شب خونین واشنگتن

به گزارش سرمایه فردا، بامداد پنجشنبه، چهاردهم اسفند ۱۴۰۴، مجلس سنای آمریکا میزبان صحنه‌ای بود که می‌توانست مسیر تاریخ را تغییر دهد. طرحی که برای پایان دادن به حملات نظامی علیه ایران طراحی شده بود، در برابر چشمان حیرت‌زده جهانیان، با ۵۲ رأی مخالف در برابر ۴۸ رأی موافق، برای همیشه به بایگانی تاریخ پیوست. در همان ساعاتی که آسمان خاورمیانه از انفجار موشک‌ها می‌لرزید و مردم ایران زیر سایه بمب‌ها نفس می‌کشیدند، واشنگتن پیام خود را به روشنی مخابره کرد: اراده جنگ‌طلبان حامی ترامپ، هنوز هم بر کرسی‌های سنا می‌چربد. گزارشی از شبی که سنای آمریکا به جای خاموش کردن آتش، بر شعله‌های آن دمید.

طرحی که بامداد پنجشنبه در سنای آمریکا به رأی گذاشته شد، بر اساس قانون اختیارات جنگی سال ۱۹۷۳ شکل گرفته بود؛ قانونی که قرار بود پس از تجربه تلخ ویتنام، جلوی جنگ‌های بی‌پایان را بگیرد. هدف این طرح ساده اما سرنوشت‌ساز بود: محدود کردن اختیارات رئیس‌جمهور برای انجام عملیات نظامی علیه ایران بدون مجوز صریح کنگره. سناتورهای دموکراتی چون چاک شومر و آدام شیف از آن حمایت می‌کردند و در پشت این تلاش، خواست خروج نیروهای آمریکایی از درگیری‌های جاری و پایان دادن به حملات نهفته بود. تیم کین، سناتور دموکرات از ویرجینیا که یکی از اصلی‌ترین حامیان این قطعنامه بود، پیش از رأی‌گیری با صدایی گرفته از امید گفت: «قانون اساسی آمریکا اختیار اعلان جنگ را به کنگره واگذار کرده است.» او که سال‌ها برای احیای نقش کنگره در تصمیم‌گیری‌های جنگی تلاش کرده بود، این رأی‌گیری را آخرین آزمون دانست. اما آزمون، با شکستی سنگین به پایان رسید.

نتیجه رأی‌گیری، تصویری زنده از شکاف عمیق در سنای آمریکا را به نمایش گذاشت. ۴۸ رأی موافق در برابر ۵۲ رأی مخالف، عمدتاً بر اساس خطوط حزبی رقم خورد. اکثریت شکننده جمهوریخواهان که ۵۳ کرسی را در برابر ۴۷ کرسی دموکرات‌ها در اختیار دارند، چون دیواری آهنین در برابر این طرح ایستادند. تنها شمار محدودی از جمهوریخواهان مانند رند پال از کنتاکی جرأت مخالفت با جریان غالب را داشتند. جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواه، پیش از رأی‌گیری با قاطعیت اعلام کرده بود که رئیس‌جمهور در چارچوب منافع ملی آمریکا عمل می‌کند و محدود کردن اختیارات او در این مقطع حساس، به منزله تضعیف موضع ایالات متحده در برابر تهدیدهای ایران است. اما صریح‌ترین صدا از آن لیندسی گراهام، سناتور کارولینای جنوبی بود که با خونسردی گفت: «باید اجازه دهیم کارش را تمام کند. به نظر من باید او را تشویق کنیم.» کلماتی که از پشت تریبون سنا، مانند گلوله‌ای بر پیکر امید به صلح نشست.

شکست این طرح، هفتمین تلاش ناموفق کنگره از زمان آغاز درگیری‌های اخیر با ایران برای محدود کردن اقدامات نظامی ترامپ بود. هفت بار، کنگره تلاش کرد جلوی اراده کاخ سفید را بگیرد و هفت بار، این اراده پیروز شد. دموکرات‌ها پیش از آغاز حملات قصد داشتند درباره ایران رأی‌گیری کنند، اما مذاکرات میان دولت ترامپ و تهران، این فرصت را از آنها ربود. برخی دموکرات‌ها حملات اخیر را با جنگ عراق مقایسه می‌کنند، با این تفاوت تلخ که جورج دبلیو بوش پیش از حمله سال ۲۰۰۳ مجوز کنگره را دریافت کرده بود، اما ترامپ برای حمله به ایران حتی چنین مجوزی درخواست نکرد. چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات، پیش از رأی‌گیری از همکارانش خواسته بود «به پایان دادن به این جنگ خطرناک و غیرضروری رأی دهند؛ جنگی که تاکنون جان ۶ نظامی را گرفته و تعدادی دیگر را مجروح کرده است.» اما این درخواست نیز در میان ۵۲ رأی مخالف، گم شد.

حتی اگر این طرح به طور معجزه‌آسایی در سنا و سپس مجلس نمایندگان تصویب می‌شد، باز هم ترامپ می‌توانست آن را وتو کند. لغو وتو نیازمند رأی دو‌سوم نمایندگان در هر دو مجلس است و تاکنون هیچ قطعنامه اختیارات جنگی موفق به عبور از سد وتوی رئیس‌جمهور نشده است. مقامات دولت ترامپ از جمله مارکو روبیو و پیت هگست به نمایندگان اطمینان داده‌اند که حتی در صورت طولانی شدن عملیات بیش از ۹۰ روز، نیازی به مجوز جدید از کنگره ندارند. سناتور کریس مورفی، دموکرات، پس از جلسه با این مقامات با ناامیدی گفت: «به نظر می‌رسد آنها برای کنگره ارزشی قائل نیستند و حتی در صورت اعزام نیروهای زمینی نیز قصد درخواست مجوز ندارند.»

شب پنجشنبه، چهاردهم اسفند ۱۴۰۴، در تاریخ روابط ایران و آمریکا ثبت خواهد شد. شبی که سنای آمریکا با رد طرح محدودیت اختیارات جنگی ترامپ، عملاً به ادامه تجاوز نظامی علیه ایران چراغ سبز نشان داد. ۵۲ رأی مخالف در برابر ۴۸ رأی موافق، نه فقط یک نتیجه عددی، که بازتابی از اراده جنگ‌طلبان حاکم بر واشنگتن است. اراده‌ای که ترامپ را در مسیری که آغاز کرده، مصمم‌تر از قبل به پیش خواهد برد. در حالی که آسمان خاورمیانه هنوز از انفجار موشک‌ها می‌لرزد و مردم ایران زیر سایه بمب‌ها زندگی می‌کنند، در واشنگتن خبری از صدای صلح نیست. آنچه شنیده می‌شود، فقط سکوت ۵۲ سناتوری است که به جای پایان دادن به جنگ، به آن دامن زدند.