افزایش تعرفه خودروهای اروپایی به ۲۵درصد، صادرات اروپا به آمریکا را کاهش داده و تولید کارخانه‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد.

 آتریسا سپهریان: دونالد ترامپ دوباره علیه صنایع دست به کار شده است. رئیس‌جمهور آمریکا رسماً اعلام کرد که تعرفه واردات خودرو و کامیون از اتحادیه اروپا به ۲۵درصد افزایش می‌یابد. تصمیمی که موجی از نگرانی را در بازارهای جهانی ایجاد کرده است. از صنعت خودروسازی آلمان گرفته تا مصرف‌کنندگان آمریکایی، همه در انتظار پیامدهای این جنگ تعرفه‌ای جدید هستند.

ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری خود نشان داده که از تعرفه‌ها به عنوان ابزاری برای فشار به شرکای تجاری آمریکا استفاده می‌کند. حالا نوبت به اتحادیه اروپا رسیده است. افزایش تعرفه واردات خودرو و کامیون از ۲.۵درصد و در برخی موارد ۱۰درصد به ۲۵درصد، یک اعلام جنگ اقتصادی تمام‌عیار علیه بزرگ‌ترین تولیدکنندگان خودرو در جهان، یعنی آلمان، فرانسه و ایتالیا محسوب می‌شود. این تصمیم نه فقط صنعت خودروی اروپا، که کل اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

ضربه ترامپ به قلب صنعت اروپا

اتحادیه اروپا سالانه حدود ۳۵میلیارد دلار خودرو و قطعات یدکی به آمریکا صادر می‌کند. افزایش تعرفه به ۲۵درصد، یعنی خودروهای اروپایی در بازار آمریکا حدود ۲۰ تا ۲۵درصد گران‌تر می‌شوند که اثرش کاهش شدید تقاضا و  کاهش تولید در کارخانه‌های آلمان، فرانسه و ایتالیا خواهد بود. بر اساس برآوردهای اولیه، صنعت خودروی آلمان که سهم ۷۰ درصدی از صادرات خودروی اروپا به آمریکا را دارد ممکن است تا ۳۰ درصد تولید خود را کاهش دهد. این یعنی بیکاری هزاران کارگر و کاهش درآمدهای مالیاتی.

اما پیامدها فقط به اروپا محدود نمی‌شود. آمریکا نیز آسیب می‌بیند، زیرا تعرفه‌های بالا باعث می‌شود خودروهای وارداتی گران شوند که این یعنی تورم بیشتر برای مصرف‌کننده آمریکایی است. همچنین، اتحادیه اروپا نیز قطعاً تلافی خواهد کرد و تعرفه‌هایی بر کالاهای آمریکایی (مثل جین، موتورسیکلت و محصولات کشاورزی) اعمال خواهد کرد.

این یک جنگ تعرفه‌ای رفت و برگشتی است که در نهایت به ضرر همه تمام می‌شود. صندوق بین‌المللی پول (IMF) پیش‌بینی کرده که در صورت تداوم این تنش‌ها، رشد اقتصادی جهان تا ۰.۵ درصد کاهش خواهد یافت. رقمی که در اعداد نجومی اقتصاد جهانی، یعنی صدها میلیارد دلار ضرر. نکته جالب توجه این است که ترامپ با این کار، عملاً به متحدان خود (اروپا) ضربه می‌زند و آنها را به سمت چین و روسیه سوق می‌دهد‌ و این یک اشتباه راهبردی دیگر از کاخ سفید محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که آمریکا قابل اعتماد نیست.

  تأثیر کوتاه‌مدت بر بازار کریپتو؛ ترس، نوسان و خروج سرمایه

در کوتاه‌مدت، خبر افزایش تعرفه‌ها برای بازارها خبر بدی است، چون سرمایه‌گذاران در شرایط عدم قطعیت و ترس از جنگ تجاری، تمایل دارند به سمت  دارایی‌های امن مثل دلار، طلا و اوراق قرضه خزانه‌داری آمریکا بروند. تجربه سال ۲۰۱۸ زمان جنگ تعرفه‌ای ترامپ با چین نشان داد که  فرار سرمایه در صنایع افزایش یافته بود.

همچنین، افزایش تنش‌های تجاری می‌تواند منجر به «نوسانات شدید» در بازارهای مالی شود.  شاخص ترس در وال‌استریت ممکن است تا ۳۰ درصد افزایش یابد و این ترس به بازار رمزارزها نیز سرایت می‌کند. احتمال ریزش سهام شرکت‌های بزرگ ‌خودرویی اروپا در روزهای آینده وجود دارد. بنابراین، معامله‌گران کوتاه‌مدت باید بسیار محتاط باشند و از اهرم بالا استفاده نکنند. در چنین شرایطی، منتظر می‌مانند تا اولین شوک بازار فروکش کند.

حالا اگر این ریسک در هفته‌های آینده مدیریت شود (مثلاً از طریق مذاکره)، قیمت‌های سهام شرکت‌های خودروساز اروپایی به سرعت بازیابی خواهند شد. به طور کلی تصمیم ترامپ برای افزایش تعرفه واردات خودرو از اروپا به ۲۵درصد، یک شوک بزرگ به اقتصاد خود وارد کرده است. در کوتاه‌مدت (چند روز تا چند هفته)، بازارها با نوسان شدید مواجه خواهند شد.

  چرخه تعرفه‌ها؛ نبرد پنهان اروپا و چین بر سر خودرو

از طرف دیگر، خودروسازان چینی، با استراتژی‌های هوشمندانه‌ای مثل قیمت‌گذاری حداقلی و سرمایه‌گذاری در اروپا، تلاش می‌کنند جای پای خود را در این بازار سودآور حفظ کنند.  اتحادیه اروپا می‌خواهد تعرفه‌های سنگینی روی خودروهای برقی وارداتی از چین وضع کند تا از صنعت خود محافظت کند، اما پشت صحنه، غول‌های خودروسازی آلمان که سهم بزرگی از بازار چین را در اختیار دارند، به شدت با هرگونه تشدید تنش تجاری با پکن مخالفند.

آنها و لابی‌های قدرتمندشان، با استفاده از نفوذ خود در برلین و بروکسل، توانسته‌اند اتحادیه اروپا را از تعرفه‌های تنبیهی منصرف کرده و به سمت یک توافق نرم‌افزاری سوق دهند. این توافق که در اواخر آوریل ۲۰۲۶ نهایی شد، عملاً از افزایش تعرفه خودروهای چینی به ۲۵درصد که قبلاً تهدید شده بود، جلوگیری کرد. این یک پیروزی دیپلماتیک برای چین بود، اما بازی را برای خودروسازان اروپایی که از رقابت با خودروهای ارزان چینی می‌ترسند، حسابی سخت کرد.

جزئیات این توافق نشان می‌دهد که چین و اتحادیه اروپا با استفاده از مکانیسم «قیمت حداقلی» برای خودروهای وارداتی، توانسته‌اند از اعمال تعرفه ۲۵درصدی فرار کنند. در این مدل جدید، خودروسازان چینی متعهد می‌شوند که خودروهای خود را در اروپا با قیمتی کمتر از یک سطح مشخص نفروشند. این ابزار موقت، جایگزین تعرفه‌های سنگین شده و به اتحادیه اروپا اطمینان می‌دهد که سیل خودروهای ارزان چینی بازار داخلی‌شان را تحت‌الشعاع قرار نخواهد داد.

این رویکرد مستقیماً به نفع خودروسازان آلمانی است که نگران از دست دادن دسترسی به زنجیره تأمین و بازار چین بودند. از طرف دیگر این سود، خودروسازان کوچک‌تر اروپایی که توان رقابت با خودروهای چینی را حتی با قیمت حداقلی هم ندارند، در موقعیت دشواری قرار می‌دهد.
این اختلافات، به چین فرصت می‌دهد تا منافع خود را تأمین کند. اروپا باید هر چه سریع‌تر بر سر یک سیاست مشترک به توافق برسد، وگرنه در برابر چین‌ و تکریکا  بازنده خواهد بود.

واقعیت این است که خودروهای چینی به خاطر هزینه تولید پایین، مزیت اصلی‌شان را در قیمت‌گذاری رقابتی داشتند و توافق قیمتی، این برگ برنده را از آنها گرفته است. حالا شرکت‌های چینی برای حفظ سودآوری‌شان، دو راه پیش رو دارند. راه اول، افزایش بهره‌وری داخلی و کاهش هزینه‌های تولید است.

راه دوم و هوشمندانه‌تر، انتقال بخشی از خطوط مونتاژ به داخل اتحادیه اروپا برای دور زدن محدودیت‌های قیمتی است. بی‌وای‌دی و جیلی که قبلاً هم مشمول تعرفه‌های اروپا بودند، حالا می‌توانند با ساخت کارخانه در مناطقی مثل مجارستان، خود را یک «تولیدکننده داخلی» جا بزنند و از شر تعرفه‌ها و محدودیت‌های قیمتی خلاص شوند. این یعنی آنها دارند از تهدید، فرصت می‌سازند.  چینی‌ها استراتژیست‌های خوبی هستند. این را تجربه نشان داده.