ترامپ پس از نشست اتاق وضعیت کاخ سفید، دوباره از حمله به زیرساختهای غیرنظامی ایران گفت البته تاکید کرده فعلا تاسیسات نفتی را نزنید چون روی بازار جهانی تاثیر منفی دارد.
به گزارش سرمایه فردا، دونالد ترامپ سهشنبه نشستی با حضور اعضای ارشد تیم امنیت ملی آمریکا در اتاق وضعیت کاخ سفید برگزار کرد تا درباره مرحله جدیدی از عملیات نظامی علیه ایران تصمیمگیری کند. به گزارش پایگاه خبری اکسیوس، طرحهای مطرحشده در این نشست، بسیار فراتر از حملات چند روز اخیر آمریکا در اطراف تنگه هرمز است و شامل حملات گسترده به اهداف راهبردی در داخل خاک ایران نیز میشود. بر اساس این گزارش، دولت آمریکا امیدوار است با افزایش فشارهای نظامی، ایران را به بازگشایی تنگه هرمز و پذیرش خواستههای واشنگتن درباره برنامه هستهای وادار کند. در این نشست، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، مارکو روبیو، وزیر خارجه، پیت هگست، وزیر دفاع، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، استیو ویتکاف، نماینده ویژه کاخ سفید و دیگر مقامهای ارشد امنیتی و نظامی حضور داشتند.
تهدید آشکار به نابودی زیرساختهای حیاتی ایران
یکی از خصلتهای ترامپ این است که نمیتواند موضوعی را مسکوت و محرمانه نگه دارد و اغلب خیلی زود زبان باز میکند و آن را برملا میسازد. با این اوصاف، ترامپ ساعاتی پیش از این نشست، در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز، صریحترین تهدید خود علیه زیرساختهای غیرنظامی ایران را مطرح کرد. او مدعی شد اگر تهران به مذاکرات بازنگردد، مرحله بعدی حملات آمریکا متوجه زیرساختهای حیاتی کشور خواهد بود و گفت: «هفته آینده نوبت نیروگاههای برق است. هفته آینده نوبت پلهاست. اگر توافق نکنند، تمام نیروگاههای برق و همه پلهایشان را از بین خواهیم برد.» این نخستین بار نیست که رئیسجمهور آمریکا بهطور علنی از نابودی زیرساختهای اساسی ایران سخن میگوید؛ اما گستردگی و صراحت این تهدید، توجه تحلیلگران و حقوقدانان بینالمللی را به خود جلب کرده است.
یادآوری تهدید «بازگرداندن ایران به عصر حجر»
این مواضع، یادآور اظهارات جنجالی ترامپ در جریان جنگ ۴۰ روزه ایران و اسرائیل است؛ زمانی که او در چندین موضعگیری عمومی، از نابودی زیرساختهای حیاتی ایران و «پایان تمدن ایران» سخن گفت. در آن مقطع، ترامپ هشدار داده بود که اگر ایران از مواضع خود عقبنشینی نکند، حملاتی انجام خواهد شد که به گفته او «هیچ چیزی از ایران باقی نخواهد گذاشت» و این کشور را به شرایطی شبیه «عصر حجر» بازخواهد گرداند. هرچند مقامهای آمریکایی بعدها تلاش کردند این اظهارات را بیشتر در چارچوب «بازدارندگی روانی» تفسیر کنند، اما تکرار دوباره تهدید به انهدام شبکه برق، پلها و سایر زیرساختهای حیاتی نشان میدهد این رویکرد همچنان بخشی از ادبیات بازدارندگی دولت ترامپ باقی مانده است.
ادامه عملیات نظامی در تنگه هرمز
این نشست همزمان با چهارمین روز متوالی حملات آمریکا در اطراف تنگه هرمز برگزار شد. براساس اعلام مقامهای آمریکایی، اهداف اصلی این حملات شامل سامانههای پدافند هوایی، رادارها، مواضع موشکهای ضدکشتی و محلهای استقرار پهپادها بوده است. واشنگتن میگوید هدف از این عملیات، کاهش توان ایران برای حمله به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز است. در مقابل، ایران نیز به حملات سهمگین و متعدد موشکی و پهپادی علیه پایگاههای آمریکا در اردن، بحرین و کویت ادامه داده است. همزمان فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، دریادار برد کوپر، اعلام کرد محاصره دریایی بنادر ایران نیز وارد مرحله اجرایی شده است. ترامپ همچنین مدعی شد آمریکا فعالیتهای ایران در مجموعه زیرزمینی موسوم به «کوه کلنگ» را بهطور مداوم رصد میکند. بررسیها نشان میدهد حتی بمبهای سنگرشکن نیز شانسی برای نفوذ به تاسیسات کوه کلنگ ندارد اما با این حال او با اشاره به بمبهای سنگرشکن آمریکا گفت هنوز مشخص نیست این تأسیسات در برابر چنین سلاحهایی مقاوم باشد.
تهدید همزمان با دعوت به مذاکره
ترامپ ادعا کرد مذاکرهکنندگان آمریکایی بار دیگر با مقامهای ایرانی تماس گرفتهاند و از آنان خواستهاند به مذاکرات بازگردند. او گفت: «به آنها گفتم بهتر است توافق کنید؛ وگرنه دیگر چیزی برایتان باقی نخواهد ماند.» این اظهارات نشان میدهد کاخ سفید همچنان تلاش میکند فشار نظامی و مسیر دیپلماتیک را بهصورت همزمان دنبال کند؛ راهبردی که طی سالهای اخیر بارها از سوی دولت ترامپ مورد استفاده قرار گرفته است.
حمله به زیرساختهای غیرنظامی از منظر حقوق بینالملل
صرفنظر از مشروعیت یا عدم مشروعیت اصل توسل به زور، حقوق بشردوستانه بینالمللی برای طرفهای درگیر محدودیتهای سختگیرانهای در انتخاب اهداف نظامی تعیین کرده است. کنوانسیونهای چهارگانه ژنو ۱۹۴۹ و بهویژه پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ تصریح میکنند که حملات باید میان اهداف نظامی و اموال غیرنظامی تفکیک قائل شوند.اصل «تفکیک» (Distinction) یکی از بنیادیترین قواعد حقوق مخاصمات مسلحانه است و حمله عمدی به اشیای غیرنظامی، ممنوع تلقی میشود. نیروگاههای برق، شبکههای توزیع انرژی، پلها، تأسیسات آبرسانی، بیمارستانها و زیرساختهایی که برای زندگی غیرنظامیان به کار میروند، در صورتی که نقش مؤثر و مستقیم در عملیات نظامی نداشته باشند، از حمایت ویژه برخوردارند. حتی اگر یک زیرساخت دارای کاربری دوگانه باشد، مهاجم موظف است اصل «تناسب» را رعایت و از حملاتی که خسارت پیشبینیشده به غیرنظامیان در آن نامتناسب با مزیت نظامی مورد انتظار باشد، خودداری کند.
جنگ زیرساختها؛ فشار نظامی یا عبور از خطوط قرمز؟
تهدید دوباره ترامپ به انهدام نیروگاههای برق و پلهای ایران، تنها یک هشدار نظامی معمولی نیست؛ بلکه نشانهای از ورود به مرحلهای است که در آن زیرساختهای حیاتی به ابزار اعمال فشار راهبردی تبدیل میشوند. تجربه جنگهای عراق، یوگسلاوی، سوریه و اوکراین نشان داده است که تخریب شبکه برق، حملونقل و تأسیسات حیاتی، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت توان عملیاتی یک کشور را کاهش دهد، اما در عمل بیشترین هزینه را بر دوش غیرنظامیان میگذارد و میتواند پیامدهای انسانی و اقتصادی بلندمدتی بر جای بگذارد. از همین رو، حقوق بینالملل بشردوستانه تلاش کرده است با وضع قواعدی سختگیرانه، میان ضرورتهای نظامی و حمایت از جمعیت غیرنظامی تعادل برقرار کند؛ تعادلی که هرچه دامنه جنگها به سمت «جنگ زیرساختها» حرکت کند، بیش از پیش در معرض آزمون قرار خواهد گرفت.
