آیا آلودگی هوا باعث زوال عقل می‌شود؟

به گزارش سرمایه فردا- فاطمه لطفی: دانشمندان بریتانیایی در حال راه‌اندازی یک پروژه تحقیقاتی گسترده هستند که تشریح خواهد کرد هوایی که تنفس می‌کنیم چگونه می‌تواند بر مغز ما تأثیر بگذارد. آنها می‌گویند که این تحقیق برای درک یک مشکل عمده پزشکی تحقیقی حیاتی خواهد بود: اینکه چگونه آلودگی اتمسفر می‌تواند باعث زوال عقل شود.

در سال‌های اخیر، دانشمندان دریافته‌اند که آلودگی هوا یکی از مخرب‌ترین تهدیدها برای سلامت انسان است و در ایجاد سرطان، بیماری‌های قلبی، دیابت و نرخ پایین تولد نقش دارد.

اکنون محققان موسسه فرانسیس کریک قرار است از طریق یک پروژه تحقیقاتی با عنوان Rapid که توسط موسسه خیریه Race Against Dementia تأمین مالی می‌شود، نقش آلودگی هوا را در پدیده تخریب عصبی بررسی کنند.

پروژه Rapid بررسی فرآیند دقیقی را در بر می‌گیرد که این فرآیند می‌تواند توسط ذرات آلاینده کوچک منجر به زوال عقل شود، این تحقیق می‌تواند نگاه‌ها را در مورد روشی که ذرات هوا باعث ایجاد بیماری می‌شوند تغییر دهد و به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایط منجر به بیماری آلزایمر کمک کند.

آلودگی هوا به طور کلی با زوال عقل همراه نیست. با این حال، اپیدمیولوژیست‌ها اخیراً دریافته‌اند که ذرات موجود در هوا در واقع کاملاً با خطر ابتلا به بیماری‌های عصبی مرتبط هستند. محققان می‌خواهند بفهمند که ذرات ریز موجود در هوا چگونه می‌توانند چنین تأثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای تولید داروهای جدید برای درمان زوال عقل استفاده کنند.

یکی از کلیدی‌ترین نوع آلودگی هوا ذرات جامد و قطرات مایع است. این مواد از اگزوز خودروها و کامیون‌ها، دودکش کارخانه‌ها، گرد و غبار، گرده، آتشفشان‌ها، آتش‌سوزی‌ها و منابع دیگر تولید می‌شوند و به عنوان PM2.5 شناخته می‌شوند.

چه نوع آلودگی روی زوال عقل موثر است؟

ذرات PM2.5 2.5 میلیونیم متر قطر دارند- حدود ۳۰ برابر ریزتر از موی انسان- و آنقدر کوچک هستند که می‌توانند به عمق اندام‌های بدن انسان وارد شوند. در مورد زوال عقل، باور بر این است که استنشاق PM2.5 از طریق پیاز بویایی وارد مغز می‌شود.

در مغز، PM2.5 توسط سلول‌های ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب می‌شود و پس از آن، تخریب عصبی شروع می‌شود.

با این حال، نحوه دقیق گسترش این فرآیند و زوال عقل پس از آن مشخص نیست، اما هدف اصلی پروژه Rapid تشریح دقیق فرآیندی‌ست که بر اساس آن PM2.5 با ایجاد توده‌هایی در بافت مغز باعث بیماری آلزایمر می‌شود.

شواهد خوبی وجود دارند که نشان می‌دهند قرار گرفتن در معرض ذرات PM2.5 با بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون مرتبط است، اما هنوز مشخص نیست که آیا این ذرات به طور مستقیم باعث تخریب عصبی می‌شوند یا این که فرآیندی را که در حال حاضر در افراد آسیب‌پذیر رخ می‌دهد، هدایت می‌کنند.

محققان موسسه Crick بر این باورند که یکی از سه مکانیسم مختلف در فرایندی که آلودگی هوا باعث زوال عقل می‌شود دخیل است. ذرات PM2.5 مستقیماً روند جمع شدن پروتئین‌ها در مغز را سرعت می‌بخشند و باعث آلزایمر می‌شوند.

شاید ورود ذرات در توانایی مغز برای پاکسازی توده‌ها اختلال ایجاد کند. به عبارت دیگر، PM2.5 با سیستم پاکسازی سلولی بدن تداخل می‌کند و پاکسازی سایر پروتئین‌هایی را که باعث بیماری‌هایی مانند آلزایمر می‌شوند سخت‌تر می‌کنند.

برخی هم بر این باورند که PM2.5 توسط سلول‌های ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب می‌شود و می‌تواند باعث تحریک این سلول‌ها و شروع زوال عقل شود.

تحقیقات برای یافتن مکانیسمی که نشان دهد PM2.5 در ایجاد زوال عقل دخیل است، در آزمایشگاه بر روی سلول‌های بنیادی انسانی و همچنین مدل‌های حیوانی متمرکز خواهد بود.

منبع: گاردین