ویژگیِ منحصربهفرد طلا و نقره، در کندی و پیشبینیپذیریِ عرضهی آنهاست. این فلزات، بر خلاف پولِ فیات، به میزان استخراج سالانهی معادن در سراسر جهان محدود هستند.
به گزارش سرمایه فردا، پیوند میان چاپ بیرویهٔ پول و صعود قیمت طلا و نقره، نه یک گمانِ سطحی، که ریشه در عمیقترین نظریههای اقتصادی دارد. بر پایهٔ تئوری مقداری پول (Quantity Theory of Money)، هرگاه حجم پول فیات در بازار افزایش یابد، اما تعداد کالاها و داراییهای عینی ثابت بماند، قیمت آن داراییها ناگزیر بالا میرود. طلا و نقره، درست در کانون این فرمول جای دارند؛ فلزاتی که استخراجشان دشوار و قابلپیشبینی است، و در برابر سیل پولهای بیارزش، همچون صخرهای مقاوم، ارزش خویش را نگه میدارند. آمارهای تاریخی نیز این واقعیت را تقویت میکنند: از زمان کنارگذاشتن استاندارد طلا در اوایل دههٔ ۱۹۷۰، قیمت طلا تقریباً همگام با رشد شاخص عرضهٔ پول (M2) حرکت کرده است. روایتی که در آن، این فلزات زرد و سفید، نه تنها زیورآلاتی نفیس، که آیینهٔ تمامنمای زوال پول کاغذی هستند.
نظریهای با قدمتِ همیشهتازه؛ تئوری مقداری پول
معادلهٔ مقداری پول (MV = PT)، یکی از بنیادیترین مفاهیم اقتصاد کلاسیک به شمار میرود و میگوید که سطح عمومی قیمتها، رابطهای مستقیم با حجم پول در گردش دارد. به بیان ساده، اگر بانکهای مرکزی به چاپِ بیحساب پول روی آورند و حجم نقدینگی را بیفزایند، در حالی که تولید کالا و خدمات تغییری نکرده، قیمتها صعودی میشوند.
با این حال، این افزایش قیمت، یکسان نیست. داراییهایی که عرضهای محدود و فیزیکی دارند، مانند طلا و نقره، بیش از سایر کالاها از این قاعده تأثیر میپذیرند؛ چرا که برخلاف پول کاغذی که چاپ آن نامحدود است، نمیتوان به سادگی بر میزان این فلزات افزود.
طلا و نقره؛ داراییهایی با عرضهای محدود و قابلپیشبینی
ویژگیِ ممتاز طلا و نقره، در کندی و پیشبینیپذیری عرضهٔ آنهاست. این فلزات، بر خلاف پول فیات، به میزان استخراج سالانهٔ معادن جهان محدود میشوند. نرخ رشد عرضهٔ طلا معمولاً حدود ۱ تا ۲ درصد در سال است و نقره نیز روندی مشابه دارد. این کاهشِ سرعت در عرضه، در برابر رشد سرسامآور حجم پول در دهههای اخیر، طلا و نقره را به پناهگاهی امن برای سرمایهگذاران تبدیل کرده است.
هرگاه بانکهای مرکزی برای نجات اقتصادها از بحرانها، دست به چاپ پول میزنند، ارزش پول کاغذی تنزل میکند و سرمایهگذاران به سمت داراییهای فیزیکیِ کمیاب روانه میشوند. طلا و نقره، به عنوان نمادهای دیرینهٔ ارزش، اولین مقصد این جریانهای مالی هستند.
اما این تنها یک نظریهٔ اقتصادی نیست؛ دادههای تاریخی نیز به روشنی این ارتباط را تأیید میکنند. از زمانی که ریچارد نیکسون، رئیسجمهور وقت آمریکا، در سال ۱۹۷۱ استاندارد طلا را بهطور یکجانبه لغو کرد و دلار را از پشتوانهٔ طلا جدا ساخت، جهان قدم به عصر پول بیپشتوانه (فیات) گذاشت. از آن روز تا کنون، رابطهای نزدیک و معنادار میان رشد شاخص عرضهٔ پول (M2) و قیمت طلا دیده شده است.
در دهههای اخیر، هر بار که بانکهای مرکزی، به ویژه فدرال رزرو آمریکا، سیاستهای انبساطی پولی گستردهای در پیش گرفتهاند (مانند دوران بحران مالی ۲۰۰۸ یا همهگیری کرونا)، قیمت طلا با اندکی تأخیر، همسو با رشد M2 افزایش یافته است. این همبستگی بلندمدت، نشان میدهد که طلا نه یک داراییِ سفتهبازانه، بلکه شاخصی قابلاعتماد برای سنجش کاهشِ ارزشِ پولهای رایج است.
افزایش بیسابقهٔ نقدینگی و چشمانداز طلا
در سالهای اخیر، به ویژه پس از همهگیری کرونا، حجم نقدینگی در سطح جهانی به شکلی بیسابقه افزایش یافته است. بانکهای مرکزی با کاهش نرخ بهره و خرید اوراق قرضه، تریلیونها دلار پول جدید به اقتصاد تزریق کردند. اگرچه این سیاستها در کوتاهمدت از فروپاشی اقتصاد جلوگیری کرد، اما پیامدهای بلندمدت آن، کاهش چشمگیر ارزش پول و افزایش بهای داراییهای فیزیکی است.
بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که با توجه به ادامهٔ رشد نقدینگی و بیثباتیهای ژئوپلیتیکی، قیمت طلا و نقره در سالهای پیش رو نیز روندی صعودی خواهد داشت. بانکهای مرکزی جهان نیز در سالهای اخیر، خرید طلا را به شدت افزایش دادهاند که خود گواهی بر بیاعتمادیِ روزافزون به پولهای فیات است.
تناقض پول بیپشتوانه
داستان رابطهٔ طلا و پول، روایتگر تناقضی در اقتصاد مدرن است. از یک سو، چاپ پول در کوتاهمدت، اقتصادها را نجات میدهد، بیکاری را کاهش میدهد و رونقی ظاهری میآفریند. اما از سوی دیگر، این پولِ بیپشتوانه، ارزش پسانداز مردم را میکاهد و ثروتِ واقعی را از فقرا به اغنیا و از پساندازکنندگان به بدهکاران منتقل میکند.
در این میان، طلا و نقره همچون آیینهای شفاف، زوالِ ارزش پول کاغذی را به تصویر میکشند. افزایش قیمت این فلزات گرانبها، نه نشانهٔ کمیابی فیزیکی آنها، که نشانهٔ فراوانی افسارگسیختهٔ پول بیپشتوانه است.
رابطهٔ تاریخی میان رشد عرضهٔ پول و قیمت طلا، قانونی تقریباً تغییرناپذیر در اقتصاد مدرن به شمار میرود. وقتی بانکهای مرکزی اهرمِ چاپ پول را میچرخانند، قیمت طلا، همچون قطبنمایی، مسیر کاهشِ ارزشِ پول را نشان میدهد.
برای سرمایهگذاران، طلا و نقره نه فقط یک گزینهٔ سرمایهگذاری، که بیمهنامهای طبیعی در برابر کاهش ارزش پول و تورمِ سرکش هستند. و برای سیاستگذاران، افزایشِ قیمت این فلزات، هشداری است که اگر نتوانند انضباطِ پولی را بازگردانند، هزینهٔ این بیانضباطی را تمام جامعه، در قالب کاهش قدرت خرید، خواهد پرداخت.
