدام (دام) با درآمد ۵۳ میلیارد تومانی و افت ۲۷ درصدی، عملکردهایی پایینتر از متوسط صنعت داشتهاند.
غدام با افت ۲۷ درصدی، یکی از بازندههای اصلی صنعت غذایی در بهار امسال بوده است. این افت، میتواند ناشی از مشکلات تأمین مواد اولیه، کاهش تولید، یا حتی مشکلات مالی و مدیریتی باشد.
در این میان، چهار شرکت با افتهای فاجعهبار مواجه شدهاند: غنوش (نوش) با درآمد ۴۸ میلیارد تومانی و افت ۳۹ درصدی، غشهد (شهد) با درآمد منفی ۱۸ میلیارد تومانی و افت ۱۵۶ درصدی، تبرک (تبرک) با درآمد ۹ میلیارد تومانی و افت ۴۷ درصدی، و غنیلی (نیلی) با درآمد ۱ میلیارد تومانی و افت ۸۸ درصدی.
افت ۱۵۶ درصدی غشهد، یکی از بدترین عملکردهای تاریخ صنعت غذایی محسوب میشود. درآمد منفی این شرکت، نشان از بحران جدی در تولید، فروش و مدیریت هزینهها دارد. غنیلی نیز با افت ۸۸ درصدی، عملاً از گردونهی رقابت خارج شده است. این چهار شرکت، زنگِ خطری جدی برای صنعت غذایی کشور هستند؛ زنگِ خطری که نشان میدهد در سایهی رونقِ درآمدیِ برخی شرکتها، بسیاری از تولیدکنندگان کوچک و متوسط در حال نابودی هستند.
آنچه در پشت این اعداد نهفته است، سؤالی اساسی را پیش میکشد: آیا این رشد ۲۱۹ درصدی، حاصل افزایش تولید و صادرات است، یا نتیجهی مستقیم افزایش سرسامآور قیمتها؟
تحلیلگران اقتصادی معتقدند که این رشد خیرهکننده، عمدتاً به چهار عامل کلیدی بازمیگردد:
نخست؛ افزایش شدید قیمت مواد اولیه و نرخ ارز: افزایش نرخ ارز و حذف ارز ترجیحی، هزینههای تولید مواد غذایی را به شکل قابلتوجهی افزایش داد و تولیدکنندگان را ناچار به افزایش قیمت محصولات خود کردند.
دوم؛ افزایش هزینههای تولید، بستهبندی و حملونقل: افزایش قیمت انرژی، بستهبندی و حملونقل، هزینههای تولید را به شدت بالا برد و این هزینهها به قیمت نهایی محصولات منتقل شد.
سوم؛ رشد قیمتها در بازار جهانی: افزایش قیمت مواد اولیه مانند گندم، شکر، روغن و کاکائو در بازارهای جهانی، به افزایش هزینههای تولید و در نتیجه افزایش قیمتها در بازار داخلی منجر شد.
چهارم؛ تغییر الگوی مصرف و حرکت به سمت برندهای معروف: در شرایط تورمی، بسیاری از مصرفکنندگان به سمت محصولات با کیفیتتر و برندهای شناختهشده حرکت میکنند و این موضوع، به افزایش درآمد شرکتهای بزرگ و معروف کمک کرده است.
با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که تداوم این روند، میتواند به فاجعهای انسانی منجر شود. کاهش قدرت خرید مردم، افزایش فقر غذایی، سوءتغذیه، بهویژه در میان کودکان و زنان باردار، و افزایش بیماریهای ناشی از کمبود مواد مغذی، تنها بخشی از هزینههای پنهان این رشدِ درآمدی است.
عملکرد بهار ۱۴۰۴ صنعت غذایی، هرچند با رشد ۲۱۹ درصدی و عبور از مرز ۴۶,۹۴۳ میلیارد تومان، رکوردی تاریخی در بورس کشور به ثبت رسانده، اما نباید فراموش کرد که این رشدِ روی کاغذ، یعنی فشارِ مضاعف روی سفرههای مردم. در حالی که تولیدکنندگان بزرگ و سهامداران از این جهش درآمدی به وجد آمدهاند، میلیونها خانواده ایرانی با کاهش مصرف مواد غذایی یا حذف بسیاری از اقلام ضروری از سبد غذایی خود مواجه شدهاند.
صنعت غذایی، نماد یک پارادوکس تلخ است؛ از یک سو، رشد درآمدیِ بیسابقه و از سوی دیگر، فقرِ غذاییِ فزاینده. افتهای فاجعهبار برخی شرکتها نیز نشان میدهد که این رونق، تنها شامل حال تولیدکنندگان بزرگ شده و بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط در حال حذف از بازار هستند. شاید وقت آن رسیده باشد که سیاستگذاران، بهجای شادی از رشد درآمدی صنایع، به فکرِ سفرههایی باشند که روزبهروز از غذاهای ضروری، تهیتر میشود.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا