بازار سرمایه برخلاف پیش‌بینی کارشناسان و فعالان بازار مثبت معامله شد اما هنوز روند صعودی تثبیت نشده است.

به گزارش سرمایه فردا، رضا روحی، کارشناس بازار سرمایه: روزهای اول بازگشایی بازار سرمایه، برخلاف پیش‌بینی تقریباً اکثریت فعالان بازار (که انتظار ریزش سنگین و صف‌های فروش طولانی را داشتند)، با عملکردی هوشمندانه و مثبت بود. ارزش معاملات سهام روز نخست به ۱۷ همت رسید و خالص ورود پول حقیقی حدود ۲.۸۰۰ میلیارد تومان ثبت شد. در مقابل، صندوق‌های درآمد ثابت (فیکس) خروج پول سنگینی را تجربه کردند. شرایط بازار و اتفاقات تلخ افتاده تا به اینجا به درستی مدیریت شده است، اما یک انتقاد اساسی وجود دارد همین تمهیدات را می‌شد زودتر از اینها در نظر گرفت و زودتر از اینها اقدام به بازگشایی بازار کرد.

تأخیر ۸۰ روزه در بازگشایی بازار، اگرچه به دلایل امنیتی و جنگی توجیه پذیر بود، اما فشار روانی و مالی سنگینی بر سرمایه‌گذاران خرد که نقدینگی خود را در سهام بلوکه شده می‌دیدند، وارد کرد. نقدشوندگی یکی از ارکان اصلی هر بازار مالی است و محروم شدن سرمایه‌گذاران از دسترسی به دارایی خود برای مدت طولانی، می‌تواند اعتماد آنها را برای همیشه از بین ببرد. با این حال، پس از بازگشایی، اقدامات حمایتی مانند اوراق تبعی هموطن، وام ۲۰۰ میلیون تومانی و افزایش دامنه نوسان تا حدی توانست از شدت فشار بکاهد و بازار را به سمت تعادل هدایت کند.

تمایز سرمایه‌گذاران بر گروه‌های برنده 

مهمترین ویژگی روز اول بازگشایی، «هوشمندی سرمایه‌گذاران» در تمایز گروه‌های مختلف صنایع بود. سرمایه‌گذاران به جای اینکه همه سهام را به یک چشم ببینند، بر اساس شرایط بنیادی و تأثیرپذیری از جنگ تصمیم‌گیری کردند. بر اساس این تحلیل، چهار دسته صنعت عملکرد متفاوتی داشتند؛ دسته اول، «برندگان آشکار» هستند که شامل گروه‌های سیمان، دارو، ساختمانی، غذایی، زراعت و دامپروری و قندی می‌شوند. این صنایع یا وابستگی کمی به واردات دارند (مواد اولیه داخلی)، یا محصولاتشان جزو کالاهای اساسی و ضروری است، یا از تورم و افزایش نرخ ارز سود می‌برند به دلیل فروش در بورس کالا با نرخ آزاد.

این گروه‌ها با تقاضای خوبی مواجه شدند و اغلب به صف خرید رسیدند. دسته دوم، بازندگان نسبی هستند که شامل گروه‌های نیروگاهی و پالایشی می‌شوند. سایه تردید سرمایه‌گذاران به دلیل بالا بودن ریسک حمله مجدد دشمن به زیرساخت‌های انرژی باعث شد این گروه‌ها روز نخست با فشار فروش مواجه شوند. با این حال، نکته قابل توجه، جمع‌آوری صف‌های فروش و افزایش حجم معاملات در این گروه‌ها بود.

یعنی سرمایه‌گذاران حرفه‌ای در حال خرید سهام این صنایع در قیمت‌های پایین (ارزندگی) هستند. دسته سوم، بزرگان مقاوم هستند که شامل لیدرهای بورس می‌شوند. این نمادها نیز بسیار خوب ظاهر شدند و نشان دادند که کف حمایتی مستحکمی دارند. دسته چهارم، صنایع تعلیقی (پتروشیمی و فولاد) هستند که هنوز باز نشده‌اند و سرنوشت آنها پس از شفافیت اطلاعاتی و بازگشایی مشخص خواهد شد.

تغییر رفتار سرمایه‌گذاران از سفته بازی به سرمایه‌گذاری 

جنس خریدهای اخیر در بازار از جنس سرمایه‌گذاری بود، بیشتر تا جنس سفته بازی و نوسان‌گیری. این یک تغییر رفتار مثبت و قابل تأمل است. در شرایط عادی، بسیاری از سرمایه‌گذاران خرد به دنبال سود سریع (نوسان‌گیری) و معاملات کوتاه‌مدت هستند. اما در روز اول بازگشایی، خریدها عمدتاً توسط سرمایه‌گذارانی انجام شد که به چشم‌انداز بلندمدت شرکت‌ها امیدوار هستند و به دنبال «ارزش ذاتی» سهام هستند.

در مقابل، جنس فروش‌ها عمدتاً به دلیل تأمین نقدینگی، تسویه بدهی اعتباری (بازار اعتبارات) و رفع و رجوع کدهای کال مارجین بود. به عبارت دیگر، فروشندگان نه به دلیل بدبینی به بازار، بلکه به دلیل نیاز فوری به پول نقد برای هزینه‌های زندگی، پرداخت بدهی یا جلوگیری از بسته شدن پوزیشن اعتباری فروخته‌اند. این نوع فروش، فشار موقتی ایجاد می‌کند و به محض رفع نیاز نقدینگی، فروشنده دوباره به بازار بازخواهد گشت.

نکته دیگر، خروج پول سنگین از صندوق‌های درآمد ثابت (فیکس) در کنار ورود پول به سهام است. این شیفت سرمایه نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران انتظارات تورمی بالایی دارند و صندوق‌های فیکس با بازدهی حدود ۲۵ تا ۳۵ درصد را برای حفظ ارزش سرمایه در برابر تورم ۵۰ تا ۷۰ درصدی کافی نمی‌دانند. در عوض، ترجیح می‌دهند سرمایه خود را به سمت دارایی‌هایی با بازدهی بالاتر (سهام خوب، طلا و نقره) هدایت کنند. این یک سیگنال صعودی قدرتمند برای بازار سهام در میان‌مدت است.

  چشم‌انداز روزهای آتی احتیاط هوشمندانه است 

با وجود تمام نکات مثبت، باید منتظر روزهای آتی و نحوه معاملات بمانیم. دو روز معاملاتی مثبت، به تنهایی نمی‌تواند تأیید کننده یک روند صعودی پایدار باشد. هفته دوم بازگشایی، بسیار تعیین کننده خواهد بود. سرمایه‌گذاران باید سه متغیر کلیدی را رصد کنند. نخست، بازگشایی نمادهای تعلیقی (پتروشیمی و فولاد)، این شرکت‌ها حدود ۳۲ درصد ارزش بازار را تشکیل می‌دهند و نحوه بازگشایی آنها با چه میزان ریزش یا رشد می‌تواند کل بازار را تحت تأثیر قرار دهد.

دوم، تداوم ورود پول حقیقی است. اگر ورود پول حقیقی  برای چند روز متوالی تکرار شود، می‌تواند نشانه شکل‌گیری یک روند صعودی قدرتمند باشد، اما اگر فردا شاهد خروج پول باشیم، به معنای بازگشت احتیاط به بازار است. سوم، رفتار سرمایه‌گذاران خرد است؛ روز اول، تعداد کدهای معاملاتی فعال خرد پایین بود و خریدها عمدتاً توسط نهادها انجام شد. اگر سرمایه‌گذاران خرد با تعداد کدهای بالا به بازار برگردند، آن وقت می‌توان انتظار یک رونق واقعی را داشت.

بنابراین روند ورود پول روزهای اول معاملات، یک شروع امیدوارکننده بود، اما نه یک پایان قطعی. سرمایه‌گذاران هوشمند باید با مدیریت ریسک، تنوع‌بخشی و صبر، موقعیت خود را در گروه‌های برنده حفظ کنند و منتظر فرصت‌های خرید در گروه‌های بازنده نسبی باشند.  بازار همیشه در حال نوسان است و فرصت‌های خرید مجدد ایجاد خواهد شد. اصل سرمایه خود را باید حفظ کرد‌ و سپس به فکر سود بود.