دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۴۰۵
دریافت سرویس اینترنت پرو نیازمند احراز هویت حرفهای و ثبتنام از طریق اپراتورها و نهادهای مرتبط با فعالیت اقتصادی است.
مهدی خاکی فیروز: در هفتههای اخیر اصطلاح «اینترنت پرو» از یک تعبیر مبهم در گفتوگوهای کاربران فاصله گرفته و به یک مدل مشخصتر از دسترسی اینترنتی در ایران نزدیک شده است. مدلی که بر اساس گزارشها، بهطور هدفمند برای گروههایی مانند بازرگانان، اصناف، صاحبان کسبوکارهای آنلاین، استارتاپها، فعالان حوزه فناوری و مدرسان دانشگاهها طراحی شده است. این سرویس، بیش از آنکه بر سرعت یا حجم تمرکز داشته باشد، بر «پایداری در اتصال» و «سطح دسترسی به اینترنت بینالملل» متمرکز است و همین ویژگی، آن را از بستههای رایج متمایز میکند.
در تعریف عملی، اینترنت پرو نوعی دسترسی اینترنتی است که در آن، کاربر علاوه بر دریافت پهنای باند پایدارتر، امکان اتصال با محدودیت کمتر به برخی سرویسهای خارجی را تجربه میکند. این تفاوت، در تجربه کاربری به شکلهای مختلفی بروز پیدا میکند؛ از جمله کاهش اختلال در دسترسی به برخی وبسایتها، پایداری بیشتر در استفاده از ابزارهای بینالمللی و بهبود کیفیت ارتباط در سرویسهایی مانند تماس تصویری یا پلتفرمهای توسعه نرمافزار.
برخلاف اینترنت عادی که برای عموم کاربران در دسترس است، اینترنت پرو یک سرویس عمومی محسوب نمیشود و دسترسی به آن نیازمند طی کردن فرآیندهای مشخصی است. این فرآیندها معمولاً شامل ثبتنام بهعنوان یک کسبوکار، ارائه مدارک هویتی و در برخی موارد تأیید صلاحیت است. از اتاق بازرگانی، اتاق اصناف و اتحادیههای زیرمجموعه این دو اتاق، سازمان نصر، معاونت علمی ریاست جمهوری و دانشگاهها به عنوان نهادهای تایید کننده هویت شغلی کاربران یاد میشود. هر چند از بین این نهادها، تاکنون روابط عمومی نصر و اتاق بازرگانی از معرفی اعضای خود خبر دادهاند.
یکی از مهمترین ویژگیهای اینترنت پرو، محدود بودن جامعه هدف آن در مرحله اولیه اجرای طرح است. این سرویس عمدتاً برای افرادی طراحی شده که فعالیت اقتصادی آنها به اینترنت وابسته است؛ مانند شرکتهای بازرگانی، شرکتهای فناوری و پژوهشگران دانشگاهی.در عمل، متقاضیان باید در قالب یک شخصیت حقوقی یا با ارائه مدارک مرتبط با فعالیت حرفهای، درخواست خود را از طریق تماس تلفنی، سامانه پیامکی یا ثبت نام اینترنتی در یکی از اپراتورهای سهگانه همراه اول، ایرانسل یا رایتل ثبت کنند. همین موضوع باعث شده که این سرویس برای کاربرانی مانند فریلنسرهای مستقل، تریدرها، تولیدکنندگان رمزارز و گیمرها، بهراحتی در دسترس نباشد. علاوه بر این، ظرفیت ارائه این نوع دسترسی نیز محدود گزارش شده و بهصورت مرحلهای افزایش پیدا میکند.
مدل قیمتگذاری اینترنت پرو، متفاوت از اینترنت عادی است و برای بستههای ۴۰ گیگابایتی حدود ۲میلیون تومان است. شاید این قیمت برای مصرف کنندگانی که با نگاه سرگرمی از اینترنت استفاده میکنند، بالا به نظر برسد ولی در عمل برای صاحبان کسب و کار، قیمت منصفانهای است. آن هم در شرایطی که قیمت هر گیگابایت اتصال آزاد به اینترنت که توسط شبکه وی.پی.ان فروشان عرضه میشد، به ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزارتومان برای هر گیگابابت رسیده است.
این قیمتی است که با عرضه اینترنت پرو به آن رسیدهایم و پیش از آن، قیمت اینترنت آزاد به ۱ تا ۳ میلیون تومان برای هر گیگابایت نیز رسیده بود. در واقع اینترنت پرو، بازار فیلترشکن را با ضربه شدیدی مواجه ساخته و به عنوان مهمترین متضرر اینترنت پرو، به رایزنیهای پنهان خود علیه آزادسازی تدریجی اینترنت ادامه میدهند.
از منظر فنی، اینترنت پرو بر پایه اولویتبندی ترافیک و تخصیص منابع شبکه طراحی شده است. در این مدل، کاربران این سرویس در شرایطی که شبکه با محدودیتهایی مواجه میشود، در اولویت قرار میگیرند و کیفیت اتصال آنها کمتر تحت تأثیر قرار میگیرد.همچنین، مسیرهای ارتباطی این کاربران با اینترنت بینالملل میتواند متفاوت از کاربران عادی باشد. این تفاوت در مسیر، یکی از عوامل موثر در کاهش اختلال و بهبود پایداری ارتباط است.
بررسی وضعیت اپراتورهای اصلی نشان میدهد که هر سه اپراتور بزرگ کشور یعنی همراه اول، ایرانسل و رایتل این مدل جدید خدمات را ارایه میکنند و نحوه اجرا در آنها تقریبا یکسان است، هر چند تفاوتهایی در نحوه اطلاعرسانی دیده میشود. در همراه اول، تمرکز بیشتر بر ارائه این سرویس در قالب طرحهای سازمانی و محدود بوده است. دسترسی به این نوع اینترنت عمدتاً از طریق فرآیندهای رسمی و با تأکید بر احراز هویت کسبوکارها انجام میشود.
اطلاعرسانی عمومی درباره جزئیات این طرح نیز محدود و کنترلشده بوده است. ایرانسل تلاش کرده بخشی از این خدمات را در قالب پیشنهادهای خاص یا همکاری با کسبوکارها ارائه دهد. با این حال، ساختار کلی همچنان بر مبنای دسترسی محدود باقی مانده است. در رایتل، تمرکز بیشتر بر ارائه خدمات دادهمحور و همکاری با نهادهای خاص دیده میشود. این اپراتور بهدلیل سهم کمتر از بازار، تلاش کرده با ارائه خدمات متفاوت، جایگاه خود را تقویت کند. در زمینه اینترنت پرو نیز، گزارشها از ارائه محدود و هدفمند این سرویس حکایت دارند.
یکی از نکات قابل توجه، تفاوت میان روایت رسمی و تجربه کاربران است. در حالی که در سطح رسمی، اینترنت پرو بهعنوان یک سرویس سازمانی تعریف میشود، در عمل برخی کاربران از امکان دسترسی به آن از مسیرهای غیرمستقیم یا واسطهها سخن میگویند. این موضوع باعث شده که مرز میان استفاده حرفهای و استفاده فردی تا حدی مبهم شود. همچنین، تجربه کاربران از کیفیت این سرویس یکسان نیست. برخی از بهبود محسوس در دسترسی و پایداری سخن میگویند، در حالی که گروهی دیگر تفاوت را محدود یا وابسته به شرایط خاص شبکه میدانند.
این تنوع تجربه، به پیچیدگی تحلیل این پدیده افزوده است. اما آنچه کاربران بر آن اتفاق نظر دارند، گشایشی است که پس از مدتها مسدود بودن اینترنت ایجاد شدهاست. برای یک کاربر اقتصادی مثلا شرکت بازرگانی یا حمل و نقل، قطع اینترنت یعنی اختلال جدید در همه فرایندهای کاری شرکت. یک دانشگاهی ممکن است بابت تاخیر در ارسال مقاله به مجله یا کنفرانس علمی، فرصتهای مهم علمی خود را از دست بدهد و اینترنت پرو به رغم همه انتقادها، در قالب ناجی این افراد به میدان آمد.
اینترنت پرو را میتوان بهعنوان یک لایه جدید از خدمات اینترنتی در ایران در نظر گرفت که بر پایه تفکیک کاربران و ارائه سطوح متفاوتی از دسترسی شکل گرفته است. این سرویس، با تمرکز بر نیازهای کسبوکارها، تلاش دارد کیفیت و پایداری اتصال را در سطحی بالاتر ارائه دهد، اما در عین حال با ساختار قیمتگذاری متفاوت و محدودیت در دسترسی همراه است.مقایسه با اینترنت عمومی نشان میدهد که این مدل، از نظر اقتصادی تفاوتهای قابل توجهی دارد. با این حال همچنان در مقایسه با قیمت اینترنت موبایل در دیگر کشورها، قیمتی رقابتی و بلکه ارزان به شمار میآید.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا