یکشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۵
اگر تنگه هرمز برای حملونقل نفت و گاز بازگشایی نشود، اروپا ممکن است از ماه آینده با کمبود انرژی و سهمیهبندی سوخت روبهرو شود. با بسته شدن این آبراه استراتژیک، کشتیهای حامل LNG مجبور به تغییر مسیر به دور آفریقا شدهاند و ذخایر گاز در اروپا ۴۰ درصد کمتر از میانگین پنج سال گذشته است.
به گزارش سرمایه فردا، چهارمین هفته جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در حالی سپری میشود که تنگه هرمز همچنان به دست ایران بسته است و نبض انرژی جهان به شماره افتاده است. در این میان، مدیرعامل شرکت نفتی شل (Shell)، یکی از بزرگترین شرکتهای انرژی جهان، با هشداری جدی پرده از بحرانی قریبالوقوع برداشته است. او اعلام کرده که اگر تنگه هرمز برای حملونقل نفت و گاز بازگشایی نشود، اروپا ممکن است از ماه آینده با کمبود انرژی و سهمیهبندی سوخت روبهرو شود. این گزارش نگاهی دارد به ابعاد این هشدار، دلایل آن و پیامدهای بالقوه برای اروپا و جهان.
شرکت نفتی شل (Shell) یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین شرکتهای انرژی در جهان است. این شرکت که دفتر مرکزی آن در لندن قرار دارد، در تمامی بخشهای صنعت نفت و گاز، از اکتشاف و تولید تا پالایش و بازاریابی، فعالیت میکند. شل به عنوان یکی از تأمینکنندگان اصلی انرژی برای کشورهای اروپایی، از جایگاه ویژهای در تحلیلهای بازار انرژی برخوردار است.
هشدار مدیرعامل شل را نباید یک اظهارنظر عادی تلقی کرد. این شرکت با داشتن شبکه گستردهای از پالایشگاهها، خطوط لوله و تأسیسات ذخیرهسازی در سراسر اروپا، از نزدیک شاهد کاهش ذخایر و افزایش هزینههای تأمین انرژی است. هشدار او، انعکاس واقعیتهای میدانی است که اروپا با آن مواجه است.
تنگه هرمز، این آبراه باریک در دهانه خلیج فارس، مسیر عبور حدود ۲۰ درصد از نفت جهان و ۱۹ درصد از گاز طبیعی مایع (LNG) را تشکیل میدهد. کشورهای اروپایی، به ویژه پس از جنگ اوکراین و قطع روابط گازی با روسیه، به شدت به واردات LNG از خلیج فارس وابسته شدهاند. قطر، به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان LNG جهان، بخش قابل توجهی از گاز خود را به اروپا صادر میکند.
با بسته شدن تنگه هرمز به دست ایران، این جریان حیاتی به شدت کاهش یافته است. کشتیهای حامل LNG که قبلاً از این مسیر عبور میکردند، اکنون مجبور به تغییر مسیر به دور آفریقا هستند. این تغییر مسیر، نه تنها زمان سفر را ۱۰ تا ۱۵ روز افزایش میدهد، بلکه هزینههای حملونقل را نیز به شدت بالا میبرد.
مدیرعامل شل هشدار داده است که اگر تنگه هرمز بازگشایی نشود، اروپا ممکن است از ماه آینده با کمبود انرژی و سهمیهبندی سوخت روبهرو شود. این هشدار بر اساس چند عامل مهم است.
نخست، کاهش ذخایر استراتژیک. کشورهای اروپایی پس از جنگ اوکراین، ذخایر استراتژیک خود را افزایش دادند، اما با طولانی شدن جنگ خاورمیانه و تداوم بسته بودن تنگه هرمز، این ذخایر به سرعت در حال کاهش است. بر اساس گزارشهای منتشر شده، ذخایر گاز در اروپا در حال حاضر حدود ۴۰ درصد کمتر از میانگین پنج سال گذشته است.
دوم، افزایش تقاضا با پایان فصل سرما. با پایان یافتن زمستان، تقاضا برای گاز کاهش مییابد، اما این کاهش تقاضا نمیتواند کمبود عرضه را جبران کند. از سوی دیگر، صنایع اروپایی که در ماههای گذشته به دلیل گرانی انرژی با کاهش تولید مواجه بودند، در صورت ادامه بحران، ممکن است مجبور به تعطیلی شوند.
سوم، رقابت با آسیا. چین و هند به عنوان بزرگترین واردکنندگان LNG جهان، در صورت کمبود عرضه، آمادهاند تا هر محموله آزادی را با قیمتهای بالا خریداری کنند. اروپا که قدرت خرید کمتری نسبت به این دو کشور دارد، در این رقابت بازنده خواهد بود.
سهمیهبندی سوخت، که در اروپای پس از جنگ جهانی دوم بیسابقه بوده است، اکنون به یک سناریوی واقعی تبدیل شده است. این سهمیهبندی میتواند ابعاد مختلفی داشته باشد.
در بخش حملونقل، ممکن است دولتهای اروپایی محدودیتهایی برای خرید بنزین و گازوئیل اعمال کنند. این محدودیتها میتوانند به صورت سهمیهبندی ماهانه برای هر خودرو، افزایش قیمت سوخت یا حتی ممنوعیت تردد در روزهای خاص اعمال شوند.
در بخش صنعت، کارخانههای انرژیبر ممکن است مجبور به کاهش تولید یا تعطیلی شوند. این موضوع میتواند به کاهش تولید ناخالص داخلی، افزایش بیکاری و تشدید رکود اقتصادی در اروپا منجر شود.
در بخش خانگی، دولتهای اروپایی ممکن است محدودیتهایی برای مصرف گاز در منازل اعمال کنند. این محدودیتها میتوانند شامل کاهش دمای مجاز در فصل سرد، محدودیت در استفاده از آب گرم و حتی قطع گاز در ساعات خاص باشند.
بحران انرژی پیشرو، پیامدهای سیاسی و اقتصادی عمیقی برای اروپا خواهد داشت. از نظر اقتصادی، افزایش قیمت انرژی و سهمیهبندی سوخت، میتواند به تشدید تورم، کاهش تولید و افزایش بیکاری منجر شود. بر اساس گزارش صندوق بینالمللی پول، هر ۱۰ درصد افزایش قیمت نفت، تورم جهانی را ۰.۴ درصد بالا میبرد. با افزایش بیش از ۵۰ درصدی نفت از ابتدای جنگ، تورم در اروپا میتواند ۲ درصد بیشتر از پیشبینیهای قبلی شود.
از نظر سیاسی، نارضایتی عمومی از کمبود انرژی و افزایش هزینههای زندگی، میتواند به تشدید ناآرامیهای اجتماعی و تضعیف دولتهای اروپایی منجر شود. تجربه زمستان ۲۰۲۲، که اروپا با بحران انرژی ناشی از جنگ اوکراین مواجه بود، نشان داد که چگونه افزایش قیمت انرژی میتواند به اعتراضات گسترده و کاهش محبوبیت دولتها منجر شود.
هشدار مدیرعامل شرکت نفتی شل، زنگ خطری جدی برای اروپا و جهان است. اگر تنگه هرمز برای حملونقل نفت و گاز بازگشایی نشود، اروپا ممکن است از ماه آینده با کمبود انرژی و سهمیهبندی سوخت روبهرو شود. این بحران، که در صورت تداوم جنگ خاورمیانه اجتنابناپذیر به نظر میرسد، میتواند پیامدهای اقتصادی و سیاسی عمیقی برای اروپا و جهان داشته باشد.
در حالی که آمریکا و اسرائیل بر تسلیم بیقید و شرط ایران تأکید میکنند، واقعیتهای میدانی نشان میدهد که ایران نه تنها تسلیم نشده، که مدیریت تنگه هرمز را به دست گرفته و کشتیها را با هماهنگی خود عبور میدهد. اروپا که خود را از وابستگی به گاز روسیه رها کرده بود، اکنون در وابستگی جدیدی به خلیج فارس گرفتار شده است.
در این معادله پیچیده، اروپا بیش از هر بازیگر دیگری در معرض آسیب است. جنگ در خاورمیانه، که به نظر میرسد پایانی نامشخص دارد، میتواند اروپا را به دوران تاریک سهمیهبندی سوخت و رکود اقتصادی بازگرداند. شاید وقت آن رسیده که اروپا با واقعیتهای جدید کنار بیاید و به دنبال راهحلی دیپلماتیک برای پایان دادن به این بحران باشد.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا