اتحادیه صنف نانوایان تهران و کلانشهرها طی بخشنامهای، نرخنامه جدید انواع نان را ابلاغ کرده است. این نرخها که در مقایسه با سال گذشته بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ درصد افزایش یافته، رسماً تورم سهرقمی را از اقلام اساسی به قلب معیشت روزمره مردم آورده است.
به گزارش سرمایه فردا، از صبح روز چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، نان که قوت غالب سفره ایرانیان محسوب میشود و سالها با یارانه دولتی، قیمت آن در کنترل بود، جهشی تاریخی را تجربه کرد.
رکوردداران گرانی؛ سنگک سنتی گرانترین نان شد
بررسی نرخنامه جدید نشان میدهد که «نان سنگک سنتی با آرد کامل» با قیمت ۱۱ هزار تومان به گرانترین نان معمولی تبدیل شده است. این در حالی است که «نان سنگک ماشینی با آرد کامل» نیز با قیمت ۹ هزار تومان عرضه خواهد شد. اما نقطه عطف این افزایش قیمت، به نانهای به اصطلاح «آزاد» یا «با آرد صنف و صنعت» برمیگردد؛ جایی که قیمت هر عدد نان سنگک و بربری به ۲۵ هزار تومان رسیده و نان سنتی «گرده» با دو نوع ساده و زردهدار به ترتیب ۳۰ و ۳۵ هزار تومان قیمت خورده است.
ارقامی که برای یک قلم کالای اساسی، برای بسیاری از خانوادههای کمدرآمد و متوسط غیرقابل باور و فراتر از توان است.
جدول کامل نرخهای جدید انواع نان (به تومان)
- نوع نان قیمت جدید (تومان)
- لواش (ساده) ۲,۰۰۰
- لواش با آرد کامل ۳,۰۰۰
- تافتون و محلی (ساده) ۳,۵۰۰
- تافتون و محلی با آرد کامل ۴,۵۰۰
- بربری ساده ۶,۵۰۰
- سنگک ماشینی با آرد کامل ۹,۰۰۰
- سنگک سنتی با آرد کامل ۱۱,۰۰۰
- تافتون و محلی با آرد کامل (صنف و صنعت) ۱۷,۰۰۰
- محلی و تافتون با آرد کامل و سیاهدانه (صنف و صنعت) ۲۰,۰۰۰
- سنگک آزاد با آرد صنف و صنعت ۲۵,۰۰۰
- بربری با آرد صنف و صنعت (ساده) ۲۵,۰۰۰
- گرده ساده ۳۰,۰۰۰
- گرده زردهدار ۳۵,۰۰۰
- کنجد (هر واحد، به عنوان افزودنی) ۵,۰۰۰
- نایلون (هر عدد) ۵,۰۰۰
حذف ارز ترجیحی آرد به قیمت سفره مردم
کارشناسان اقتصادی دلیل اصلی این جهش قیمتی را «حذف کامل ارز ترجیحی ۲۸,۵۰۰ تومانی برای واردات گندم و آرد» میدانند. دولت در بودجه ۱۴۰۵، یارانه آرد را به صورت هدفمند در قالب کالابرگ الکترونیک به دهکهای پایین اختصاص داده است، اما عملاً نانوایان دیگر آرد یارانهای (با قیمت ثابت) دریافت نمیکنند و ملزم به خرید آرد با نرخ آزاد حدود ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومان (در مقابل نرخ سابق زیر ۱۰ هزار تومان) شدهاند. افزایش نزدیک به ۱۰ برابری قیمت مواد اولیه، نانوایان را ناگزیر به افزایش ۴ برابری قیمت نهایی کرده است.
اجرای این طرح جدید (الزام به ثبت تمام نانهای تولیدی در سامانه هوشمسمند) با تأخیرهای فنی مواجه شد و در نهایت از اردیبهشت ۱۴۰۵ اجرایی گردید. ثبت فوری فاصله بین هزینه واقعی آرد و نرخ فروش نان را به رخ کشید.
و اما سؤال بزرگ: تورم ۴۰۰ درصدی نان؛ دولت با کالابرگ جبران میکند؟
دولت وعده داده بود که حذف یارانه آرد، با تخصیص کالابرگ الکترونیک به دهکهای پایین (شامل یارانه نقدی مضاعف برای خرید نان) همراه خواهد بود. اما در عمل، افزایش قیمت ۴۰۰ درصدی نان لواش و ۳۵۰ درصدی سنگک در حالی رخ میدهد که هنوز مبلغ دقیق واریز کالابرگ برای جبران این شکاف قیمتی به طور شفاف اعلام نشده است. فعالان بازار نگرانند که اگر کالابرگ به موقع و با رقم واقعی (حداقل ۱۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر) تخصیص نیابد، سفره دهکهای ضعیف و متوسط کاملاً از نان کهنه خواهد افتاد. نانواها نیز نگران کاهش شدید تقاضا به دلیل گرانیهای نجومی هستند.
یک واقعیت تلخ به نام «قوت غالب گران»
افزایش قیمت نان به سطح ۲ تا ۳۵ هزار تومان در اردیبهشت ۱۴۰۵، پایان یک دوره و آغاز یک واقعیت جدید در اقتصاد ایران است؛ واقعیتی که در آن حتی نان نیز دیگر یک کالای ارزان و در دسترس برای همه نیست. این جهش قیمتی به طور مستقیم نرخ تورم ماهانه را در اردیبهشت و خرداد جهش خواهد داد و فشار روانی مضاعفی به خانوارهای شهری وارد میکند. اکنون سفر به پایان «نان یارانهای» ختم شده و بازار وارد فاز جدیدی شده است که در آن قیمت نان کاملاً وابسته به نوسانات جهانی گندم (قیمت هر بوشل گندم در بازار شیکاگو در محدوده ۸ تا ۱۰ دلار) و نرخ ارز خواهد بود. دولتمردان وعده بازطراحی سیستم نظارتی و تخصیص به موقع کالابرگ را دادهاند، اما جامعه در انتظار عمل است.
