یادداشت

درآمد ۱۲۸ همتی از تغییر نرخ بنزین

حمید غلامی سروش: بازار انرژی ایران با تصمیم تازه دولت وارد مرحله‌ای جدید شده است. نرخ سوم بنزین که فعلاً ۵ هزار تومان تعیین شده، معادل ۱۰ درصد قیمت خرید از پالایشگاه‌هاست و با تغییر نرخ ارز و قیمت جهانی بنزین می‌تواند افزایش بیشتری را تجربه کند. برای اجرای این سیاست، کارگروهی متشکل از سازمان برنامه و بودجه، وزارتخانه‌های نفت، کشور، اقتصاد، اطلاعات و شورای اطلاع‌رسانی دولت تشکیل شده که وظیفه دارد هر فصل نرخ سوم را به شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ابلاغ کند.

این طرح در ظاهر گامی به سمت اصلاح نرخ‌ها در حکمرانی انرژی محسوب می‌شود، اما چالش‌های جدی نیز به همراه دارد. قاچاق سوخت همچنان پابرجاست، زیرا اختلاف قیمت میان نرخ رسمی و واقعی زیاد است و خرید با کارت جایگاه امکان ردیابی مصرف‌کنندگان را از بین می‌برد. کنترل پرمصرف‌ها نیز مبهم باقی مانده است؛ چراکه نرخ ۵ هزار تومانی برای طبقات متوسط و پایین فشار سنگینی ایجاد می‌کند، در حالی که برای ثروتمندان همچنان پایین و بی‌اثر است. عدالت یارانه‌ای نیز همچنان حل‌نشده باقی مانده؛ خانواده‌های بدون خودرو از این طرح بی‌بهره‌اند و در مقابل، خودروهای وارداتی و چندخودرویی سهمیه‌ای دریافت نمی‌کنند.

در بخش حمل‌ونقل عمومی نیز ابهام ادامه دارد. هرچند نرخ دوم برای تاکسی‌ها و تاکسی‌های اینترنتی در نظر گرفته شده، اما سازوکار تشخیص پیمایش و اختصاص سهمیه مشخص نیست. از سوی دیگر، اعلام فصلی نرخ سوم و شناور شدن قیمت در شرایط تورم بالا می‌تواند انتظارات تورمی را تشدید کند. همچنین اختیار کمیسیون بند ۸ برای تغییر سهمیه‌ها و نرخ‌های اول و دوم به صورت فصلی، اعتماد به ثبات بلندمدت این سیاست را کاهش داده است.

بر اساس این مصوبه، مصرف روزانه ۱۳۰ میلیون لیتر بنزین به سه بخش تقسیم می‌شود: ۴۰ میلیون لیتر با نرخ اول یعنی ۱۵۰۰ تومان، ۲۰ میلیون لیتر با نرخ دوم یعنی ۳۰۰۰ تومان، و ۷۰ میلیون لیتر با نرخ سوم یعنی ۵۰۰۰ تومان. این ترکیب موجب می‌شود میانگین مصرف به سمت نرخ سوم حرکت کند و آثار تورمی گسترده‌ای بر اقتصاد بگذارد. در نهایت، دولت با اجرای این طرح و تثبیت نرخ سوم در سطح فعلی، سالانه حدود ۱۲۸ همت درآمد جدید کسب خواهد کرد؛ درآمدی که در کنار فشار مالی بر مصرف‌کنندگان، بار دیگر نشان می‌دهد اصلاحات انرژی در ایران بیش از آنکه عدالت‌محور باشد، درآمدزایی برای دولت را هدف گرفته است.

modir

Recent Posts

گیاه مهاجم سنبل آبی

اداره کل محیط زیست مازندران خشک‌کردن موقت آب‌بندان را سریع‌ترین راه حذف کامل سنبل آبی…

51 دقیقه ago

پیامدهای اقتصادی کلپتوکراسی

کلپتوکراسی موجب افزایش جریان‌های مالی غیرقانونی و فعالیت‌های فراملی همچون پولشویی و فرار مالیاتی می‌شود…

1 ساعت ago

تحلیلگران اقتصادی اسیر سوگیری‌ شناختی

تحلیلگران و فعالان بازار سرمایه به جای نگاه دوگم به ابزارهایی مانند تحلیل تکنیکال یا…

1 ساعت ago

پاشنه آشیل تحلیل‌ اقتصاد

اقتصاددانان باید به شواهد و ویژگی‌های خاص هر اقتصاد توجه کرده و محدودیت‌های نظریه‌ها را…

2 ساعت ago

مغالطه‌ی سقف و کف الگوهای تکنیکال

نقص تحلیل تکنیکال زمانی بیشتر آشکار می‌شود که با پدیده «قوی سیاه» که نسیم نیکولاس…

2 ساعت ago

نقش بازار بدهی در اقتصاد

بازار بدهی نقش مهمی در مدیریت ریسک در اقتصاد ایفا می‌کند. ابزارهای بدهی معمولاً دارای…

2 ساعت ago