بررسی سامانه لیزری ضدپهپاد

به گزارش سرمایه فردا، بنا بر گزارش خبرگزاری رویترز، یک سامانه لیزری هدایت‌شونده موسوم به «لوکاست» (LOCUST) که در اختیار ارتش ایالات متحده است، در کانون رویدادهایی قرار داشته که به بسته‌ شدن موقت حریم هوایی اطراف شهر ال‌پاسو در ایالت تگزاس منجر شد. هرچند هنوز ابهام‌های قابل‌توجهی درباره جزئیات دقیق این تصمیم و زنجیره فرماندهی آن باقی مانده‌ اما آنچه روشن است اینکه «لوکاست» برای مقابله با همان نوع تهدیدهایی طراحی شده که به‌طور مداوم از سوی پهپادهای عبوری از مرز جنوبی آمریکا گزارش می‌شوند.

«لوکاست» سامانه‌ای است که شرکت «ائرووایرونمنت» پس از خرید شرکت توسعه‌دهنده اولیه آن، «بلو هالو»، اکنون مالکیت صنعتی‌اش را در اختیار دارد. البته فرماندهی شمالی ارتش آمریکا (NORTHCOM) از اظهارنظر رسمی درباره این پرونده خودداری کرده و ارتش آمریکا نیز تاکنون توضیح شفافی ارائه نداده است.

اهمیت ال‌پاسو در این ماجرا تصادفی نیست. این شهر که میزبان پایگاه بزرگ فورت بلیس است، به یکی از مراکز اصلی عملیات نظامی آمریکا در حمایت از مأموریت‌های امنیت مرزی تبدیل شده است. نیروی ضربتی مشترک مرز جنوبی (JTF-SB) که در مارس ۲۰۲۵ تشکیل شد، هدایت افزایش حضور نظامی در این منطقه را بر‌عهده دارد و یگان‌های پدافند هوایی ارتش نیز در این پایگاه استقرار دارند. انتشار تصویری در تابستان گذشته که یک سامانه لوکاست را ‌روی خودروی سبک پیاده‌نظام ارتش نشان می‌داد، از همان زمان گمانه‌زنی‌ها درباره استقرار عملی این سلاح در مرز مکزیک را تقویت کرده بود.

مزیت‌های کلیدی لوکاست

لوکاست در قلب خود به یک لیزر انرژی هدایت‌شونده در کلاس ۲۰ کیلووات مجهز است؛ توانی که اگرچه در مقایسه با سامانه‌های لیزری سنگین‌تر، پایین‌تر به شمار می‌آید‌ اما برای مأموریت مقابله با پهپادهای کوچک، ارزان و کم‌ارتفاع طراحی شده است. این سامانه به دوربین‌های الکترواپتیکی و فروسرخ برای کشف و رهگیری اهداف مجهز است و می‌تواند اطلاعات هدف‌گیری را از رادارهای کوچک نصب‌شده روی خودرو یا حتی حسگرهای دیگر دریافت کند.

یکی از مزیت‌های کلیدی لوکاست، تحرک‌پذیری بالای آن است. این سامانه در نسخه‌های مختلفی از جمله نصب‌شده روی خودروهای سبک، خودروهای تاکتیکی و حتی به‌صورت پالت‌بندی‌شده عرضه شده و می‌تواند به‌سرعت به نقاط مختلف منتقل شود؛ چه از طریق جاده و چه با انتقال هوایی توسط بالگرد. این ویژگی، آن را به ابزاری جذاب برای دفاع نقطه‌ای در مناطق مرزی یا تأسیسات حساس تبدیل کرده است. از منظر نظامی، سلاح‌های لیزری مزیت بزرگی دارند:

هزینه هر شلیک سامانه لیزری در مقایسه با موشک‌های رهگیر

هزینه هر شلیک آن‌ها در مقایسه با موشک‌های رهگیر ناچیز است و تا زمانی که برق و سامانه خنک‌کننده فراهم باشد، با محدودیت «مهمات» مواجه نیستند. این ویژگی در برابر پهپادهایی که می‌توانند به‌صورت انبوه و با هزینه کم به کار گرفته شوند، اهمیت حیاتی دارد. با این حال، لوکاست نیز محدودیت‌های خود را دارد؛ از جمله اینکه هر بار تنها می‌تواند یک هدف را درگیر کند و برای وارد کردن آسیب مؤثر، نیازمند تمرکز چندثانیه‌ای پرتو لیزر بر هدف است. شرایط جوی مانند گردوغبار، دود یا رطوبت نیز می‌تواند کارایی آن را کاهش دهد.

ارتش آمریکا طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی طیفی از سامانه‌های لیزری انجام داده است؛ از نمونه‌های سبک ۵ کیلوواتی تا طرح‌های سنگین ۳۰۰ کیلوواتی که حتی برای مقابله با موشک‌های کروز در نظر گرفته شده‌اند. لوکاست در این منظومه، نقشی میانی و تخصصی دارد و بخشی از یک شبکه دفاع لایه‌به‌لایه محسوب می‌شود که قرار است در کنار جنگ الکترونیک و سلاح‌های مایکروویوی، با تهدید پهپادها مقابله کند. اما جنجال اصلی زمانی اوج گرفت که گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه یکی از اهداف مورد اصابت لیزر، نه پهپاد قاچاقچیان مواد مخدر، بلکه یک بادکنک مهمانی بوده است.

اپراتورهای سامانه‌های لیزری

شبکه سی‌بی‌اس به نقل از منابع آگاه نوشت که «آنچه به‌عنوان تهدید خارجی شناسایی شد، در نهایت چیزی جز یک بادکنک نبود». نکته قابل‌توجه دیگر آن است که طبق گزارش‌ها، اپراتورهای این سامانه‌های لیزری نه نیروهای ارتش، بلکه کارکنان گمرک و حفاظت مرزی آمریکا (CBP) بوده‌اند؛ موضوعی که بار دیگر پیچیدگی‌های حقوقی و عملیاتی استفاده از تجهیزات نظامی در داخل خاک آمریکا را برجسته می‌کند. هرچند دولت ترامپ اختیارات پاسخ سریع به تهدیدات پهپادی را گسترش داده، اما ماجرای ال‌پاسو نشان می‌دهد که مرز میان دفاع، خطای شناسایی و پیامدهای پرهزینه سیاسی و امنیتی، همچنان باریک‌تر از آن است که تصور می‌شد.

در نهایت، باید گفت شایعات درباره اینکه این سامانه برای مقابله با پهپادهای نظامی ایران آزمایش شده است تا به خاورمیانه منتقل شود، درست نیست چرا‌که این سامانه برای مقابله با پهپادهای مدرن که در اختیار ارتش‌هاست، بسیار ضعیف و ناکارآمد است.