تاثیر هوش‌مصنوعی بر انرژی

برای نزدیک به دو دهه، تقاضای جهانی انرژی ثابت به نظر می‌رسید. بهبود بهره‌وری، تغییر ساختار اقتصادها و رشد انرژی‌های تجدیدپذیر این تصور را ایجاد کرده بود که بشر بر مصرف انرژی مهار زده است. روایتی شکل گرفت که گویی جهان در مسیری خطی و قابل‌کنترل، از نفت و گاز به سمت سامانه‌ای پاک‌تر و ساده‌تر حرکت می‌کند. اما مدیران صنعت انرژی حالا می‌گویند آن روایت فرو ریخته است. به‌زعم آن‌ها، جهان وارد مرحله‌ای تازه شده؛ مرحله‌ای که در آن رشد تقاضا نه‌تنها متوقف نشده، بلکه شتاب گرفته و از توان شبکه‌ها، زیرساخت‌ها و سیاست‌گذاری‌ها پیشی گرفته است. فضای کنفرانس «ال‌ان‌جی ۲۰۲۶» در دوحه، خود نشانه‌ای از این تغییر است. تدابیر امنیتی سنگین، رهبران غول‌های انرژی جهان را گرد هم آورد: سعد شریده الکعبی از قطر انرژی، وائل ساوان از شل، دارن وودز از اکسون‌موبیل، پاتریک پویانه از توتال‌انرژی و رایان لنس از کانوکو فیلیپس. برآورد مشترک آن‌ها روشن است: «عصر تقاضا» آغاز شده و «عصر گاز» نه در حال افول، بلکه به شدت در حال شتاب‌گیری است. هوش مصنوعی، مراکز داده، برقی‌سازی‌های گسترده و رشد جمعیت، مصرف انرژی جهان را به مقیاسی تازه هل داده‌اند؛ مقیاسی که با ابزارهای قدیمی قابل مدیریت نیست.

از شرکت نفتی تا شرکت انرژی

این تغییر فقط فنی نیست؛ زبانی هم هست. شرکت‌هایی که زمانی خود را «شرکت‌های بین‌المللی نفتی» می‌نامیدند، اکنون ترجیح می‌دهند «شرکت‌های بین‌المللی انرژی» باشند. تغییری حساب‌شده که نشان می‌دهد آن‌ها خود را مدیر زنجیره‌های پیچیده انرژی و زیرساخت‌ها می‌دانند، نه تنها تولیدکنندگان نفت و گاز. پیش‌بینی‌ها این دگرگونی را تأیید می‌کند: تقاضای جهانی گاز طبیعی مایع‌شده (ال‌ان‌جی) که اکنون حدود ۴۰۰ میلیون تن در سال است، تا ۲۰۳۰ به ۶۰۰ میلیون تن و تا ۲۰۵۰ به حدود ۸۰۰ میلیون تن خواهد رسید. ال‌ان‌جی با رشد سالانه بیش از سه درصد، سریع‌ترین سوخت در حال رشد میان منابع غیرتجدیدپذیر معرفی می‌شود. اعتماد به آینده گاز، فقط در سخنرانی‌ها خلاصه نمی‌شود. قطر انرژی در حال گسترش تولید ال‌ان‌جی و ساخت ناوگانی است که ممکن است به حدود ۲۰۰ کشتی حمل ال‌ان‌جی برسد.

یکی از بزرگ‌ترین توسعه‌های دریایی تاریخ انرژی. در آمریکای شمالی، همکاری اکسون‌موبیل و قطر انرژی برای احداث یک تأسیسات عظیم جدید، بخشی از موج تازه سرمایه‌گذاری است. هم‌زمان، کانادا وارد بازار می‌شود و پروژه‌های جدیدی در آفریقا و آمریکای جنوبی در حال شکل‌گیری‌اند. به تعبیر الکعبی: «جهان بدون انرژی نمی‌تواند زندگی کند. مردم برای رفاه به انرژی نیاز دارند و هنوز نزدیک به یک میلیارد نفر به برق ابتدایی دسترسی ندارند. نمی‌توان آن‌ها را از رشد محروم کرد.»

اروپا و بازتعریف امنیت انرژی

جنگ روسیه و اوکراین نقطه عطفی تعیین‌کننده بود. اروپا با قطع ناگهانی گاز خط لوله روسیه، مجبور شد به‌سرعت به ال‌ان‌جی روی بیاورد. واردات ال‌ان‌جی از حدود ۵۰ میلیون تن در سال به نزدیک ۱۲۰ میلیون تن جهش کرد و اروپا یک‌شبه به یکی از بزرگ‌ترین بازارهای ال‌ان‌جی جهان تبدیل شد. آنچه در ابتدا مدیریت بحران بود، اکنون ساختار جدیدی از جریان گاز جهانی ایجاد کرده است؛ ساختاری که برای سرمایه‌گذاران، دوباره به ال‌ان‌جی اعتبار راهبردی بخشیده است.

بازگشت آرام نفت

دو سال پیش، بسیاری پیش‌بینی می‌کردند نفت تا ۲۰۳۰ از سبد انرژی حذف شود. این پیش‌بینی نیز رنگ باخته است. تقاضای نفت انعطاف‌پذیرتر از انتظار ظاهر شد و حتی تولیدکنندگان گازمحور نیز دوباره به نفت روی آورده‌اند. قطر به‌طور فعال به‌دنبال فرصت‌های جدید نفتی است و همچنان یکی از بزرگ‌ترین دارندگان بلوک‌های اکتشافی جهان به شمار می‌رود. بحث اصلی دیگر «بودن یا نبودن» نفت و گاز نیست؛ بلکه چگونگی عرضه آن‌ها با کمترین هزینه و کمترین شدت انتشار آلاینده است.

هوش مصنوعی؛ پایان دوران تقاضای کم

محرک اصلی این تغییر، ژئوپلیتیک نیست؛ هوش مصنوعی است. مراکز داده مبتنی بر هوش مصنوعی برق را در مقیاسی مصرف می‌کنند که برنامه‌ریزان پیش‌تر تصورش را نمی‌کردند. هر مرکز می‌تواند به هزاران مگاوات برق پایدار و بی‌وقفه، ۲۴ ساعته و بدون حتی لحظه‌ای قطع نیاز داشته باشد. به‌گفته مدیران انرژی، جهان وارد «دوره فرا‌مقیاس» شده؛ جایی که تقاضا انعطاف‌پذیر نیست و منتظر باد و آفتاب نمی‌ماند. هیچ‌کدام از مدیران روی صحنه نقش انرژی‌های تجدیدپذیر را انکار نکردند. اما محدودیت‌ها را به طور صریح گفتند: ناپیوستگی تولید، فشار بر شبکه‌ها و خاموشی‌هایی که در سامانه‌های با سهم بالای انرژی بادی و خورشیدی رخ داده است. وقتی باد نمی‌وزد و خورشید نمی‌تابد، این گاز است که شکاف را پر می‌کند.

نیروگاه‌های گازی همچنان ستون پایداری شبکه‌اند؛ در حالی که هسته‌ای کند است، باتری‌ها هنوز محدودند و هیدروژن آماده مقیاس‌پذیری سریع نیست.

صنعت می‌داند آینده‌اش به عملکرد زیست‌محیطی گره خورده است. نشت متان، ردپای کربنی حمل‌ونقل ال‌ان‌جی و انتشار دی‌اکسیدکربن زیر ذره‌بین است. گاز نسبت به زغال‌سنگ در تولید برق حدود ۴۰ درصد و در سوخت‌های دریایی حدود ۲۰ درصد انتشار کمتری دارد، اما این مزیت برای همیشه کافی نخواهد بود. جذب و ذخیره کربن، هیدروژن و گازهای کم‌کربن، به‌عنوان شرط حفظ «مجوز اجتماعی» صنعت مطرح می‌شوند. مدیران هشدار می‌دهند اگر گاز نتواند خود را کربن‌زدایی کند، ممکن است سرنوشتی شبیه زغال‌سنگ در انتظارش باشد.