بورس درگیر رکود یا اعتراض

به گزارش سرمایه فردا، براساس این گزارش افزایش نرخ ارز ارزش جایگزینی دارایی‌ها را بالا می‌برد، تقاضا در بورس کالا را تقویت می‌کند و سودآوری شرکت‌های صادراتی را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد. تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که هر بار حرکت جدی بازار با محرک ارز یا نرخ بهره آغاز شده است.

دلایل رشد اخیر دلار را می‌توان در سه محور خلاصه کرد: نخست، افزایش ریسک‌های سیاسی و تحولات منطقه‌ای که بازار به‌وضوح آن را در قیمت ارز منعکس کرده است. دوم، عوامل اقتصادی داخلی و خارجی مانند پایان سال میلادی، افزایش قیمت بنزین و فشار تورمی که تقاضا برای دلار به‌عنوان دارایی امن را بالا برده است. سوم، تغییرات قریب‌الوقوع در بودجه و کنار رفتن نرخ‌های دستوری که انتظارات تازه‌ای در بازار ارز ایجاد کرده است.

اگر ریسک‌های سیاسی فروکش کند و دولت مسیر پذیرش تالار توافقی ارز را برای همه صنایع هموار سازد، بازار می‌تواند وارد یک فاز متفاوت شود؛ فازی که آغازگر رالی تازه‌ای خواهد بود و شاخص را به سمت مقاومت‌های بالاتر هدایت می‌کند. این همان نقطه‌ای است که می‌تواند جریان رانت را به حاشیه براند و نرخ واقعی اقتصاد را در تالار ارز تثبیت کند. در چنین شرایطی، بورس نه‌تنها از سایه ابهام خارج می‌شود، بلکه آماده است تا رکوردهای تازه‌ای را ثبت کند.

بررسی قیمت‌ها و شرایط بنیادی بسیاری از نمادها

 قیمت‌ها و شرایط بنیادی بسیاری از نمادها، آن‌قدر جذاب شده‌اند که وسوسه بازگشت را در دل سهام‌داران ایجاد کرده است. شاید بد نباشد سرمایه‌گذاری در بازار را با سناریوی ۵۰—۵۰ مدیریت کنیم؛ به‌گونه‌ای که ۵۰ درصد از ظرفیت پرتفوی را به نمادهایی با شرایط بنیادی مناسب اختصاص دهیم و در صورت بروز علائم منفی، سریعاً موضع خود را تغییر دهیم.
بازار در آستانه یک فرصت ۴۰ روزه قرار گرفته است که نه می‌توان آن را تولدی دوباره دانست و نه باید آن را نادیده گرفت. این دوره شاید فقط یک تنفس مصنوعی برای سرمایه‌گذارانی باشد که طی ماه‌های گذشته آسیب‌های جدی دیده‌اند. اینکه سیاست‌گذاران در این مدت چگونه رفتار کنند، تعیین‌کننده آینده کوتاه‌مدت بازار خواهد بود. اگر عقلانیت بر تصمیم‌گیری‌ها حاکم شود، می‌توان امیدوار بود که این بازار زخمی، دوباره به مسیر احیا بازگردد.

در پایان، موضوع سهام عدالت نیز پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. تصمیمات اخیر دولت، به‌ویژه در خصوص بازگشت مدیریت این سهام به وزارتخانه‌ها، با شعارهای خصوصی‌سازی و توسعه مشارکت مردم در اقتصاد تناقض دارد. رفتارهای متناقض دولتمردان نشان می‌دهد که علایق مدیریتی و رانت‌های پنهان در ساختار شرکت‌ها، مانعی جدی در مسیر اصلاحات واقعی است.

اگر دولت واقعاً به دنبال خصوصی‌سازی است، باید اجازه دهد شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی وارد بازار شوند، معامله‌پذیر باشند و هیئت‌مدیره مستقل داشته باشند؛ تنها با چنین اقداماتی می‌توان ادعای حمایت از مردم و بخش خصوصی را جدی گرفت.

پس‌لرزه‌های بورس؛ موج دوم فرار به طلا | چهارشنبه – ۲۲ مرداد

گسل‌های بی‌اعتمادی در بازار سرمایه

امروز گسل‌های بی‌اعتمادی در بازار سرمایه دوباره فعال شدند. لرزه‌ای به قدرت چند ده هزار واحد، شاخص کل را فرو ریخت و مرز روانی دو و نیم میلیون واحدی را به آوار بدل کرد. این افت، فقط عددی روی تابلو نبود؛ بیانیه‌ای بود از هزاران سرمایه‌گذاری که با خروج بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان نقدینگی، رأی به بی‌اعتمادی دادند و بازاری را ترک کردند که زیر سایه نرخ بهره بالا و تیغ قیمت‌گذاری دستوری به زحمت نفس می‌کشد.

در حالی که بیش‌از ۹۳ درصد نمادها جامه سرخ بر تن داشتند، بازار موازی طلا می‌درخشید. رشد بهای سکه و طلا نه نشانه رونق، که بازتاب همین کوچ سرمایه بود؛ نقدینگی هراسان، از ترس زلزله بورس، به پناهگاه آزموده فلز زرد پناه برد.

صدای اعتراض به سیاست‌های اقتصادی

هم‌زمان، صدای اعتراض به سیاست‌های اقتصادی رساتر از همیشه بود: از هشدار مردم درباره «تورم» ، تا سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی که جذابیت هر سرمایه‌گذاری مولد را خشکانده است. پیام امروز روشن است: تا زمانی که امنیت و سودآوری به تالار بازنگردد، هر لرزش کوچکی می‌تواند به سونامی بدل شود و ساحل امن، همچنان طلا خواهد بود.

  واقعیت این است که تحولات اخیر در سیاست‌های ارزی نشان می‌دهد اقتصاد ایران وارد مرحله تازه‌ای از سیگنال‌دهی تورمی شده است که نه‌تنها رفتار بازارها را تغییر داده، بلکه بازدهی زمستان را به‌طور کامل از فصل‌های گذشته متمایز کرده است. جهش بازار در پاییز زمانی رقم خورد که سیاستگذار پس از ماه‌ها مقاومت در برابر واقعیت‌های ارزی، سرانجام عقب‌نشینی کرد و اجازه داد نرخ‌ها به سمت سطوح واقعی‌تر حرکت کنند. همین تغییر رویکرد، موتور اصلی رشد بازارها در زمستان شد و فضای جدیدی را پیش روی فعالان اقتصادی قرار داد.

هرچند برخی سهامداران از سرعت رشد بازار گلایه دارند، اما باید توجه داشت که این شتاب مستقیماً از دل همین تغییرات ارزی بیرون آمده است. بسیاری از فعالان حرفه‌ای بازار در کف‌های پاییز حضور نداشتند و اکنون نیز سهامدار نیستند، اما واقعیت این است که  یکی از بهترین فصل‌های بازار طی سال‌های اخیر می‌تواند رقم بخورد و اکنون ، بازار در نقطه‌ای قرار گرفته که نیازمند تحلیل دقیق‌تر و واقع‌بینانه‌تری است.

شهیر محمدنیا کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با بازار با اشاره به اینکه یکی از مهم‌ترین رویدادهای اخیز، ورود جریان پول بیرونی به بازار سرمایه بود که به‌وضوح از تغییر سیاست‌های ارزی باخبر شده بود، گفت: پیش از اعلام رسمی، و آغاز رشد، برخی هوشمندانه سرمایه‌گذاری کردند و  صرفاً عملکرد فعالان بازار را می‌توان در جهش تک نمادها دید.

وی افزود: در کنار جریان پول، انتشار گزارش‌های بنیادی قوی و قرار گرفتن نسبت P/E بازار در محدوده‌های جذاب، به همراه حمایت گسترده دولت از صنایع بزرگ از پالایشی و پتروشیمی گرفته تا فولاد و خودرو فضایی کم‌نظیر ایجاد کرد. زمستان در واقع فصل هم‌افزایی عواملی خواهد شد که مدت‌ها با یکدیگر همراه نبودند و این‌بار در کنار هم قرار گرفتند.

محمدنیا تاکید کرد: با این حال، باید پذیرفت که تکرار چنین هماهنگی‌ در اقتصاد آسان نیست. شاید بازار در فصل‌های آینده همچنان از سایر بازارها جلوتر باشد، اما رالی پرشتاب اخیر به‌سادگی تکرار نخواهد شد و بسیاری از فعالان بازار حسرت این موج را خواهند خورد.

این کارشناس تصریح کرد: در روزهای اخیر، افزایش فشار فروش طبیعی است، شاخص به محدوده روانی  نزدیک شده و بازار پس از چندین روز رشد، نیاز به استراحت داشت. با این حال، نکته مهم‌تر آن است که سرعت رشد بازار همچنان بالاتر از تصور بسیاری از فعالان است. دلیل این موضوع روشن است؛ اصلاحات اقتصادی بر محور نرخ ارز آغاز شده و نرخ‌های نیما و توافقی با سرعتی بی‌سابقه در حال نزدیک شدن به نرخ آزاد هستند.

 

واکنش بورس به فشار سرکوب ارزی

محمدنیا گفت: بازاری که ماه‌ها زیر فشار سرکوب ارزی قرار داشت، اکنون فرصت تنفس پیدا کرده است. شرکت‌هایی که دو سال با نرخ‌های ثابت و غیرواقعی فروش داشتند، امروز با جهش نرخ‌های تسعیر مواجه‌اند و طبیعی است که بازار سرمایه باید نسبت به این تغییر واکنش نشان دهد. درواقع با وجود رشد اخیر، مقایسه بازدهی بازار سهام با دلار و طلا نشان می‌دهد که بازار سرمایه هنوز فاصله قابل‌توجهی با بازدهی دلاری دارد.  در واقع، دلار و طلا در بلندمدت کمتر از تورم رشد کرده‌اند و همین موضوع نشان می‌دهد که این بازارها نیز ظرفیت جهش دارند.

این کارشناس تصریح کرد: سه عامل کلیدی جهت بازار زمستان را تعیین خواهد کرد. نخست،  جزئیات بودجه تصویر روشنی از سیاست‌های مالی دولت ارائه می دهد. دوم، جهت‌گیری نرخ ارز که همچنان مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر بازار است. سوم، موج گزارش‌های فصلی که می‌تواند وضعیت سودآوری شرکت‌ها را مشخص کند.  بودجه با کسری کنترل‌شده بسته شود و اصلاحات ارزی و انرژی ادامه می یابد، بازار می‌تواند سیگنال قدرتمندی برای کاهش نرخ بهره دریافت کند که توان ایجاد موج دوم رشد بازار را دارد. هرچند تحقق این سناریو نیازمند تصمیمات جدی و واقع‌بینانه است و به‌سادگی محقق نخواهد شد.

وی افزود: بازار پس از رشد اخیر وارد فاز جدیدی شده و بیش از گذشته به اخبار حساس است.  خبر منفی دیگر کمتر می‌تواند اثر روانی شدیدی ایجاد کند، در حالی که خبرهای مثبت اثر بیشتری دارند. بنابراین، در کنار خوش‌بینی محتاطانه، باید پذیرفت که بازار در  زمستان بیش از هر زمان دیگری به ثبات، شفافیت و عقلانیت سیاستگذار نیاز دارد.

 

مسیرهای واقعی تأمین نقدینگی برای صنایع

در چنین فضایی، یک نکته مهم دیگر نیز باید مورد توجه قرار گیرد؛ بازار سرمایه در مقطع کنونی به یکی از معدود مسیرهای واقعی تأمین نقدینگی برای صنایع تبدیل شده است. فشارهای تورمی، رشد نرخ ارز، محدودیت‌های بانکی و کاهش توان تسهیلات‌دهی شبکه بانکی باعث شده بنگاه‌ها بیش از هر زمان دیگری به ظرفیت‌های بازار سرمایه وابسته شوند.

زمستان بورس با سیگنال‌های تورمی و تغییر سیاست‌های ارزی وارد فاز جدیدی شده است. رشد نرخ‌های نیما و توافقی، ورود پول تازه و گزارش‌های قوی شرکت‌ها، بازار را در موقعیت کم‌نظیری قرار داده است. هم‌زمان، بازار سرمایه به مهم‌ترین مسیر تأمین نقدینگی صنایع تبدیل شده و در صورت تداوم اصلاحات اقتصادی، می‌تواند موج دوم رشد را رقم بزند

در شرایطی که هزینه سرمایه در سیستم بانکی به دلیل نرخ‌های بهره بالا افزایش یافته و دسترسی به منابع ارزان‌قیمت تقریباً ناممکن شده، بازار سرمایه می‌تواند با ابزارهایی مانند افزایش سرمایه، انتشار اوراق، صندوق‌های پروژه و تأمین مالی زنجیره‌ای، بخش مهمی از نیاز نقدینگی صنایع را پوشش دهد. این موضوع به‌ویژه برای صنایعی که از اصلاح نرخ ارز منتفع می‌شوند مانند پتروشیمی، فلزات، معدنی‌ها و صادرکنندگان اهمیت بیشتری دارد، زیرا رشد نرخ تسعیر درآمد آنها را تقویت کرده و جذابیت تأمین مالی از مسیر بازار را افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، ورود جریان پول جدید به بازار و افزایش ارزش معاملات نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران نیز آمادگی بیشتری برای مشارکت در پروژه‌های تولیدی و صنعتی دارند؛ به‌ویژه در فضایی که سیگنال‌های تورمی تقویت شده و دارایی‌های مالی نسبت به گذشته جذاب‌تر شده‌اند. این هم‌زمانی میان نیاز صنایع به نقدینگی و تمایل سرمایه‌گذاران به ورود، فرصتی کم‌نظیر برای اقتصاد ایجاد کرده است.

اگر سیاستگذار بتواند ثبات نسبی در نرخ ارز ایجاد کند و مسیر اصلاحات اقتصادی را ادامه دهد، بازار سرمایه می‌تواند نقش پررنگ‌تری در تأمین مالی تولید ایفا کند؛ نقشی که نه‌تنها فشار را از دوش نظام بانکی برمی‌دارد، بلکه به رشد پایدار صنایع و افزایش عمق بازار نیز کمک خواهد کرد. در واقع، بازار سرمایه امروز در نقطه‌ای ایستاده که می‌تواند همزمان پاسخگوی نیاز صنایع و پناهگاه سرمایه‌گذاران در برابر تورم باشد ترکیبی که در کمتر دوره‌ای از اقتصاد ایران فراهم بوده است.

به همین دلیل،  سرمایه گذاران اگرچه پس از رشد اخیر حساس‌تر شده‌اند ، اما همچنان یکی از مهم‌ترین مسیرهای تأمین مالی و یکی از معدود بازارهایی است که می‌تواند از دل تورم، فرصت خلق کند.

 

روند اخیر بازار سرمایه با طعم بودجه

روند اخیر بازار سرمایه با طعم بودجه بود که جنبه رشد بنیادی داشت و ذهن فعالان بازار را کمی از این جهت راحت‌تر کرده است. اما اعتراضات بازار را از واکنش به تورم بودجه بازداشت درحالی که پیش‌بینی می‌شد واکنش بازار امروز در واقع واکنش به چرخش عقلانیت در سیاست‌گذاری‌های اقتصادی بود. یک فتح تمام عیار که البته شاید فتحش خیلی مهم نباشد و حفظ کردنش مهم باشد حفظ این دستاورد ۴ میلیونی از بوسه‌زدن بر آن مهمتر است

بازار حول محور اخبار بودجه و انتشار گزارش‌ها و حرکت نوسانی دلار تالار دوم می‌چرخید که نشان می‌داد فضای تورمی در بودجه برقرار است و این نگاه منطقی سهامداران و توأم با چرخش به سمت عقلانیت و دیدگاه درست اقتصادی آثار خود را در بازار سرمایه نیز گذاشته است.

علیرضا سادات معتقد است که هیچ شکی نیست وقتی شاخص از اعداد روانی ۴ میلیون عبور کردن بازار با کمک همین دست اخبار و پالس‌هایی که از بودجه و ارز می‌گیریم می‌تواند شرایط صعودی را ترسیم کند و امروز به وضوح این حس و این پالس قوی در بدنه معاملات به چشم می‌خورد

علیرضا سادات کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با خبرنگار بازار گفت: بازار از دریچه ۴ رویداد تحولات خود را پیش می‌برد که چشم انداز نرخ ارز و تحولات آن که اخیراً حرکات آن را شاهد بودیم و امروز هم به بیش از ۱۲۸ هزار تومان در تالار دوم رسیده است. دومی چشم‌انداز نرخ بهره است که هم اکنون در محدوده ۴۰ درصد روی هزینه تمام شده شرکت‌ها موثر است. سومی اخبار صنایع است که بخشی در بودجه و بخشی در اختیار دولت است و در نهایت چهارمی گزارش‌ها و اتفاقات کدال است که در قالب این چهار محور مسیر ماه‌های آتی بازار را روشن خواهد کرد.

وی افزود: البته هیچ شکی نیست وقتی شاخص از اعداد روانی ۴ میلیون عبور کردن بازار با کمک همین دست اخبار و پالس‌هایی که از بودجه و ارز می‌گیریم می‌تواند شرایط صعودی را ترسیم کند و امروز به وضوح این حس و این پالس قوی در بدنه معاملات به چشم می‌خورد و نشان می‌داد که جریان پول و سهامدار هم آگاهانه در بازار حرکت می‌کند و بی‌گدار به آب نمی‌زنند.

سادات با تاکید بر اینکه در حالی که بسیاری در مورد تحولات بازار تردید دارند قرار گرفتن روی شاخص ۴ میلیون واحد یعنی نخستین گام را محکم برداشته است. حال از آنجایکه بودجه به عنوان جایی که نگاه دولت به اقتصاد را نشان می‌دهد توانست سیگنال خوبی برای بازار ارسال کند و فضا را در سمت مطمئن و قوی قرار داده است بی‌شک شرایط بلندمدت بازار امروز ناشی از همین تورم است که امروز شاهدش هستیم.

 

پالس های ارزی به جریان درآمدی و سود شرکت‌ها

در شرایط کنونی به نظر می‌رسد که احتمالا در کمی بالاتر و پایین‌تر ۴ میلیون واحد سهام دوباره دست به دست می‌شوند، اما یک تفاوت و یک شرایط ویژه وجود دارد که سهامداران باید آن را در نظر بگیرند و آن هم ماهیت مسیر پیش روست. آنچه مهم است که همه اهالی بازار و فعالان آن بدانند این است که ما در یک دوره قوی از اصلاحات اقتصادی و ارزی قرار گرفته‌ایم که می‌تواند آثار انفجاری و مهم در جریان درآمدی و سود شرکت‌ها داشته باشد پس اگر حاشیه‌ها و تنش‌های کنونی کنار برود می‌توان اثرات اقتصادی تورم را در رشد جهشی بورس دید.

به گفته پویان مظفری ارز ترجیحی منبع تمام عیار فسادی بود که فقط جیب برخی را پر کرد. تغییر رویه فعلی اقدام مثبت دولت بوده و هرچند هنوز این رانت وجود دارد تا وقتی اختلاف دلار دولتی و دلار بازار آزاد هست یعنی این رانت کماکان برقرار است

پویان مظفری کارشناس بازار سرمایه گفت: مهمترین کار فعالان در مقطع فعلی می‌تواند پیش‌بینی ریسک‌ها باشد. قطعاً بازار طلا نیز مسیر خود را می‌رود اما مستلزم ادامه تنش‌های ژئوپلیتیک است. ‌باید تاکید کرد که چراغ سبز قوی و محکمی از سمت دولت با ارائه بودجه به فعالان اقتصادی ارائه شد که می‌تواند زمینه‌ساز تورمی بزرگ بلشد و البته حرکت منطقی جریان‌های پولی به سمت دارایی‌ها و بازارهای مولد می‌تواند از مسیر بازار سرمایه رخ دهد.

 

زدن جیب شرکت‌ها در مقابل رانت پاشی

وی ادامه داد: واقعیت این است که در سنوات قبل دولت پیش قراول زدن جیب شرکت‌ها و فشار به آنها می‌شد و رانت پاشی ارزی و انرژی را در بودجه رقم می‌زد و کسری آن را از دل شرکت‌ها می‌گرفت اما بودجه فعلی چرخش رخ داده است. دولت البته برای اقتصاد ناگزیر بود به رانتها پایان دهد. درواقع ارز ترجیحی منبع تمام عیار فسادی بود که فقط جیب برخی را پر کرد. تغییر رویه فعلی اقدام مثبت دولت بوده و هرچند هنوز این رانت وجود دارد تا وقتی اختلاف دلار دولتی و دلار بازار آزاد هست یعنی این رانت کماکان برقرار است اما به نظر می‌رسد دولت تصمیم خود را گرفته که به جای تخصیص این یارانه به رانت واردات آن را مستقیماً به زنجیره نهایی مصرف کننده برساند.

مظفری با بیان اینکه پیام‌های خاص بودجه برای بازار نمایان است، گفت: پیام اول که از دید ما مهم‌ترین پالس بودجه به بازار است اتفاقات و تحولات ارزی است در دل بودجه چند عدد و اتفاق رخ داده که پالس‌های قوی و مثبتی را به بازار سرمایه ارسال می‌کند. به نظر می‌رسد دولت تصمیم خود را گرفته که ما بالتفاوت ارز ترجیحی و آزاد را که با نرخ‌های متعدد داده شده باید به شکل مستقیم به مصرف کننده بپردازد.

در حال حاضر هرچه به سمت واقعی‌تر شدن اعداد حرکت کنیم اتفاق مهم‌تری برای بازار خواهد بود اما چند موضوع دیگر هم وجود دارد به نظر دولت خود تالار دوم را به رسمیت شناخته در بسیاری از اعداد این تالار را مبنا قرار داده است به نظر اتفاقی که در سال بعد رخ خواهد داد و مبنای واقعی تسعیر شرکت‌ها قرار خواهد گرفت و خود دولت نیز آنجا حضور خواهد داشت یعنی احتمالاً بخشی از ارز دولت در قالب تعادلی به نرخ‌های بالای ۱۰۰ یا هرچه شبیه این تخصیص داده می‌شود و بخشی دیگر در قالب تالار توافقی دوم شکل می‌گیرد و این تالار توافقی اگر مصداق بارز نظام عرضه و تقاضا در کشف قیمت باشد اتفاق مهمی برای اقتصاد رخ داده و شکوفایی بزرگی را رقم خواهد زد و بسیاری از مشکلات فعلی نیز برطرف می‌شود.