بازار جعل سکههای پلمب داغ شد
آتریسا سپهریان: افزایش بیسابقه قیمت طلا در سالهای اخیر، نه تنها خریداران را به سمت این بازار امن سرمایهگذاری کشانده، بلکه فرصتی طلایی برای سودجویان و کلاهبرداران فراهم کرده است. از فروش سکههای تقلبی با روکش طلا گرفته تا جعل فاکتور و مهر اصالت، دامنه تخلفات در بازار طلا روز به روز گستردهتر میشود و هشدارهای متولیان صنفی درباره وفور طلا و سکههای غیراصل، زنگ خطری جدی برای سرمایهگذاران و خریداران به صدا درآورده است.
اتحادیه فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر تهران، هشدار داده است که حدود ۲۰ درصد از سکههای موجود در بازار تقلبی هستند. این آمار نگرانکننده، نشان از گستردگی دامنه جعل و کلاهبرداری در یکی از حساسترین بازارهای سرمایهگذاری کشور دارد. به گفته فعالان صنفی، سکههای ضرب سال ۱۴۰۳ بیشترین هدف جعلکنندگان قرار گرفتهاند. تفاوت در کیفیت ضرب، رنگ و استانداردهای ظاهری این سکهها با نمونههای قدیمیتر (مانند ضرب ۱۳۸۶)، باعث شده افراد سودجو راحتتر بتوانند نمونههای جعلی را به بازار عرضه کنند و مردم نیز بهسادگی فریب ظاهر آنها را بخورند.
محمد کشتیآرای، عضو کمیسیون تخصصی طلا و جواهر اتاق اصناف ایران و رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر، در گفتوگو با خبرنگار هفت صبح تأکید کرده است: «هر چیزی که قیمت آن افزایش یابد، تقلب در آن نیز زیاد میشود. با گرانتر شدن طلا و افزایش جذابیت سرمایهگذاری در این بازار، کلاهبرداران نیز با تنوع بیشتری از ترفندها وارد میدان شدهاند از این رو طلا و سکه را فقط از واحدهای صنفی دارای مجوز از اتحادیه خریداری کنید. همچنین درخواست فاکتور رسمی با مشخصات کامل شامل وزن، عیار، شماره سریال، مهر و تاریخ معامله، حق مسلم خریدار است و در صورت امتناع فروشنده، باید از خرید منصرف شد یا موضوع را از طریق اتحادیه پیگیری کرد.»
رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر، با اشاره به افزایش قیمت طلا و فرصتهای سوءاستفادهای که این شرایط برای سودجویان ایجاد کرده، گفت: طبیعتاً گرانی طلا جاذبهای برای کسانی که قصد دزدی و سوءاستفاده دارند ایجاد کرده و گروههای مختلفی با ترفندهای گوناگون، با قیافههای موجه و حتی بهصورت مخفی، از این نیاز مردم سوءاستفاده میکنند. سکههای پارسیان در اصل سکه نیستند پلاکهای نازک طلا محسوب میشوند، همچنین شرکتها و کارگاههایی هستند که مجوز دارند و زیر نظر اتحادیه فعالیت میکنند، از این پلاک ها تولید میکنند اما افرادی که قصد جعل دارند، از نامهای معروف و دارای کد اتحادیه و استاندارد سوءاستفاده کرده و کارتهای آنها را جعل میکنند. جعل این کارتها بسیار ساده است و با یک پرس و دستگاه چاپ معمولی قابل انجام است. از این رو جعل کنندگان افرادی هستند که در کارگاههای زیرزمینی و مکانهای مخفی، سکه تولید و در مناطق شلوغ و پرتردد به فروش میرسانند.»
افزایش عرضه پلاکهای تقلب طلا در شهرستانها
کشتیآرای با تاکید بر اینکه این معضل به شهرستانها نیز گسترش یافته است، تصریح کرد: «افراد سودجو با ترفندهایی مانند حضور در مناطق شلوغ با ظاهری موجه و حتی همراه با کودکان، سعی میکنند شکبرانگیز نباشند و سکههای جعلی را به مردم بفروشند. اگرچه افراد متخصص و حرفهای میتوانند این موارد را تشخیص دهند، اما گسترش بیرویه طلافروشیها و صدور مجوزهای بدون کارشناسی، باعث شده بسیاری از فروشندگان تخصص لازم را نداشته باشند و این موضوع به افزایش کلاهبرداری دامن زده است.»
رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر با اشاره به نمونهای از جعل سکه، گفت: «دیروز خودم با موردی برخورد کردم که یک سکهفروش بسیار متخصص و مورد اعتماد، سکهای دریافت کرده بود که روی آن یک لایه نازک طلا قرار داشت و داخل آن آهن بود. وقتی موضوع را به سکهفروش اطلاع دادیم، او بهشدت متعجب شد. این نشان میدهد که جعل بهشکل غیرقابل باوری انجام میشود. یعنی سکه را داخل بستهبندی پلمب میگذارند که قابل تشخیص نباشد، پس هر سکه ای پلمب بود احتمالا تقلبی است چون بانک مرکزی سکه طلا را بدون پلمب میفروشد تا بررسی عیار آن برای خریداران ممکن باشد.»
وی با اشاره به نقش اتحادیه و نیروی انتظامی در برخورد با این تخلفات، افزود: «واحدهای متخلف توسط اتحادیه یا آگاهی شناسایی و به مراجع قضایی معرفی میشوند و پرونده تشکیل میگردد. اما تعداد این موارد آنقدر زیاد است که بسیاری از پروندهها هنوز در حال رسیدگی هستند و احتمالاً پروندههای بیشتری نیز تشکیل خواهد شد. اتحادیه تنها میتواند پرونده را به آگاهی ارجاع دهد و پس از آن، فرایند رسیدگی قضایی و برخورد با متخلفان از حیطه اختیارات اتحادیه خارج میشود.»
کشتیآرای با تاکید بر توصیههای همیشگی به مردم، گفت: «همواره به مردم توصیه میکنیم که طلا و سکه را فقط از مراکز معتبر و دارای جواز خریداری کنند. برخی سودجویان با ترفندهایی مانند وانمود کردن به نیاز فوری مالی یا بیماری یکی از اعضای خانواده، سعی در فروش سکههای جعلی دارند. مردم باید هوشیار باشند و فریب این داستانها را نخورند و تنها از فروشگاههای مجاز و شناختهشده خرید کنند.»
رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر، در ادامه با اشاره به ترفندهای جدید سودجویان برای فرار از مسئولیت، گفت: «متأسفانه یکی از روشهای رایجی که این روزها در بازار مشاهده میشود، این است که برخی سکهفروشها در پشت کارت خود مینویسند در صورت باز شدن، کارت هیچگونه اعتباری ندارد. با این جمله، خود را از هرگونه مسئولیت در قبال سکهای که فروختهاند، مبرا میکنند.»
کشتی آرای با بیان اینکه اکثر این سکهفروشها زمانی که خریداران متوجه میشوند سکهشان تقلبی است، با ترفندهای همچون کارتم جعل شده سعی در فرار از پاسخگویی دارند، افزود: «اینقدر این معضل آشکار شده که حتی آدرس فروشندهها و کارتهای آنها موجود است و همه میدانند چه کسانی این کار را انجام میدهند. اما وقتی سکه جعلی کشف میشود، فروشنده بهسادگی میگوید کارت من جعل شده یا اینکه چون بستهبندی باز شده، من قبول ندارم.»
رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر با اشاره به پیچیدگی جعل سکهها، گفت: «افراد سودجو سکه را بهصورت کاملاً حرفهای جعل میکنند، بستهبندی میکنند و پلمب میزنند. حتی وزن سکه را با فلزات دیگری که در داخل آن کار میگذارند، تنظیم میکنند تا در ظاهر همه چیز کاملاً درست به نظر برسد. اما در باطن، تا زمانی که سکه را باز نکنید و با محک نزنید، هیچکس نمیتواند تشخیص دهد که اصل است یا تقلبی.»
وی با بیان اینکه مردم باید هوشیار باشند و از فروشندگانی که چنین اخطارهایی روی کارت خود درج میکنند، خرید نکنند، افزود: «این ترفندها نشان میدهد که فروشنده خود میداند ممکن است سکهاش جعلی شناسایی شود از پیش خود را تبرئه میکند. بنابراین مردم باید از واحدهای معتبر و دارای مجوز خرید کنند و هرگز فریب ظاهر موجه فروشندگان یا کارتهای جعلی را نخورند. در صورت مشاهده هرگونه تخلف، میتوانند از طریق سامانه اتحادیه طلافروشان یا تعزیرات حکومتی شکایت خود را ثبت کنند.»
چگونه طلای تقلب را تشخیص دهیم؟
بر اساس اطلاعات موجود و اظهارات کارشناسان، روشهای متقلبانه در بازار طلا بسیار متنوع و خلاقانه شده است. یکی از رایجترین روشها، فروش سکههای جعلی با روکش طلاست. این سکهها تنها یک لایه نازک طلا دارند که روی فلزات بیارزشی مانند آهن یا برنج نشسته است. این نوع جعل با دستگاههای پرس ساده و در کارگاههای زیرزمینی انجام میشود و تشخیص آن برای افراد غیرمتخصص تقریباً غیرممکن است.
روش دیگر، فروش طلای عیار پایین به جای ۱۸ عیار است. فروشندگان سودجو، طلاهای با عیار پایینتر را بهجای عیار استاندارد ۱۸ به مشتریان میفروشند و در فاکتور نیز عدد عیار را بهگونهای درج میکنند که قابل توجه نباشد. همچنین کلاهبرداران حرفهای با جعل شماره مرجع فاکتور، مهر فروشگاه و برچسب اصالت، مدارک کاملاً معتبری برای طلاهای تقلبی صادر میکنند.
یک مشتری عادی به هیچ عنوان نمیتواند سکه یا طلای تقلبی را از اصل تشخیص دهد. حتی برخی از طلافروشان نیز ممکن است ناآگاهانه سکههای تقلبی را خریداری کرده و به مشتریان خود بفروشند؛ چراکه خود آنها نیز قصد کلاهبرداری ندارند، اما به دلیل عدم کارشناسی دقیق، دچار اشتباه میشوند.
کارشناسان توصیه میکنند برای تشخیص اصالت طلا و سکه به موارد زیر توجه شود. اولین و سادهترین روش، بررسی ظاهری کنگرههاست؛ در سکههای اصلی، کنگرههای دور سکه کاملا یکنواخت و منظم هستند و فاصله آنها از حاشیه در تمام دور سکه یکسان است. همچنین دایرههای روی سکههای اصل کاملاً گرد و بدون نقص هستند. رنگ سکه نیز باید طلایی خالص باشد؛ هرگونه سفیدی، سبزی یا زردی بیش از حد مشکوک است. بررسی وزن دقیق نیز یکی از راههای مطمئن تشخیص است؛ وزن سکه تمام بهار آزادی باید ۸.۱۳ گرم باشد و وزن وکیوم آن بین ۱۰.۸ تا ۱۱.۵ گرم است. قطر سکه تمام ۲۲ میلیمتر، نیمسکه ۱۹ میلیمتر و ربعسکه ۱۶ میلیمتر است.