شبکه‌ای پنهان قمار ایران

به گزارش سرمایه فردا، قمار در ایران دیگر صرفاً یک سرگرمی ممنوعه نیست؛ به صنعتی زیرزمینی و دیجیتال بدل شده که هم در گوشی‌های هوشمند جوانان و هم در سالن‌های مخفی طبقه مرفه جریان دارد. این دو جهان، یکی با وعده سودهای سریع و دلاری در کانال‌های تلگرامی و دیگری با ژتون‌های میلیاردی در میزهای چرمی، در نهایت به یک نقطه مشترک می‌رسند: تخریب زندگی فردی و اجتماعی. آنچه در ظاهر دو مسیر متفاوت به نظر می‌رسد، در عمق به یک شبکه مالی و روانی واحد متصل است؛ شبکه‌ای که قربانیانش را از دانشجوی بی‌پول تا سرمایه‌دار پرنفوذ در دام خود گرفتار می‌کند و سلامت جامعه را با تهدیدی خاموش روبه‌رو می‌سازد.

فقط یک کلیک ساده در تبلیغات رنگارنگ یک سایت، یک تارگت عجیب در پیام رسان‌ها، یا شاید یک شانس آزمایی کوچک، تحلیل ورزشی هوشمندانه و یا شرکت در میهمانی خصوصی، سرآغاز قصه تلخ زندگی بسیاری از شهروندان ایرانی است که ناخودآگاه در دام شبکه قمار گرفتار می‌شوند.

پدیده شوم قمار در ایران، با وجود ممنوعیت قانونی و شرعی، در دو قالب به ظاهر مجزا اما مرتبط با یکدیگر به سرعت در‌حال گسترش در بطن جامعه است. از یک سو، قمارخانه‌های آنلاین در فضای مجازی و با دسترسی آسان به پلتفرم‌های خارجی مانند بت فوروارد، هات بت، بت‌یکس، وان ایکسبت، کازینوهای آنلاین با درگاه فارسی و یا اپلیکیشن‌هایی با اسامی به ظاهر عادی و معتبر، که بیشتر نسل زد را با وعده کسب درآمد سریع و ثروت هنگفت، قمار را به شکلی نامحسوس و گسترده به ویژه در میان جوانان رواج می‌دهد.

از سوی دیگر و در سطحی کاملاً متفاوت، شبکه‌ای از قمارخانه‌های زیرزمینی و مجهز در پوشش باشگاه‌های خصوصی یا ویلاهای مجلل و لوکس شمال شهر، به صورت پنهانی و اغلب با حمایت مالی قابل توجه، فعالیت دارند. قمارخانه‌های مخفی و لوکسی‌که با پرداخت حق ورودی کلان، محیطی بسته و اختصاصی برای طبقه‌ای خاص فراهم می‌کنند. بنابراین این گزارش با تمرکز بر این دو وجه عینی مسئله، به تحلیل ریشه‌های اقتصادی و اجتماعی، شیوه‌های عمل، پیامدهای منفی هر بخش و چالش‌های مقابله با آن می‌پردازد.

 

 

دنیای بی رحم شکار و شکارچی در دنیای مجازی!

تصور کنید یک دانشجوی جوان، پس از ماه‌ها تحمل فشار مالی، در یک کانال تلگرامی با نام جذاب «راه طلایی ثروت» عضو می‌شود. مدیر کانال، با تصاویر ماشین‌های لوکس و سفرهای خارجی، اعضا را قانع می‌کند که با سرمایه‌گذاری هوشمند بر روی نتایج مسابقات ورزشی مثل فوتبال و با کمک تیپ‌سنجی حرفه‌ای، می‌توان به درآمد دلاری رسید. طبق سناریوی از پیش تعیین شده، چند پیروزی اولیه و برنده شدن چند دلار، اعتماد و طمع وی را با هم برمی‌انگیزد.

و این نقطه آغاز یک سراشیبی و تراژدی تلخی است که پایانی جز فروش لپ‌تاپ، ساعت مچی، لوازم با ارزش و قرض‌های سنگین از دوستان و نهایت گیر افتادن در دام وام‌های غیرقانونی و نزول ندارد. این نمایی از زندگی بسیاری از جوانانی است که جذابیت بصری و وعده‌های دروغین شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های شرط‌بندی ایرانی و خارجی، آنان را به دامی پیچیده کشانده است.

 

مکانیسم قمار آنلاین چگونه عمل می‌کند؟

برخلاف تصور عوام مردم، شرط بندی و قمار آنلاین، سیستمی تصادفی و ساده نیست؛ بلکه شبکه‌ای پیچیده و مهندسی شده از بعد روانشناختی، مالی و فناورانه است که برای حفظ خود و به دام انداختن کاربران مختلف طراحی شده است. درک این مکانیسم، کلید فهم چرایی گسترش سریع آن  در جامعه است.

براساس یافته‌های میدانی امروز صنعت قمار و بخصوص شیوه آنلاین آن، از پیشرفته‌ترین ابزارهای بازاریابی دیجیتال بهره می‌برد. در این عرصه برخی هنرمندان، بازیگران و ورزشکاران محبوب و نام آشنا، بلاگرهای ورزشی، هنری یا حتی طنزپردازان نیز در اینستاگرام یا کانال‌های تلگرامی، با دریافت هزینه‌های کلان، پست‌های ظریف و جذابی از«سودهای میلیون دلاری»، «بردهای بزرگ» و یا «زندگی لاکچری» منتشر می‌کنند که اغلب با هشتگ‌های فریبنده‌ای همراه است.

یک کارشناس فضای مجازی، از بکارگیری ربات‌های تلگرامی برای جذب کاربران خاص به اینگونه‌ برنامه‌های شرط‌بندی صحبت می‌کند که کاربران شناسایی شده به طور خودکار و هدفمند، پیام‌هایی با محتوای «خوش آمدگویی با کد هدیه»، «سود روزانه و بازگشت سرمایه تضمینی» یا دعوت به گروه‌های VIP شرط‌بندی دریافت می‌کنند. درواقع این پیام‌ها بر اساس تحلیل رفتار کاربران در دیگر پلتفرم‌ها تنظیم می‌شوند، فضایی که کمتر به آن توجه می‌شود. متاسفانه اکنون تبلیغات پنهان در بازی‌های موبایلی و اپلیکیشن‌های به ظاهر بی‌ضرر، نوجوانان و دانش‌آموزان  را نیز در معرض بنرهای رنگارنگ سایت‌های شرط‌بندی قرار داده که ورود به دنیای قمار و شرط بندی را برای این گروه سنی عادی‌سازی می‌کند.

 

عبور از موانع قانونی با درگاه‌های پرداخت نامرئی

به گفته کارشناسان اقتصادی و فعالان فضای مجازی، تبادلات مالی در سایت‌ها و کانال های شرط بندی و قمار، با روش‌های پیچیده‌ای ممکن شده است. گرچه در ایران هرگونه پرداختی در قالب قمار و شرط‌بندی ممنوعیت دارد و جرم است، اما با تولد راه میانبری به نام«پرداخت‌یارهای شخص ثالث» شامل افراد یا صرافی‌های غیر رسمی، بزرگترین مانع قانونی از مسیر آنان برداشته شده است.

معمولا این افراد که بیشتر در کانال‌های تلگرامی فعال هستند، به عنوان واسطه عمل کرده و پول ریالی کاربران را دریافت کرده و معادل آن را در حساب قمارشان در‌پلتفرم خارجی واریز می‌کنند. استفاده از رمز ارزهایی مانند تتر به دلیل ناشناس بودن و سرعت انتقال بالا در مبادلات مالی، به روشی محبوب برای این گروه تبدیل شده است. در این روش کاربران هر میزان ریال را به تتر تبدیل و به راحتی به کیف پول معرفی شده توسط سایت قمار واریز می‌کنند.

بررسی شیوه فعالیت کانال‌ها و سایت‌های قمار و شرط بندی به خوبی نشان می‌دهد که آنان به جز پول، افکار، ذهنیت و باورهایشان را نیز می‌بازند؛ وقتی در ذهنشان قمار تبدیل به مهارت و شغل می‌شود. در اغلب این گروه‌ها و کانال‌های مربوطه، اعضای عادی اغلب از بردهای خود می‌نویسند و عکس می‌گذارند، در حالی که شکست‌ها و بدهی‌های بزرگ برای همگان پنهان می‌ماند.

 

تولد کابوسی ترسناک  به جای رویای شیرین

در این بخش با تحلیل داده‌ها و یافته‌ها بررسی کردیم‌ که چرخه قمار آنلاین با ظاهری پیچیده و فنی، در نهایت برای قربانی خود به چه سرانجامی می‌انجامد؟ بسیاری از افراد قمار را با مبالغ کم شروع کرده و در ابتدا ممکن است حتی برنده شوند. اما این بردهای کنترل‌شده و برنامه‌ریزی شده توسط الگوریتم پلتفرم، طمع کاربران را تحریک و آنها را به افزایش سرمایه و شرط‌ بندی های بیشتر سوق می‌دهد.

اما با شروع باخت‌ها، صحنه قمار به یکباره عوض می‌شود،کاربران برای جبران سریع باخت، وارد دور باطل می‌شوند. در این مرحله، حساب پس‌انداز، طلاهای خانواده، و حتی وسایل ضروری فروخته می‌شود.

 

پشت پرده مخملین؛ دنیای قمارخانه‌های زیرزمینی

فراتر از هیاهوی مجازی و تبلیغات رنگارنگ آن، شبکه دیگری از قمار در سکوت و دور از چشم عموم در جریان است. اینجا از تبلیغات تلگرامی خبری نیست و نیازی به فیلترشکن ندارد! این شبکه قمار، بر اساس اعتماد، ارتباطات و سرمایه کلان بنا شده است.

ویلایی مجلل با دیوارهای بلند در یکی از مناطق لوکس شمال تهران با نگهبانانی که دوربین مداربسته را نه فقط برای ورود افراد، بلکه برای نظارت بر ترددخیابان‌های اطراف متمرکز کرده‌اند، این تصویری از یک پاتوق برای قمار و شرط بندی است. برای ورود به اینجا، ارائه کارت عضویت یا تأیید هویت از طریق دوربین داخلی به «رئیس سالن» ضروری است.

داخل سالن، حال و هوایی متفاوت دارد. میزهای چرمی با کارت‌های بازی «باکارات» و «رولت آمریکایی» در کنار میزهای پوکر با بازی گردان و پخش‌کننده کارت حرفه ای. اینجا ژتون‌های اختصاصی به جای پول نقد رد و بدل می‌شوند که هر کدام ارزشی معادل ۱۰، ۵۰ یا حتی صدها میلیون تومان دارند. مبادله پول نقد با این ژتون‌ها در اتاقی جدا و زیر نظر مستقیم مدیریت صورت می‌گیرد. خدمه‌ای هم که نوشیدنی‌های وارداتی و غذاهای ویژه سرو می‌کنند، در حالی که تمامی تلفن‌های همراه میهمانان در ابتدای ورود در صندوق امانات قرار می‌گیرد.

شاید بپرسید بهای ورود به این حلقه چقدر است؟ عضویت در این باشگاه‌ها معمولاً موروثی نیست، بلکه با معرفی حداقل دو عضو معتبر و پرداخت حق اشتراک یا حداقل خرید ژتون است که از صدها میلیون تومان آغاز و به چند میلیارد تومان می‌رسد، امکان‌پذیر می‌شود. این مبالغ، خود اولین و مؤثرترین فیلتر برای گزینش مشتریان باشگاه قمار است.

 

بازیکنان قدیمی فوتبال یا چهره‌های شناخته شد در حلقه قمار

در اغلب این حلقه‌ها، سرمایه‌داران، برخی بازیکنان قدیمی فوتبال یا چهره‌های شناخته شده، و افرادی با ارتباطات گسترده در این فضاها با یکدیگر پیوند می‌خورند و حلقه‌های انحصاری قدرت و ثروت را تشکیل می‌دهند. غیررسمی بودن فضا و درگیر بودن افراد در فعالیتی غیرقانونی، باعث ایجاد حسی از داشتن «راز مشترک» و وابستگی متقابل می‌شود که انسجام گروه را افزایش می‌دهد.

این قمارخانه‌ها به عنوان یکی از پایگاه‌های پول‌شویی عمل می‌کنند. در واقع پول نقد به دست آمده از هر نوع مبادلات مالی، رانت یا فعالیت‌های غیرقانونی دیگر، در ازای ژتون دریافت می‌شود و افراد با این ژتون‌ها به قمار می‌پردازند و در پایان شب، فرد برگه‌ای رسمی‌نمای برد و باخت دریافت می‌کند که نشان می‌دهد مثلاً ۲ میلیارد تومان «برده» است. همان طور که مشخص است، نمایش ثروت افسانه‌ای در این محیط‌ها، فرهنگ مخربی را ترویج می‌کند که در آن دارایی‌های کلان، سریع و بدون زحمت قابل تصور است، و این تصور دروغین به لایه‌های دیگر جامعه نیز نشت می‌کند.

نکته جالب توجه اینکه حتی در صورت ورود پلیس به این محل‌ها، اغلب مستندات محکمه‌پسندی به دست نمی‌آید! دلیل آنهم واضح است. از ـآتجاییکه مشتریان، ژتون در دست دارند، نه پول و دلار مدرکی دال بر قمار کردن آنها وجود ندارد. بدین ترتیب افراد حاضر، جمع خود را در یک دورهمی خصوصی دوستانه معرفی می‌کنند، مدارک مالی و حسابداری نیز وجود ندارد و در محل نگهداری نمی‌شوند. اما تنها نقطه افشاگرانه، لحظه گسست و درگیری بین اعضا یا شکایت قربانیان کلاهبرداری شده در همین محیط‌هاست.

شبکه‌های مالی پشت برخی از پلتفرم‌های قمار آنلاین ممکن است با سرمایه‌گذاران یا بهره‌برداران قمارخانه‌های فیزیکی مرتبط باشند. در واقع سود حاصل از هر دو بخش، به جیب گروه‌های محدودی سرازیر می‌شود. برای برخی از برندگان خوش‌شانس قمار یا بدهکاران کلان در فضای آنلاین که به دنبال فرصتی برای بازگشت سریع هستند، دعوت و نشستن مقابل یک «میز خصوصی» در دنیای فیزیکی ، می‌تواند برایشان آخرین تله و فرصت باشد، بنابراین این دو جهان موازی قمار، به ظاهر جدا اما در عمق به هم پیوسته‌اند.

 

 

قانون تکلیف قماربازها را مشخص کرده است

دکترسلمان هیکل آبادی، وکیل پایه‌یک دادگستری در گفت‌وگو با روزنامه «هفت‌صبح» ضمن اشاره به نکاتی درباره مسئولیت کیفری و اداری مدیران اماکنی مانند هتل‌ها، کلوپ‌های خصوصی و مجتمع‌های مسکونی که به‌صورت پنهانی مبادرت به جرایمی مانند قمار می‌کنند، می گوید:«در مورد مسئولیت مدیران اماکنی که به‌صورت پنهانی مرتکب جرم قمار می‌شوند، مطابق ماده ۷۰۶ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) اصلاحیه سال ۱۴۰۱ صراحتاً بیان شده، هر شخصی که مکانی یا هر نوع فضای فیزیکی یا مجازی را برای ارتکاب یکی از جرایم موضوع بندهای ۱ تا ۳ ماده ۷۰۵ این قانون (که همان بحث ارتکاب جرم قمار است) دایر یا اداره کند، به حبس تعزیری درجه شش محکوم می‌شود. چنانچه برای انجام این جرایم، از طریق آنها مال، منفعت، خدمات یا امتیازات مالی کسب کرده باشد، علاوه بر حبس تعزیری درجه ۵، به ضبط مال و جزای نقدی معادل ۲ تا ۵ برابر عواید حاصل از جرم نیز محکوم خواهد شد.»

وی با ذکر اینکه این جرم می‌تواند دارای آثار و تبعات فردی و اجتماعی باشد می افزاید: این مسئله از نگاه قانون‌گذار دور نمانده و در ماده ۸ قانون مجازات اسلامی، هم حیثیت عمومی جرم (از جهت تجاوز به حدود مقررات، تعدی به حقوق جامعه و اخلال در نظم عمومی) و هم حیثیت خصوصی آن (از جهت تعدی به حقوق شخص یا اشخاص معین) در نظر گرفته شده است. در ماده ۹ همان قانون نیز، طرح دعوای عمومی و خصوصی به رسمیت شناخته شده است.

این وکیل دادگستری همچنین در مورد مسئولیت کیفری افرادی که اساساً ارتکاب این جرم را به عنوان شغل خود قرار می‌دهند می گوید:  ماده ۷۰۷ قانون مجازات اسلامی صراحتاً مطرح می‌کند، در صورتی که رفتار آنها مشمول عنوان «افساد فی‌الارض» یا «اخلال در نظم اقتصادی» نباشد، علاوه بر ضبط اموال ناشی از جرم، به حبس تعزیری درجه ۴ یا جزای نقدی معادل ۳ تا ۶ برابر اموال مذکور محکوم می‌شوند.

اما چگونه می شود بین قمارباز، سازندۀ پلتفرم و تبلیغ‌کننده تمایز قائل شد؟ سوالی که هیکل آیادی در پاسخ به آن می گوید: با دقت در تبصرۀ ۲ ماده ۷۰۶ قانون مجازات اسلامی به صراحت آمده است مرتکب جرایم موضوع این ماده، برای بار نخست به ۶ ماه تا ۲ سال و در صورت تکرار به ۲ تا ۵ سال محرومیت از دریافت یک یا چند خدمت ارتباطی و فناوری اطلاعات، از قبیل اخذ نام دامنه مرتبط در سطح کشور، دریافت یا استفاده از ابزار پذیرش مانند پایانه‌های فروشگاهی و درگاه‌های پرداخت الکترونیکی، استفاده از خدمات پرداخت الکترونیکی از طریق کارت بانکی، خدمات اینترنت، سیم‌کارت تلفن همراه، داشتن دسته‌چک یا استفاده از اسناد تجاری محکوم می‌شود.

به گفته وی، در اینجا، قاضی اجرای احکام مکلف می‌شود مطابق حکم دادگاه، فهرست این اشخاص را برای ابلاغ به ارائه‌دهندگان خدمات مذکور (مانند بانک مرکزی، وزارتخانه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات، فرهنگ و ارشاد اسلامی، صنعت، معدن و تجارت و مرکز ثبت نام دامنه) ارائه کند تا دادستان بتواند جهت جلوگیری از استمرار جرم، به ارائه‌دهندگان خدمات، دستور توقف ارائه خدمت مندرج در این ماده را به متهم یا متهمان، تا پایان زمان صدور حکم قطعی صادر کند.

بنابراین، قانون‌گذار در ذیل مواد ۷۰۶، ۷۰۷ و ۷۰۸ و همچنین مواد ۷۰۹ و ۷۱۰ قانون مجازات اسلامی، با ایجاد تمایز بین قمارباز، سازندۀ پلتفرم، تبلیغ‌کننده و همچنین دایرکنندۀ مرکز قمار، برای هر یک جرم‌انگاری کرده و مجازات خاصی را در نظر گرفته است.