روایت‌سازی‌های اغراق‌آمیز؛ تضعیف قدرت ایران در جنگ ۱۲ روزه

به گزارش سرمایه فردا، در فضای پرتنش و پیچیده جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل، روایت‌های مختلفی از پشت‌پرده تحولات امنیتی و دیپلماتیک منتشر شد. برخی از این روایت‌ها، با اغراق و تحلیل‌های سطحی، نه‌تنها به فهم دقیق‌تر واقعیت کمک نکردند، بلکه تصویر ایران را در این نبرد تضعیف کردند. بررسی دقیق این روایت‌ها، نیازمند نگاهی واقع‌گرایانه و مبتنی بر منطق راهبردی است.

اغراق در روایت‌گری و ارائه تصویرهای غیرواقعی از حوادث، یکی از آسیب‌های جدی در تحلیل‌های سیاسی و امنیتی است. تصویری که یکی از نمایندگان مجلس از آغاز تا پایان جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل ارائه کرده، نه‌تنها به تقویت روایت ملی کمک نمی‌کند، بلکه آن را به‌شدت تضعیف می‌سازد.

ادعای اطلاع‌رسانی وزیر خارجه آمریکا پیش از حمله اسرائیل به ایران، و تماس دولت ترامپ با پیشنهاد حمله متقابل به پایگاه‌های آمریکایی، بیش از آن‌که یک سناریوی امنیتی باشد، به یک نمایش کودکانه و غیرواقعی شباهت دارد. این‌گونه روایت‌ها، نه بر پایه داده‌های معتبر، بلکه بر اساس برداشت‌های سطحی و غیرمستند شکل گرفته‌اند. حتی اگر آمریکا به یکی از متحدان منطقه‌ای خود اطلاع داده باشد که اسرائیل قصد حمله دارد، این اقدام بیشتر به‌عنوان یک تله امنیتی برای ترور فرماندهان سپاه قابل تحلیل است تا نشانه‌ای از همدلی واشنگتن با تهران.

در واقع، چنین سناریویی با عمق روابط راهبردی اسرائیل و آمریکا ناسازگار است. حمله اسرائیل به ایران، بدون هماهنگی با واشنگتن، از اساس غیرمحتمل است. بنابراین، اگر روایت نماینده مجلس را صحیح بدانیم، یا آمریکا ایران را فریب داده یا این روایت‌گر دچار خطای تحلیلی شده است.

مدیریت بحران بدون ورود به جنگی تمام‌عیار

در پایان جنگ نیز شواهد نشان می‌دهد که ترامپ پس از حمله ایران به پایگاه العدید، خواستار آتش‌بس شد. او به‌دنبال گسترش جنگ نبود و تصور می‌کرد با بمباران فردو، تصویر مطلوبی از قدرت‌نمایی آمریکا ارائه داده است. به نظر می‌رسد میان ترامپ و نتانیاهو نوعی تقسیم‌کار وجود داشته که هدف آن، مدیریت بحران بدون ورود به جنگی تمام‌عیار بوده است.

اما ارائه تصویری ضعیف و مستأصل از طرف مقابل، نه‌تنها تحلیل نادرستی از شرایط ارائه می‌دهد، بلکه می‌تواند بر آمادگی ایران در مواجهه با تهدیدات آینده تأثیر منفی بگذارد. اگر طرف اسرائیلی و آمریکایی تا این حد ناتوان بودند، چرا اساساً حمله کردند؟ و چرا ایران آتش‌بس را پذیرفت؟ این پرسش‌ها نشان می‌دهد که روایت‌های اغراق‌آمیز، نه‌تنها واقعیت را تحریف می‌کنند، بلکه مانع از بهره‌برداری راهبردی از فرصت‌های جنگ می‌شوند.

در جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل هدف حملات موشکی بی‌سابقه‌ای قرار گرفت که از زمان تأسیس این رژیم در سال ۱۹۴۸ تاکنون، چنین حجمی از حمله به عمق سرزمینی‌اش سابقه نداشته است. سانسور خبری شدید در این دوره نیز نشان‌دهنده ابعاد پنهان این نبرد است. با این حال، تحلیل شرایط باید واقع‌گرایانه باشد؛ چرا که به‌رغم ضربات سنگین، تغییری بنیادین در ادراک اسرائیل نسبت به ایران حاصل نشده است.

این جنگ، در کنار تهدیدهای بزرگ، فرصت‌های مهمی نیز در خود داشت؛ اما بهره‌برداری از آن‌ها نیازمند شناخت دقیق از توانمندی‌ها و محدودیت‌های طرفین است. اکنون، هر دو طرف به‌خوبی از ظرفیت‌های یکدیگر آگاه‌اند و تهدیدهای لفظی دیگر تأثیر چندانی بر محاسبات راهبردی نخواهد داشت.

نفوذ عملیاتی موساد در داخل کشور

در ساعات نخست تجاوز، حجم بی‌سابقه‌ای از ترورهای همزمان و نفوذ عملیاتی موساد در داخل کشور، نشان داد که شناخت ایران از رفتارهای اسرائیل هنوز کامل نیست. غافلگیری نه در اصل حمله، بلکه در ابعاد پیچیده آن بود؛ از جمله استفاده گسترده از پهپادها، نفوذ شبکه‌های عملیاتی و حملات از داخل. برخلاف تصور رایج، حمله اسرائیل محدود به تأسیسات هسته‌ای نبود، بلکه سایت‌های موشکی، راداری و پدافندی نیز هدف قرار گرفتند. نگارنده پیش از آغاز جنگ هشدار داده بود که حمله اسرائیل ممکن است ترکیبی از عملیات نظامی، خرابکاری و ترورهای هدفمند باشد.

روایت‌گری دقیق و واقع‌گرایانه از جنگ ۱۲ روزه، نه‌تنها به فهم بهتر شرایط کمک می‌کند، بلکه می‌تواند در تدوین راهبردهای آینده مؤثر باشد. اغراق و تحلیل‌های سطحی، ضمن تضعیف روایت ملی، مانع از بهره‌برداری از فرصت‌های راهبردی می‌شوند. شناخت دقیق از دشمن، تحلیل منطقی از رفتارهای او و پرهیز از شعارزدگی، لازمه عبور از بحران و تقویت موقعیت ایران در معادلات منطقه‌ای است.