هزینه نگهداری حیوانات در ۱۴۰۵ چند است
لیلا مرگن: تورم، هزینههای مرکز بازپروری پردیسان را آنقدر بالا برده که به گفته معصومه صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان محیطزیست دیگر اعداد و ارقامی که بر اساس آن با پیمانکار قرارداد بسته بودند، معنا و مفهوم خود را از دست داده است. طی سال گذشته هفت خرس پردیسان، 300 نان بربری خوردهاند. خرسهای بالغ روزانه یک نان بربری، دو و نیم کیلوگرم گردن مرغ و دو و نیم کیلو هم سیب مرغوب میخورند و به این ترتیب هزینه روزانهشان حدود 700 هزار تومان است.
آنطور که این مقام مسئول میگوید، سازمان محیط زیست فقط برای حیواناتی که به دلایل مختلف قادر به بازگشت به طبیعت نیستند، پروانه باطل میکند و آنها را به باغ وحشهایی با درجه خوب و بسیار خوب واگذار میکند اما از آنجا که حضور برخی پرندگان شکاری آسیب دیده مثل سارگپه در پردیسان خیلی زیاد است، این سازمان ناگزیر است پکیج فروشی کند. یعنی به ازای یک گونه خاص، چند سارگپه یا گرگی که میزبانیشان در میان باغ وحشها طرفدار ندارد هم به این مراکز تحویل داده میشود تا شرایط زیست بهتری برای موجودات آسیب دیده فراهم شود. البته صفایی تاکید میکند که برای گونه خاصی مثل سیاهگوش آسیب دیده، هرگز پروانه هم باطل نمیشود و واگذاریها به صورت امانی بوده و هر وقت که سازمان محیط زیست بخواهد، میتواند این ذخیره ارزشمند را از محل نگهداری تحویل بگیرد.
روزگاری پیمانکاران مرکز بازپروری پارک پردیسان مجبور بودند حتی یک گربه خانگی آسیب دیده را هم تحویل گرفته و آن را تیمار کنند اما معصومه صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان محیطزیست خبر میدهد که مهرماه سال قبل، پروتکلی برای ورود و خروج حیوانات تدوین شده تا این مرکز به کارکرد اصلی خود بازگردد.
صفایی تاکید میکند که مرکز بازپروری واقع در پارک پردیسان مثل بیمارستانی است که باید حیوانات را درمان کند. اولویت اصلیاش تیمار با هدف رهاسازی گونههای بومی است. اگر از قاچاقچیان گونه خاصی مثل شیر ضبط شود که ساماندهی آن در استانها دشوار باشد، به پردیسان منتقل میشوند و خرس سیاه که نیاز به بررسی ژنتیکی دارد و باید بدانیم مربوط به ایران است یا خرسهای سیاه پاکستانی هستند که قاچاقچیان قصد عبور دادن آنها از کریدور ایران را داشتهاند، این گونه هم به تهران منتقل میشود تا پس از آزمایشهای لازم تعیین تکلیف شود.
رهاسازی 146 موجود زنده در سال گذشته
معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان محیطزیست با تاکید بر اینکه اولویت سازمان محیط زیست رهاسازی حیوانات است؛ خبر میدهد که از مرداد تا اسفند سال گذشته، 32 پرنده آبزی و کنار آبزی، هشت جغد، 43 پرنده شکاری شامل عقاب، سارگپه و دلیجه، 15 سنجاب و خارپشت همچنین 56 مار و لاکپشت رهاسازی شدهاند. از ابتدای امسال هم 89 رهاسازی انجام شده که بخشی از این رهاسازی شامل 18 خزنده بوده است. در میان خزندگان، دو افعی دم عنکبوتی داشتیم که ظرف 48 ساعت به ایلام تحویل شد تا در زیستگاه رهاسازی شود.
هزینههای بالای کلینیک پردیسان
صفایی از هزینههای بالای نگهداری حیوانات خبر میدهد. مثلا سال گذشته که ماموران محیط زیست 160 زاغ گردن بور را در بازار خلیج فارس کشف میکنند، این جوجههای بدون کرک، تحویل پردیسان میشوند تا با صرف هزینههای بالا، سرلاک (غذای مخصوص جوجه کلاغها) برای آنها تهیه شود و در نهایت 91 پرنده مستقل شده که حدود 60 درصد ورودی به مرکز بازپروری بوده، در طبیعت رها میشوند.
او هزینه روزانه غذای یک خرس در پارک پردیسان را 700 هزار تومان اعلام میکند زیرا هر خرس روزانه دو و نیم کیلوگرم گردن مرغ، دو و نیم کیلو میوه درجه یک که معمولا سیب است و یک عدد نان بربری مصرف میکند. با قیمتهای موجود در بازار هزینه نگهداری هر خرس بسیار زیاد است و هفت خرس پارک پردیسان، طی سال گذشته سه هزار نان بربری مصرف کردهاند.
معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان محیطزیست، تغییر قیمتها در بازار را بخشی از مشکلات مرکز بازپروری معرفی میکند؛ زیرا در قرارداد اولیه با پیمانکار، قیمت هر کیلوگرم گردن مرغ در بازار 30 هزار تومان بوده که مسئولان محیط زیست با در نظر گرفتن تورم، نرخ 46 هزار تومانی را در قرارداد میگنجانند اما یک ماه و نیم پیش، بهای هر کیلوگرم از این محصول در بازار به 140 هزار تومان میرسد و به این ترتیب قرارداد قبلی دچار تغییرات قیمتی عجیب و غریبی میشود و قرارداد با پیمانکار را با مشکل مواجه میکند.
به گفته صفایی، توله خرسها نسبت به خرس بالغ غذای کمتری مصرف میکنند اما آنها تنها مهمانان مرکز بازپروری پردیسان نیستند و همین ماه پیش، 6 بچه روباه با صرف هزینههای زیاد تیمار شدهاند تا به سن رهاسازی برسند. ولی این همه ماجرا نیست. بچه سنجابهای بدون کرک کشف شده از بازار خلیج فارس که با وضعیت بسیار بدی در این بازار نگهداری میشدند و برای ادامه زندگی نیاز به غذای مخصوص داشتند هم طی ماههای گذشته در پردیسان پذیرفته میشوند تا 52 بچه سنجاب به مرحله رهاسازی برسند.
حیوانات قاچاق چه میشوند؟
صفایی میگوید که پردیسان فقط جای نگهداری حیوانات بومی است. گونههای غیربومی وقتی از دادگاه حکم قضایی دریافت میکنند، در اختیار پردیسان قرار میگیرند و جزو اموال سازمان محیط زیست هستند. طبق قانون، گونههای غیربومی باید به هزینه قاچاق کننده به مبدا بازگردانده شوند اما اغلب این گونهها در داخل خودروها جاسازی شده یا در گوشهای از کامیون و اتوبوس کشف میشوند. بنابراین اساسا مشخص نیست مبدا آنها کجاست.
در نتیجه امکان بازگرداندن آنها به مبدا وجود ندارد یا شرایط کمی پیچیده میشود. برای این گونهها، بر اساس ابلاغیه به استانها، پروانه انتفاعی باطل میشود. واگذاری حیوانات از طریق فراخوان انجام شده و گونههای کشف شده قاچاق، فقط به باغ وحشهایی تحویل میشوند که در رده خوب و خیلی خوب قرار دارند.او میگوید: طی این ساز و کار، از اول فروردین امسال برای 9 پرنده، دو پستاندار و یک خزنده پروانه انتفاعی صادر شده است. این خزنده به دانشگاه تهران واگذر شده است تا در مرکز تکثیر و پرورش این دانشگاه، برای استحصال سم به کار گرفته شود.
صفایی توضیح میدهد که درگذشته انستیتو پاستور و کمپانیهای تولیدکننده پادزهر، مجوز جمعآوری خزنده با حجم بالا از محیط طبیعت دریافت میکردند تا از سم آنها استفاده کنند؛ اما طی تفاهم نامهای با محیط زیست، دیگر مجوز برداشت از طبیعت برای آنها صادر نمیشود بلکه آنها باید مرکز تکثیر و پرورش داشته باشند و صرفا مولدها را از طبیعت برداشت کنند. در نتیجه اگر مار زهرآگین بومی در محمولههای قاچاق کشف شود، به جز برخی گونههای خاص مثل افعی دم عنکبوتی که حتما در طبیعت رهاسازی میشود، سایر گونههای سمی به دانشگاه تهران تحویل میشوند و از سهمیه صید مولد آنها از طبیعت، کسر میشود.
واگذاری پکیجی حیوانات به باغ وحشها
معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان محیطزیست تاکید میکند که باغ وحشها چندان هم مایل نیستند هرچه حیوان کشف میشود را تحویل بگیرند. از آنجا که باغ وحشها با جمعیت مازاد گرگ مواجهاند، این گونه خواهان ندارد. سارگپه و دلیجههایی که بالشان آسیب جدی دیده یا پاهایشان قطع شده هم به میزان زیاد به پردیسان میرسند و کسی تمایل به تحویل گرفتن آنها ندارد. بنابراین ما مجبوریم حیوانات را به صورت پکیجی به باغ وحشها واگذار کنیم و مثلا میگوییم اگر مایل هستید سیاهگوش که گونه خاص است و قابلیت بازگشت به طبیعت را ندارد، دریافت کنید؛ باید مسئولیت هشت سارگپه را هم در کنارش قبول کنید و متقبل شوید که عقیم سازی و نگهداری دو گرگ آسیب دیده را هم بر عهده بگیرید. با این شیوه تلاش میکنیم شرایط رفاهی بهتری برای حیوانات آسیب دیده که قابلیت بازگشت به طبیعت ندارند را فراهم کنیم.
واگذاری گونههای خاص، هرگز!
به گفته صفایی واگذاری حیوانات پردیسان از مسیر فراخوان انجام میشود. برای گونههای در معرض خطر انقراض و برخی گونههای حفاظت و حمایت شده هم هرگز پروانه باطل نمیشود. به این مفهوم که گونهای مثل سیاهگوش که از نظر ژنتیکی برای سازمان ارزشمند است را واگذار نمیکنند و فقط اجازه نگهداری به باغ وحشهای خوب و خیلی خوب داده میشود تا هر وقت سازمان محیط زیست خواست، بتواند آن گونه را پس بگیرد. معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان محیطزیست یادآوری میکند که موضوع واگذاری گونهها در کمیتهای فنی متشکل از حراست، بازرسی، دفتر موزه، نماینده معاونت طبیعی و دفتر حقوقی با توجه به مستندات ارائه شده متقاضیان انجام میشود.