تجربه چین در توسعه صنعت خودرو، نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری هدفمند، مهار نقدینگی و هدایت آن به سمت تولید، می‌تواند یک کشور را در عرض دو دهه به قطب صنعتی جهان تبدیل کند.

به گزارش سرمایه فردا، درحالی که بسیاری از کشورهای جهان هنوز درگیر سیاست‌های انقباضی و انبساطی برای مهار تورم یا رونق تولید هستند، چین با یک استراتژی هوشمندانه و سختگیرانه، سرمایه را در مرزهای خود محبوس کرد و آن را همچون آبی پرفشار به کانال‌های توسعه‌ی صنعتی و تولید هدایت نمود. نتیجه آنکه امروز این کشور به‌تنهایی ۳۵ درصد از تولید خودروی جهان را در اختیار دارد و در حوزه‌هایی مانند قالب‌سازی بدنه، غول‌های سنتی ژاپن و اروپا را از میدان به در کرده است. اما در این میان، برخی منتقدان داخلی، بدون درک عمق پیچیدگی‌های صنعتی، تیغ قلم را بر گلوی تنها صنعتِ نسبتاً یکپارچه‌ی کشور می‌گذارند و آن را به باد انتقاد می‌گیرند. صنعتی که با وجود تمام ضعف‌ها، هنوز ایستاده است. در این گزارش، به بررسی ابعاد این تحولات و چالش‌های پیش‌روی صنعت خودروی ایران می‌پردازیم.

نظام سرمایه‌گذاری چین؛ مهار نقدینگی و هدایت آن به سمت تولید

چین با سیاستی سختگیرانه و هوشمندانه، نقدینگی را مهار کرد و سرمایه را در مرزهای خود محبوس نگه داشت و آن را همچون آبی پرفشار به کانال‌های توسعه‌ی صنعتی و تولید هدایت کرد. نتیجه این سیاست، تحولی عظیم در صنایع مختلف، به‌ویژه خودروسازی بوده است. سطح تکنولوژی هوشمندسازی صنعتی شیائومی در خطوط تولید، حتی از بسیاری از کشورهای اروپایی نیز پیشی گرفته است. این پیشرفت، حاصل سرمایه‌گذاری سنگین و دامپینگ قیمتی در کنار برنامه‌ریزی بلندمدت است.

تسلط چین بر صنعت خودرو و قالب‌سازی؛ از صفر تا ۳۵ درصد تولید جهانی

در اواخر دهه‌ی ۹۰ میلادی و اوایل دهه‌ی ۲۰۰۰، سه شرکت بزرگ قالب‌سازی بدنه‌ی خودرو در ژاپن می‌درخشیدند و چین در این حوزه هنوز نه نامی داشت و نه نشانی. اما چینی‌ها با ترکیب سرمایه‌گذاری سنگین و دامپینگ قیمتی، نه‌تنها آن سه غول ژاپنی را از پا درآوردند، بلکه موج ورشکستگی را به شرکت‌های قالب‌سازی اروپا هم رساندند و بسیاری را به تعطیلی کشاندند. امروز، چین به‌تنهایی ۳۵ درصد از تولید خودروی جهان را در اختیار دارد و در حوزه‌های فناوری تولید و هوشمندسازی، از بسیاری از کشورهای اروپایی پیشی گرفته است.

صنعت خودروی ایران؛ مجروحی که همچنان ایستاده است

در سوی دیگر، صنعت خودروی ایران، با وجود تمام مشکلات و ناکارآمدی‌ها، تنها صنعتی است که «نیم‌بندی از یک A تا Z» را در کنار هم دارد. این صنعت، با تن نحیف و گام‌های لرزان، همچنان ایستاده است و بخش قابل‌توجهی از اشتغال و تولید کشور را بر عهده دارد. با این حال، برخی منتقدان، بدون واکاوی ساختارهای اقتصادی حاکم بر این صنعت، تیغ قلم را بر گلوی آن می‌گذارند و با انتقادات سطحی، آن را به باد تخریب می‌گیرند. این در حالی است که صنعت خودروی ایران، با وجود تمام کمبودها، توانسته است در شرایط تحریم و محدودیت‌های ارزی، به تولید خود ادامه دهد.

فقدان رویکرد علمی در نقد صنعت؛ از توهم روشنفکری تا توجه به لایک‌ها

متأسفانه، برخی از منتقدان صنعت خودرو، نه از پیچیدگی‌های صنعت سر در می‌آورند و نه از علم اقتصاد بهره‌ی کافی دارند. آنها بدون توجه به واقعیت‌های میدانی، به سلابه‌کشیدن و بدنام کردن صنعتی می‌پردازند که با وجود ضعف‌هایش، یکی از معدود صنایع یکپارچه کشور است. انگار هدف آنها، دلسوزی برای صنعت نیست، بلکه نشستن در توهم روشنفکری و چشم‌دوزی به لایک‌ها و کامنت‌های فضای مجازی است. این رویکرد، نه تنها کمکی به بهبود صنعت نمی‌کند، بلکه با تخریب اعتماد عمومی، بر مشکلات آن می‌افزاید.

جمع‌بندی؛ نیاز به نگاهی واقع‌بینانه به صنعت خودرو

تجربه چین در توسعه صنعت خودرو، نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری هدفمند، مهار نقدینگی و هدایت آن به سمت تولید، می‌تواند یک کشور را در عرض دو دهه به قطب صنعتی جهان تبدیل کند. در مقابل، صنعت خودروی ایران، با وجود همه ضعف‌ها، همچنان ایستاده است و می‌تواند با اصلاحات ساختاری، سرمایه‌گذاری مناسب و نگاهی واقع‌بینانه، به مسیر توسعه بازگردد. اما این مهم، نیازمند نقدهای سازنده و علمی است، نه تخریب‌های سطحی و بی‌پایه. برای بهبود صنعت خودرو، باید به‌جای حمله به آن، به دنبال ریشه‌یابی مشکلات و ارائه راهکارهای عملی بود. در غیر این صورت، این صنعت نیز مانند بسیاری از صنایع دیگر، در ورطه‌ی نابودی فرو خواهد رفت.