تقابل دیپلماسی و جنگ در بازار سرمایه
پویان مظفری: خبرهای منتشرشده از سوی منابع مختلف حاکی از آن است که مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در روزهای اخیر وارد فاز جدیدی شده است. بر اساس گزارشها، ایران تأیید کرده که از طریق میانجیهایی مانند پاکستان، قطر و عمان، تبادل پیام با واشنگتن را ادامه میدهد. در همین حال، العربیه از برگزاری مذاکرات غیرمستقیم در روز چهارشنبه خبر داده که محور اصلی آن تنگه هرمز و ثبات منطقه خواهد بود. همچنین منابعی مانند اسرائیل هیوم از پیشرفت خوبی در مذاکرات برای بازگشت طرفین به میز مذاکره سخن گفتهاند.
با این حال، در سوی دیگر، غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرده که سیاست بسته بودن تنگه هرمز بدون تغییر باقی مانده است و ایران پیشنهادات آمریکا را به دلیل «درخواستهای بیش از حد» رد کرده است. این تناقضها نشان میدهد که مسیر دیپلماسی همچنان پرنوسان است و هرگونه توافق نیازمند عبور از موانع جدی خواهد بود.
نکته قابل توجه، گزارش والاستریت ژورنال از قول یک دیپلمات ایرانی است که تهران به دنبال دستیابی به توافق پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر است؛ تحولی که با رویکرد قبلی برخی نظریهپردازان تندرو در ایران که بر ادامه تنشها تا پس از انتخابات تأکید داشتند، تفاوت آشکاری دارد.
سفر نتانیاهو؛ سیگنال هشدار برای بازار
شاید مهمترین رویداد سیاسی هفته، سفر بنیامین نتانیاهو به واشنگتن و دیدار او با دونالد ترامپ باشد. تاریخ نشان داده که هر بار نتانیاهو در شرایط خاص به آمریکا سفر کرده، تحولات مهمی در پی داشته است؛ از جمله خروج آمریکا از برجام و آغاز جنگهای اخیر با ایران.
طبق گزارشها، نتانیاهو در این دیدار برنامه هستهای ایران را محور اصلی گفتوگوها قرار داده و شواهدی از فعالیتهای هستهای ایران در منطقه «کوه کلنگ» را به ترامپ ارائه کرده است. او پس از این دیدار، آن را «یکی از بهترین گفتوگوهایی که با ترامپ داشته» توصیف کرده و بر «همکاری کامل و درک متقابل از هدف مشترک برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای» تأکید کرده است. منابع نیز تأیید کردهاند که دو رهبر بر تعهد خود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کردهاند.
با این حال، گزارشها نشان میدهد که ترامپ پیش از این دیدار، از رویکرد نتانیاهو برای مطرح کردن نگرانیهای مربوط به برنامه هستهای ایران ابراز ناخرسندی کرده و آن را تلاشی برای «درگیر نگه داشتن آمریکا در جنگ با ایران» دانسته است. این اختلاف نظر، نشان از شکاف راهبردی میان واشنگتن و تلآویو دارد؛ در حالی که آمریکا به دنبال راهحل دیپلماتیک و مذاکره با ایران است، نتانیاهو خواهان حفظ فشار نظامی و جلوگیری از احیای توان هستهای و موشکی ایران است.
جنگ اوکراین و ایران؛ جبههای جدید در دریای خزر
در تحولی دیگر، اوکراین به یک کشتی ایرانی در دریای خزر حمله کرده که به شهادت یک ملوان و مجروحیت دیگری انجامیده است. وزارت خارجه ایران این اقدام را محکوم کرده و آن را «اقدامی تهاجمی» خوانده است. کرملین نیز این حمله را حمله به ایران تلقی کرده و آن را اقدامی تهاجمی توصیف کرده است.
در همین راستا، وزیران امور خارجه ایران و اوکراین با یکدیگر گفتوگو کردهاند و وزیر خارجه اوکراین بر لزوم پرهیز از تهدیدها و جلوگیری از گسترش تنشها تأکید کرده است. سفر همزمان زلنسکی به واشنگتن و دیدار او با ترامپ، این نگرانی را ایجاد کرده که ممکن است جبهه جدیدی از درگیریها در منطقه شکل بگیرد.
بازار سرمایه؛ واکنش به تحولات سیاسی
در سوی دیگر، بازار سرمایه ایران واکنش قابل توجهی به این تحولات نشان داده است. شاخص کل بورس با رشد به بالای ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار واحد رسیده و ارزش معاملات سهام و حق تقدم صندوقهای سهامی به شدت رشد کرده و از مرز ۳۰ همت عبور کرده است. ورود پول به بازار نیز حدود یک و نیم همت بوده است.
نکته قابل توجه، تغییر رفتار سرمایهگذاران است. سرانه خرید حقیقی افزایش یافته و تعداد صفهای خرید از ۲۲۰ به حدود ۴۰۰ رسیده است، در حالی که تعداد صفهای فروش ثابت مانده است. گروههای پالایشی با ۶۵۰ میلیارد تومان، شیمیایی با ۶۴۰ میلیارد تومان و بانکی با ۳۰۰ میلیارد تومان ورود پول، بیشترین جذب نقدینگی را داشتهاند. همچنین صنایع دارویی که چند روزی وضعیت مناسبی نداشتند، دوباره با ورود پول مواجه شدهاند.
با این حال، در سوی دیگر، صندوقهای طلا با خروج ۴۳۰ میلیارد تومانی و زراعیها با ۶۰ میلیارد تومان و حملونقل آبی با ۴۰ میلیارد تومان خروج پول مواجه بودهاند. این نشان میدهد که سرمایهگذاران در حال جابهجایی نقدینگی خود از بازارهای امن به سمت بازار سهام هستند.
نفت و ارز؛ بازتاب تنشهای ژئوپلیتیکی
قیمت نفت برنت با کاهش به کانال ۸۰ دلار و محدوده ۸۲ دلار رسیده است. تحلیلگران معتقدند که این کاهش ناشی از افزایش احتمال توافق ایران و آمریکا و همچنین تحولات چین و انصارالله است. با این حال، تنشها در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و عبور ۱۵ میلیون بشکه نفت از این مسیر را با خطر مواجه کرده است.
در بازار ارز، دلار و تتر هر دو به بالای ۱۹۰ هزار تومان رسیدهاند و طلا نیز با نوساناتی مواجه بوده است. قیمت طلا در بازار داخلی به ۱۸ میلیون و ۳۴۱ هزار تومان رسیده و سپس با افت مواجه شده است.
چشمانداز؛ در انتظار روشنتر شدن مسیر
با وجود تحولات مثبت در مذاکرات و واکنش مثبت بازار سرمایه، همچنان نشانههایی از نگرانی در بازار به چشم میخورد. سفر نتانیاهو به واشنگتن و همزمانی آن با سفر زلنسکی، فضای عدماطمینان را افزایش داده است. برخی تحلیلگران معتقدند که در صورت شکست مذاکرات، برای حفظ اعتبار بازدارندگی، احتمالاً گزینه نظامی وارد مرحله اجرایی شود و این بار ممکن است ابعاد گستردهتری داشته باشد.
در نهایت، به نظر میرسد هفتههای پیشرو، سرنوشتسازترین دوره برای بازار سرمایه ایران باشد. ترکیب دارایی ۶۰ تا ۷۰ درصد سهام و مابقی تقسیم بین اوراق با درآمد ثابت و طلا، همچنان توصیه میشود؛ چرا که در چنین فضایی، تنوعبخشی بهترین راهکار برای مدیریت ریسک است.