دوشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۵
این گزارش، روایتی از یک صنعت پرسود و همزمان، روایتی از یک جامعهی درگیر تورم است. شاید وقت آن رسیده باشد که سیاستگذاران، بهجای شادی از رشد درآمدی صنایع، به فکرِ سفرههایی باشند که روزبهروز کوچکتر میشود.
بهار امسال، صنعت روغنخوراکی ایران رشد خیرهکنندهای را تجربه کرده که در تاریخ بورس کشور بیسابقه است. مجموع درآمد سه شرکت بزرگ این صنعت به ۳۱ هزار و ۱۲۵ میلیارد تومان رسیده که نسبت به بهار سال گذشته، جهشی ۴۰۴ درصدی را نشان میدهد. رقمی که پشت آن، نه فقط افزایش تولید یا صادرات، که روایتی تلخ از افزایش سرسامآور قیمتهاست؛ روایتی از سفرههایی که روزبهروز کوچکتر میشوند و هزینههایی که بر دوش خانوادههای ایرانی سنگینی میکند.
صنعت روغنخوراکی ایران در سه ماهه نخست سال جاری، عملکردی را به ثبت رسانده که نه فقط در صنعت غذا، که در کل بازار سرمایه کمنظیر است. مجموع درآمد سه شرکت بزرگ این حوزه یعنی غبشهر، غدانه و غمارگ، به رقم حیرتانگیز ۳۱ هزار و ۱۲۵ میلیارد تومان رسیده که نسبت به بهار سال گذشته، رشد ۴۰۴ درصدی را نشان میدهد.
این رشد چهاربرابری، فراتر از یک آمار اقتصادی، حکایت از تغییری بنیادین در معادلات قیمتگذاری این کالای اساسی دارد. روغن خوراکی که جزو سبد ضروری هر خانواده ایرانی است، در بهار امسال چنان گران شد که بسیاری از خانوادهها را ناچار به حذف یا کاهش مصرف آن کرد. اینجا، پشت هر درصد از این رشد ۴۰۴ درصدی، داستانِ مادری است که برای خرید یک بطری روغن، چندین فروشگاه را میگردد و نهایتاً با دستانی خالی به خانه برمیگردد.
در میان شرکتهای این صنعت، غبشهر (صنایع روغن نباتی بهشهر) با درآمد خیرهکنندهی ۲۷ هزار و ۵۵۷ میلیارد تومانی و رشد ۴۱۷ درصدی، بیتردید پرچمدار این جهش بیسابقه بوده است. این شرکت که بزرگترین تولیدکننده روغن خوراکی کشور محسوب میشود، با سهمی بیش از ۸۸ درصد از کل درآمد صنعت، عملاً بازار را در اختیار خود داشته است.
رشد ۴۱۷ درصدی غبشهر، اما یک روی دیگر سکه هم دارد؛ رویی که نشان میدهد افزایش قیمتها، چگونه توانسته درآمد این شرکت را به شکل بیسابقهای افزایش دهد. در حالی که حجم تولید و فروش این شرکت احتمالاً افزایش چندانی نداشته، اما رشد نجومی قیمت روغن در بازار، بهتنهایی کافی بوده تا این رقم عظیم را رقم بزند.
غدانه (صنایع غذایی دانههای روغنی) با درآمد ۲ هزار و ۶۲۶ میلیارد تومانی و رشد ۳۵۲ درصدی، و غمارگ (صنایع روغن نباتی مارگارین) با درآمد ۹۴۲ میلیارد تومانی و رشد ۲۵۶ درصدی، هر دو رشدهای چندبرابری را تجربه کردهاند.
این دو شرکت که سهم کوچکتری از بازار را در اختیار دارند، اما از موج گرانی روغن در بهار امسال بیبهره نماندهاند. رشد ۳۵۲ درصدی غدانه و ۲۵۶ درصدی غمارگ، نشان میدهد که این افزایش قیمت، تنها محدود به یک برند نبوده و تمامی تولیدکنندگان را دربرگرفته است.
آنچه در پشت این اعداد نهفته است، سؤالی اساسی را پیش میکشد: آیا این رشد خیرهکننده، حاصل افزایش تولید و صادرات است، یا نتیجهی مستقیم افزایش سرسامآور قیمتها؟
تحلیلگران اقتصادی معتقدند که این رشد ۴۰۴ درصدی، عمدتاً به سه عامل کلیدی بازمیگردد:
نخست؛ افزایش شدید قیمت روغن در بازار داخلی: در بهار امسال، قیمت روغن خوراکی در بازار به دلیل افزایش قیمت مواد اولیه (دانههای روغنی و نرخ ارز)، نوسانات بازار جهانی و همچنین افزایش هزینههای تولید، به شکل بیسابقهای رشد کرد.
دوم؛ افزایش نرخ ارز و تأثیر آن بر قیمت تمامشده: روغن خوراکی بهشدت به واردات دانههای روغنی وابسته است و افزایش نرخ ارز در بهار امسال، هزینههای تولید را به شکل قابلتوجهی بالا برده است.
سوم؛ حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمتها: با حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی برای واردات روغن خوراکی در سالهای اخیر، قیمت این کالا بهتدریج به سمت نرخهای آزاد حرکت کرده و در بهار امسال به اوج خود رسیده است.
با این حال، برخی کارشناسان هشدار میدهند که این رشد قیمت، ممکن است در کوتاهمدت برای تولیدکنندگان سودآوری داشته باشد، اما در بلندمدت، قدرت خرید مردم را کاهش داده و تقاضا را به شدت پایین میآورد. همچنین، این افزایش قیمت میتواند به افزایش قاچاق معکوس و ورود روغنهای غیراستاندارد از مرزها منجر شود که تهدیدی جدی برای سلامت جامعه است.
عملکرد بهار ۱۴۰۴ صنعت روغنخوراکی، هرچند با رشد ۴۰۴ درصدی و عبور از مرز ۳۱ همت، رکوردی تاریخی در بورس کشور به ثبت رسانده، اما نباید فراموش کرد که این رشدِ روی کاغذ، یعنی فشارِ مضاعف روی سفرههای مردم. در حالی که تولیدکنندگان از این جهش درآمدی به وجد آمدهاند، میلیونها خانواده ایرانی با کاهش مصرف روغن یا حذف آن از سبد غذایی خود مواجه شدهاند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا