دولت ایران توانایی نوسازی زیرساختها، سرمایهگذاری در آموزش و بهداشت، و ارائه خدمات با کیفیت به شهروندان خود را به شدت از دست داده است. بودجه سرانه ۴۴۰ دلاری یعنی به ازای هر شهروند، دولت نمیتواند حتی یک ماه هزینه زندگی حداقلی را تأمین کند. این یک زنگ خطر جدی برای آینده کشور است.
به گزارش سرمایه فردا، بودجه سال ۱۴۰۵ ایران، رقمی در حدود ۳۵ تا ۴۰ میلیارد دلار برآورد میشود. وقتی این عدد را بر ۹۰ میلیون نفر جمعیت ایران تقسیم میکنیم، سهم هر ایرانی از بودجه عمومی کشور به حدود ۴۴۰ دلار میرسد.
۴۴۰ دلار. این تمام چیزی است که دولت ایران میتواند در یک سال، برای هر شهروند خود در زمینههایی مثل زیرساخت، آموزش، بهداشت، دفاع، رفاه و خدمات عمومی هزینه کند.
حالا بیایید این عدد را با کشورهای دیگر مقایسه کنیم. تفاوتها چنان فاحش و چشمگیر است که هر خوانندهای را شوکه خواهد کرد.
نروژ؛ ۷۴ برابر بیشتر برای هر شهروند
نروژ با تنها ۵.۵ میلیون نفر جمعیت، بودجهای سرانهای معادل ۳۲,۷۰۰ دلار برای هر شهروند خود اختصاص میدهد. یعنی دولت نروژ ۷۴ برابر دولت ایران برای هر نفر هزینه میکند.
تفاوت را تصور کنید: یک شهروند نروژی خدمات دولتی معادل ۳۲ هزار دلار در سال دریافت میکند، در حالی که یک شهروند ایرانی تنها ۴۴۰ دلار. این یعنی کیفیت مدارس، بیمارستانها، جادهها، زیرساختهای ارتباطی و خدمات رفاهی در نروژ در سطحی کاملاً متفاوت از ایران است.
عربستان سعودی؛ ۲۲ برابر کیفیتتر
عربستان سعودی با جمعیت ۳۶ میلیون نفر، بودجه سرانهای حدود ۹,۷۰۰ دلار برای هر شهروند دارد. این رقم تقریباً ۲۲ برابر بودجه سرانه ایران است. یعنی دولت عربستان میتواند برای هر شهروند خود ۲۲ برابر بیشتر از دولت ایران هزینه کند.
وقتی این تفاوت را در کیفیت خدمات شهری، حملونقل عمومی، بهداشت و درمان، و زیرساختهای آموزشی ضرب کنید، تصویر روشنی از شکاف عمیق میان ایران و همسایه جنوبی به دست میآید.
امارات؛ ۱۲.۵ برابر
امارات متحده عربی با جمعیت ۱۰ میلیون نفر، بودجه سرانهای حدود ۵,۵۰۰ دلار برای هر شهروند دارد. این رقم ۱۲.۵ برابر ایران است. امارات با بودجه سرانه خود توانسته است زیرساختهای درجه یک جهانی، بهترین فرودگاهها، بنادر مدرن، و شهرهایی با کیفیت زندگی بالا بسازد.
ترکیه؛ شکاف ۱۲ برابری با جمعیت مشابه
نکته تکاندهنده، مقایسه با ترکیه است. ترکیه با جمعیتی بسیار نزدیک به ایران (۸۵ میلیون نفر در برابر ۹۰ میلیون ایران)، بودجه سرانهای حدود ۵,۳۰۰ دلار برای هر شهروند دارد. یعنی ۱۲ برابر ایران.
ترکیه با بودجه سرانه ۱۲ برابر ایران، توانسته است شبکه حملونقل ریلی پیشرفته، فرودگاههای مدرن، بیمارستانهای مجهز، دانشگاههای معتبر و زیرساختهای صنعتی گستردهای ایجاد کند. جادهها، پلها، تونلها و فرودگاه سوم استانبول تنها بخشی از ثمرات این بودجه سرانه بالاتر است.
عراق؛ ۸ برابر با وجود همه مشکلات
حتی عراق که سالها درگیر جنگ و بیثباتی سیاسی بوده، با جمعیت ۴۴ میلیون نفر، بودجه سرانهای حدود ۳,۴۰۰ دلار برای هر شهروند دارد. این رقم ۸ برابر ایران است. عراقِ جنگزده و ناآرام، بودجه سرانهاش هشت برابر ایران است.
این مقایسه تلخ، عمق فاجعه را نشان میدهد. کشوری که زیرساختهایش بارها تخریب شده، همچنان بودجه بیشتری برای هر شهروند خود نسبت به ایران اختصاص میدهد.
بودجه ایران به اندازه یک شهر متوسط اروپایی
بودجه کل ایران (۳۵ تا ۴۰ میلیارد دلار) تقریباً با بودجه یک شهر متوسط در اروپا یا آمریکا برابری میکند. لسآنجلس، شیکاگو یا حتی برلین ممکن است بودجهای در این حدود داشته باشند، اما برای شهری با چند میلیون نفر، نه برای کشوری با ۹۰ میلیون جمعیت.
علت اصلی این فاجعه چیست؟ دو عامل کلیدی: سقوط ارزش پول ملی و تحریمهای اقتصادی. ارزش ریال در برابر دلار طی سالهای اخیر بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته است. بودجه ایران که به ریال محاسبه میشود، وقتی به دلار تبدیل میشود، ارزش واقعی خود را از دست میدهد. تحریمها نیز درآمدهای نفتی را کاهش داده و دسترسی به بازارهای جهانی را محدود کرده است.
دولت ایران توانایی نوسازی زیرساختها، سرمایهگذاری در آموزش و بهداشت، و ارائه خدمات با کیفیت به شهروندان خود را به شدت از دست داده است. بودجه سرانه ۴۴۰ دلاری یعنی به ازای هر شهروند، دولت نمیتواند حتی یک ماه هزینه زندگی حداقلی را تأمین کند. این یک زنگ خطر جدی برای آینده کشور است.
