صنعت حمل‌ونقل ایران در ۱۱ ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۴، عملکردی قابل قبول اما نه چندان درخشان داشته است. بررسی ۱۴ شرکت بزرگ این صنعت نشان می‌دهد مجموع درآمدها با رشد ۳۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به بیش از ۳۸ هزار میلیارد تومان رسیده است.

به گزارش سرمایه فردا، صنعت حمل‌ونقل ایران در ۱۱ ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۴، مانند میانگین رشد صنایع غذایی و لبنی بالای ۶۰ درصد بود، حمل‌ونقل با نرخی نصف آن‌ها حرکت کرده است. اما در میان این آمار متوسط، یک شرکت با رشد خیره‌کننده ۹۰ درصدی خودنمایی می‌کند و در مقابل، بزرگ‌ترین شرکت صنعت با رشد تنها ۸ درصدی، عملاً در جا زده است. در این گزارش، تک‌تک این شرکت‌ها را از نظر میزان درآمد و درصد تغییر واکاوی می‌کنیم و می‌بینیم کدام‌ها در این مسیر پُرپیچ‌وخم، جلو زده‌اند و کدام‌ها در گرد و غبار جا مانده‌اند.

حپترو رشدی ۹۰ درصد ثبت کرد

حپترو (پترو) با درآمد ۶۵۸ میلیارد تومانی و رشد حیرت‌انگیز ۹۰ درصدی، بالاترین نرخ رشد را در میان تمام شرکت‌های این فهرست به خود اختصاص داده است. این یعنی درآمد حپترو نسبت به سال قبل نزدیک به دو برابر شده؛ رشدی که در صنعت حمل‌ونقل بی‌سابقه است. پترو که در زمینه حمل مواد پتروشیمی و کالاهای خطرناک فعالیت می‌کند، توانسته از افزایش تقاضا برای حمل محصولات پتروشیمی پس از رفع محدودیت‌های جنگی بهره ببرد. نقد این عملکرد بسیار مثبت است، اما با یک «اگر» بزرگ: حجم درآمد حپترو (۶۵۸ میلیارد تومان) در مقایسه با غول‌هایی مثل حسینا و حگهر (بیش از ۶ هزار میلیارد تومان) بسیار ناچیز است. این رشد انفجاری از یک پایه کوچک، قابل احترام است، اما نشان می‌دهد که حپترو هنوز فاصله زیادی با صدرنشینان دارد. سهامداران حپترو باید محتاط باشند؛ رشد ۹۰ درصدی ممکن است در سال آینده تکرار نشود، مگر اینکه شرکت بتواند سهم بازار خود را به طور قابل توجهی افزایش دهد.

 حریل و حخزر؛ دو قلوهای ۶۷ درصدی

دو شرکت حریل (ریل) و حخزر (خزر) هر دو با رشد ۶۷ درصدی، دومین نرخ رشد بالای فهرست را به اشتراک گذاشته‌اند. حریل با درآمد ۱,۰۱۷ میلیارد تومانی و حخزر با درآمد ۲,۳۳۰ میلیارد تومانی، نشان داده‌اند که در بخش حمل‌ونقل ریلی و دریایی شمال، توانسته‌اند از میانگین صنعت (۳۶ درصد) فاصله زیادی بگیرند. نقد این عملکرد مثبت است؛ هر دو شرکت نه تنها از میانگین جلو زده‌اند، بلکه با نرخ‌های رشد نزدیک به ۷۰ درصد، جزو برندگان اصلی این فصل هستند. حخزر با حجم درآمد بالاتر، جایگاه بهتری دارد و سهامدارانش می‌توانند به ادامه این روند امیدوار باشند.

حپرتو با رشد ۷۰ درصدی نزدیک به صدرنشینان

حپرتو (پرتو) با درآمد ۹۸۸ میلیارد تومانی و رشد ۷۰ درصدی، سومین نرخ رشد بالای فهرست را ثبت کرده و نشان داده که در بخش حمل‌ونقل جاده‌ای و کالاهای عمومی، توانسته جهش قابل توجهی داشته باشد. نقد این عملکرد این است که با وجود رشد ۷۰ درصدی، حپرتو هنوز به مرز یک هزار میلیارد تومان نرسیده و در گروه شرکت‌های متوسط قرار دارد. اما نرخ رشد بالای آن، نویدبخش آینده‌ای روشن است.

حسیر با رشد ۶۹ درصدی هم‌رتبه با حپرتو

حسیر (سیر) با درآمد ۹۰۳ میلیارد تومانی و رشد ۶۹ درصدی، تقریباً هم‌رتبه با حپرتو عمل کرده و نشان داده که در بخش حمل‌ونقل مسافری (اتوبوس و مینی‌بوس) توانسته از افزایش سفرهای بین‌شهری پس از آتش‌بس بهره ببرد. نقد این عملکرد این است که با وجود رشد ۶۹ درصدی، حسیر هنوز از مرز هزار میلیارد تومان عبور نکرده و در گروه شرکت‌های کوچک قرار دارد. اما نرخ رشد بالای آن، توجه سرمایه‌گذاران را جلب کرده است.

حآسا و حآفرین؛ دو قلوهای ۵۳ درصدی

حآسا (آسا) و حآفرین (آفرین) هر دو با رشد ۵۳ درصدی، عملکردی بهتر از میانگین صنعت داشته‌اند. حآسا با درآمد ۱,۳۹۵ میلیارد تومانی و حآفرین با درآمد ۱,۷۶۰ میلیارد تومانی، نشان داده‌اند که در بخش حمل‌ونقل کالا و خدمات لجستیکی، توانسته‌اند جایگاه مناسبی پیدا کنند. نقد این عملکرد مثبت است؛ هر دو شرکت با نرخ رشد بالای ۵۰ درصد، جزو برندگان این فصل هستند، هرچند نتوانسته‌اند به رکوردهای ۷۰ و ۹۰ درصدی دست پیدا کنند.

 حگهر و توریل دارای رشد ۴۲ درصدی

حگهر (گهر) با درآمد ۸,۷۶۶ میلیارد تومانی و توریل (توریل) با درآمد ۶,۰۷۱ میلیارد تومانی، هر دو با رشد ۴۲ درصدی، عملکردی بهتر از میانگین صنعت (۳۶ درصد) داشته‌اند. حگهر بزرگ‌ترین شرکت صنعت حمل‌ونقل از نظر حجم درآمد است و توریل دومین شرکت بزرگ. این دو غول توانسته‌اند با رشد ۴۲ درصدی، از میانگین صنعت جلو بزنند و جایگاه خود را به عنوان رهبران بازار تثبیت کنند. نقد این عملکرد مثبت است؛ حگهر و توریل نشان داده‌اند که حتی با حجم عظیم خود، می‌توانند نرخ رشدی بهتر از میانگین داشته باشند. سهامداران این دو شرکت باید به ثبات و امنیت این سهم‌ها بیشتر از نرخ رشد انفجارگونه‌شان اهمیت بدهند.

حتاید با رشد ۳۷ درصدی

حتاید (تاید) با درآمد ۲,۶۴۹ میلیارد تومانی و رشد ۳۷ درصدی، دقیقاً همگام با میانگین صنعت (۳۶ درصد) حرکت کرده و نشان داده که در بخش حمل‌ونقل دریایی جنوب، توانسته جایگاه خود را حفظ کند. نقد این عملکرد این است که حتاید پتانسیل رشد بالاتری دارد، اما شاید به دلیل اختلالات در خلیج فارس و تنگه هرمز، نتوانسته از ظرفیت کامل خود استفاده کند.

حتوکا با رشد ۳۰ درصدی؛ پایین‌تر از میانگین

حتوکا (توکا) با درآمد ۱,۷۹۸ میلیارد تومانی و رشد ۳۰ درصدی، پایین‌تر از میانگین صنعت عمل کرده و نشان داده که در بخش حمل‌ونقل ریلی، نتوانسته همگام با رقبا پیش برود. نقد این عملکرد این است که حتوکا پتانسیل رشد بالاتری دارد، اما شاید به دلیل فرسودگی ناوگان یا مشکلات تأمین سوخت، از قطار رشد جا مانده است. سهامداران حتوکا باید نگران باشند که اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمالاً سهم بازار بیشتری را به رقبا واگذار خواهد کرد.

حپارسا با رشد ۲۶ درصدی عقب‌مانده از کاروان

حپارسا (پارسا) با درآمد ۱,۳۳۷ میلیارد تومانی و رشد ۲۶ درصدی، یکی از ضعیف‌ترین عملکردها را در میان شرکت‌های این فهرست ثبت کرده است. در حالی که میانگین صنعت ۳۶ درصد رشد کرده، حپارسا نتوانسته حتی به سه‌چهارم این نرخ هم دست پیدا کند. نقد جدی به مدیریت حپارسا وارد است. چرا با وجود افزایش تقاضا برای خدمات حمل‌ونقل پس از آتش‌بس، این شرکت نتوانسته از موج صعودی استفاده کند؟ شاید ناوگان فرسوده، شاید مشکلات تأمین سوخت، شاید مدیریت محافظه‌کار و ریسک‌گریز. سهامداران حپارسا باید نگران باشند که اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمالاً این شرکت سهم بازار بیشتری را به رقبا واگذار خواهد کرد.

 حفارس با رشد ۲۲ درصدی؛ بازنده بزرگ صنعت

حفارس (فارس) با درآمد ۲,۵۸۴ میلیارد تومانی و رشد تنها ۲۲ درصدی، یکی از ضعیف‌ترین عملکردها را در میان شرکت‌های بزرگ این فهرست ثبت کرده است. در حالی که میانگین صنعت ۳۶ درصد رشد کرده، حفارس نتوانسته حتی به دو سوم این نرخ هم دست پیدا کند. این شرکت که در بخش حمل‌ونقل جاده‌ای و کالاهای عمومی فعالیت می‌کند، نتوانسته از افزایش قیمت‌ها و رشد تقاضا بهره ببرد. نقد جدی به مدیریت حفارس وارد است. سهامداران حفارس باید نگران باشند که اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمالاً جایگاه این شرکت در میان رقبا تضعیف خواهد شد.

حسینا‌‌غول خفته با رشد ۸ درصد ضعیف ماند

حسینا (سینا) با درآمد ۶,۱۳۲ میلیارد تومانی، سومین شرکت بزرگ صنعت حمل‌ونقل از نظر حجم درآمد است، اما رشد تنها ۸ درصدی آن در حالی که میانگین صنعت ۳۶ درصد است، یک فاجعه محسوب می‌شود. حسینا که در بخش حمل‌ونقل ریلی و مسافری فعالیت می‌کند، عملاً در جا زده و نتوانسته از افزایش تقاضا برای سفرهای ریلی پس از آتش‌بس بهره ببرد. نقد جدی به مدیریت حسینا وارد است. چرا با وجود افزایش قیمت بلیط و رشد سفرها، این شرکت نتوانسته درآمد خود را افزایش دهد؟ شاید کاهش تعداد سفرها، شاید واگذاری بخشی از ناوگان به تعمیرات اساسی، شاید قراردادهای بلندمدت با نرخ‌های قدیمی. هر چه هست، نتیجه‌اش این رشد ۸ درصدی ناامیدکننده است. سهامداران حسینا باید به این نکته توجه کنند که این سهم در مقایسه با سایر شرکت‌های حمل‌ونقل، بازدهی بسیار پایینی داشته و احتمالاً سرمایه خود را به سمت برندگان دیگر منتقل کنند.

 حمل‌ونقل، قربانی تورم و تحریم‌های لجستیکی

مجموع درآمد ۱۴ شرکت بزرگ صنعت حمل‌ونقل در ۱۱ ماهه ۱۴۰۳ به ۳۸,۳۸۸ میلیارد تومان رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۶ درصد رشد داشته است. این رشد در مقایسه با صنایعی مثل غذا (۶۳ درصد) و لبنیات (۵۹ درصد) و شیرینی‌جات (۵۸ درصد) پایین‌تر است و نشان می‌دهد که صنعت حمل‌ونقل بیشتر از سایر بخش‌ها از تورم، تحریم‌ها و اختلالات لجستیکی ضربه خورده است.

اول، قطب برنده انفجاری: حپترو، حریل، حخزر، حپرتو، حسیر. این پنج شرکت با رشد‌های ۹۰، ۶۷، ۶۷، ۷۰ و ۶۹ درصدی، ستاره‌های این فصل هستند. حپترو با رکورد ۹۰ درصدی درخشان‌ترین عملکرد را داشته، اما از پایه کوچک. حریل و حخزر و حپرتو و حسیر نیز با رشدهای بالای ۶۷ درصد، جزو برندگان اصلی هستند. سرمایه‌گذاران جسور باید این پنج شرکت را در لیست خود داشته باشند.

دوم، قطب برنده پایدار: حگهر، توریل، حتاید، حآسا، حآفرین. این پنج شرکت با رشد‌های ۴۲، ۴۲، ۳۷، ۵۳ و ۵۳ درصدی، عملکردی بهتر از میانگین صنعت یا همگام با آن داشته‌اند. حگهر و توریل به عنوان رهبران بازار با حجم عظیم، و بقیه به عنوان دنبال‌کنندگان قابل اعتماد، همگی گزینه‌های امن و کمریسک برای سرمایه‌گذاری هستند.

سوم، قطب بازنده: حتوکا، حپارسا، حفارس. این سه شرکت با رشد‌های ۳۰، ۲۶ و ۲۲ درصدی، عملکردی ضعیف‌تر از میانگین صنعت داشته‌اند. حفارس با رشد ۲۲ درصدی، بازنده بزرگ این فصل است. سهامداران این شرکتها باید زنگ خطر را جدی بگیرند و احتمالاً سبد خود را به سمت برندگان سنگین کنند.

چهارم، قطب فاجعه: حسینا. با رشد تنها ۸ درصدی، این غول خفته نه تنها از قطار رشد جا مانده، بلکه عملاً در جا زده است. حسینا که روزگاری یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های حمل‌ونقل ایران بود، حالا جایگاه خود را تا حد زیادی از دست داده و اگر استراتژی خود را اصلاح نکند، ممکن است به رده‌های پایین‌تر سقوط کند. سهامداران حسینا باید هرچه سریعتر از این سهم خارج شوند و سرمایه خود را به سمت شرکت‌های با رشد بالاتر منتقل کنند.

پنجم، هشدار درباره آینده. صنعت حمل‌ونقل با چند چالش جدی مواجه است. اول، افزایش قیمت سوخت که مستقیماً هزینه عملیاتی را بالا می‌برد. دوم، فرسودگی ناوگان و هزینه‌های سنگین تعمیر و نگهداری. سوم، اختلالات لجستیکی ناشی از تحریم‌ها و بسته شدن مسیرهای دریایی. چهارم، رقابت شدید با بخش خصوصی و شرکت‌های جدید. شرکت‌هایی که نتوانند ناوگان خود را نوسازی کنند و هزینه‌ها را کنترل کنند، مثل حسینا و حفارس، محکوم به سقوط هستند.

در نهایت، صنعت حمل‌ونقل با این رشد ۳۶ درصدی، جزو صنایع متوسط بورسی در ۱۱ ماهه ۱۴۰۳ بوده است. حپترو با جهش ۹۰ درصدی، حریل و حخزر با رشدهای ۶۷ درصدی، و حگهر و توریل با ثبات غول‌آسا، پنج نامی هستند که در لیست هر سرمایه‌گذاری باید بدرخشند. در مقابل، حسینا با رشد ۸ درصدی، یک درس بزرگ به همه می‌دهد: در دنیای حمل‌ونقل، ایستادن به معنای عقب‌گرد است. و بازار حمل‌ونقل ایران، مثل همیشه، جای دویدن است، نه ایستادن.