سناریوهای آمریکا علیه ایران چیست
به گزارش سرمایه فردا، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز جمعه وعده داد که فشار اقتصادی شدیدی بر ایران وارد خواهد کرد. از زمان آغاز دور دوم ریاستجمهوری ترامپ، این نهاد بیش از ۱۰۰۰ فرد، کشتی و هواپیما را تحریم کرده است. کارشناسان میگویند دولت ترامپ گزینههای دیگری نیز در اختیار دارد:
۱. تحریم پالایشگاههای مستقل چینی موسوم به «Teapot»
پالایشگاههای مستقل چین که به Teapot Refineries معروفاند، حدود یکچهارم ظرفیت پالایشی چین را در اختیار دارند. این پالایشگاهها معمولاً با حاشیه سود بسیار محدود و گاهی حتی زیانده فعالیت میکنند. بر اساس دادههای شرکت تحلیلی Kpler در سال ۲۰۲۵، چین بیش از ۸۰٪ نفت صادراتی ایران را خریداری میکند. بخش قابلتوجهی از این تجارت توسط پالایشگاههای مستقل چینی انجام میشود و همین موضوع آنها را در معرض تحریمهای ثانویه آمریکا قرار میدهد؛ یعنی تحریمهایی که شرکتها و نهادهایی را که به یک طرف تحریمشده کمک میکنند، هدف قرار میدهد. تحریمهای قبلی آمریکا باعث شده بود پالایشگاههای بزرگتر و مستقل چینی از خرید نفت ایران فاصله بگیرند. اما پالایشگاههای کوچکتر تا حدی در برابر این فشار مقاوم هستند، زیرا ارتباط محدودی با سیستم مالی آمریکا دارند.
۲. تحریم بانکهای چینی
ا OFAC تاکنون برخی بانکها و مؤسسات کوچکتر در چین و هنگکنگ را که متهم به انتقال میلیاردها دلار درآمد نفتی ایران و کمک به تأمین مالی خرید تسلیحات بودهاند، تحریم کرده است. خزانهداری آمریکا همچنین به دو بانک بزرگ چینی هشدار داده که اگر مشخص شود پولهای مرتبط با ایران از سیستم آنها عبور میکند، ممکن است با تحریمهای ثانویه مواجه شوند؛ با این حال تاکنون نام این دو بانک اعلام نشده است. تحریم همین دو بانک یا اعمال تحریمهای مشابه علیه بانکهای بزرگتر میتواند اثر بازدارنده قابلتوجهی بر مؤسسات مالی چین داشته باشد. اما کارشناسان هشدار میدهند که چنین اقدامی ممکن است باعث واکنش تلافیجویانه پکن شود. این موضوع برای دولت ترامپ حساس است، زیرا واشنگتن پیش از دیدار احتمالی ترامپ و شی جینپینگ در اواخر سال، تلاش کرده تنشها با چین را کنترل کند. از سوی دیگر، آمریکا و متحدان غربی هنوز در حال توسعه منابع داخلی مواد معدنی حیاتی هستند و چین میتواند با محدود کردن صادرات این مواد، فشار زیادی بر تولید فناوریهای پیشرفته در آمریکا وارد کند.
۳. ادامه سیاست «موش و گربه» برای دور زدن تحریمها
آمریکا میتواند همچنان افراد و شرکتهای ایرانی و همچنین شرکتها و اشخاصی در چین و کشورهای حوزه خلیج فارس را که به تهران برای دور زدن تحریمها و تأمین درآمد مورد نیاز جنگ کمک میکنند، هدف قرار دهد. خزانهداری آمریکا اخیراً شرکتهایی را تحریم کرده که برای تبدیل درآمدهای نفتی ایران به کالاهای مورد نیاز کشور ایجاد شدهاند. اما این رویکرد به گفته برخی کارشناسان شبیه «بازی موش و گربه» است و تاکنون رفتار ایران را تغییر نداده است؛ زیرا ایران میتواند شرکتهای جدیدی ایجاد کند و جایگزین شرکتهای تحریمشده کند.
۴. محاصره زمینی ایران
برخی مقامات آمریکایی و اسرائیلی حتی ایده محاصره زمینی ایران را مطرح کردهاند. اجرای چنین طرحی نیازمند همکاری کشورهای همسایه ایران یعنی:عراق، ترکیه، پاکستان، افغانستان، ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان خواهد بود. دولت ترامپ با بیشتر این کشورها روابطی با درجات مختلف از نزدیکی دارد، بهجز افغانستان. البته مرز افغانستان و ایران کوهستانی است و کنترل آن بسیار دشوار خواهد بود. ترامپ ممکن است در برابر پاکستان و ترکیه نیز اهرمهایی در اختیار داشته باشد. پاکستان اخیراً به دنبال دریافت یک خط سوآپ ارزی ۱۰ میلیارد دلاری از خزانهداری آمریکا بوده و ترکیه نیز خواهان بازگشت به برنامه جنگنده F-35 آمریکا است. با این حال، محاصره زمینی میتواند فشار زیادی بر مردم ایران وارد کند؛ زیرا واردات غذا، انرژی و منسوجات را مختل خواهد کرد. کارشناسان معتقدند اجرای چنین محاصرهای بسیار دشوار است و مشخص نیست آیا واقعاً باعث اعتراضات داخلی یا افزایش فشار بر حکومت ایران خواهد شد یا خیر.
۵. اعمال تعرفه علیه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند
ترامپ بارها تهدید کرده است کشورهایی را که با ایران تجارت میکنند، با تعرفههای ثانویه مواجه خواهد کرد. با این حال، دیوان عالی آمریکا اخیراً مبنای حقوقی استفاده از چنین تعرفههایی را رد کرده است. سنای آمریکا هفته گذشته یک لایحه گسترده تحریمهای روسیه را تصویب کرد که شامل تحریمهای جدید علیه ایران نیز میشود و میتواند اختیارات جدیدی برای اعمال تعرفه علیه کشورهایی که به تجارت و خرید تسلیحات ایران کمک میکنند، در اختیار ترامپ قرار دهد. اما این لایحه هنوز باید در مجلس نمایندگان آمریکا تصویب شود.
منبع: رویترز