ارتش نوین ایران از آغاز تاکنون

به گزارش سرمایه فردا: یدالله کریمی پور: ارتش نوین ایران طی ۱۰۳ سال اخیر، بر اساس روح چیره بر قوای مسلح(اعم از ارتش، سپاه، ژاندارمری، شهربانی، نیروی انتظامی، بسیج و…) می توان سه ارتش با سه رویکرد متفاوت تمیز داد:

۱- ارتش پهلوی اول

ساختار سازمان ارتش پهلوی نخست، در جهت سرکوب داخلی تکوین یافت. با همین ارتش بود که ۲۶ نقطه آشوب و واگرای داخلی به نظم درآمده، امنیت حاصل شده و همگرایی ملی جایگزین شد. ولی همین ارتش متشکل از ۱۰ لشگر(برای ۱۰ استان) در برابر هجوم تمام عیار خارجی تاب نیاورد و سریع در هم شکست. به اغلب احتمال دلیل بنیادین پیروزی ممتاز در ماموریت داخلی و شکست در برابر بیگانه را می بایست در ساختار سازمان، ماهیت و بالطبع رویکرد این ارتش محسوب نمود؛

۲- ارتش پهلوی دوم

سازمان ارتش پهلوی دوم، به ویژه از ۱۹۶۰میلادی، با تمرکز بر رویارویی در برابر بیگانگان شکل گرفت. انهدام کلی و همه جانبه دشمن، در ساختار سازمان ارتش پهلوی دوم‌ کاملا مشهود بود.‌ چه تربیت کادر، آموزش، استراتژی، تجهیزات، متحدان بیرونی و… بر این بنیاد تکوین یافت.
چنان که این ارتش به راحتی در ظفار، اردن، ایالت بلوچستان و به ویژه در برابر عراق بعث عالی عمل کرد؛ و نیز طی ۹ ماهه منتهی به خرداد ۱۳۶۱، با کمتر از ۴۰ درصد باقیمانده توانش، ارتش مجهز عراق را با یاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و داوطلبان مردمی، ناگزیر به عقب نشینی کرد.
ولی ارتش پهلوی دوم، بر خلاف ارتش پهلوی نخست، هیچ تخصص و تبحری در سرکوب اعتراضات داخلی نداشت و نتوانست به دست آورد. به همین دلیل به سادگی مغلوب انقلابی آرام و عاری از جنگ مسلحانه شد؛

۳- ارتش جمهوری اسلامی

بر اساس نص صریح قانون اساسی، همراهی و همکاری با جنبش های اسلامی و بلکه ضد امپریالیستی می بایست بخش جدایی ناپذیر حکومت و قوای مسلح را تشکیل دهد. به دلیل انزوای استراتژیک جهانی و به رغم برخی تلاش های تاکتیک ی در جهت شکل دادن و توانمند سازی محور مقاومت، قوای مسلح از دیدگاه جلب همکاری استراتژیک قدرت های جهانی(۸ قدرت فرامنطقه ای)، تسلیح، مدرن سازی و …در تطبیق خود با الزامات و ماموریت های کلان موفق نبوده است. کوتاه آن که به گمانم در برآوردی کلی و در مقیاس بزرگ، رویکرد قوای مسلح جمهوری اسلامی، بر امنیت و ثبات سازی داخلی متمرکز است.