ایرانخودرو تابآورتر از سایپا
حسین مقیسه – کارشناس صنعت خودرو: صورتهای مالی سال ۱۴۰۴ صنعت خودرو، تصویری از نحوه مدیریت دو خودروساز بزرگ کشور در یکی از دشوارترین سالهای اقتصادی ارائه میدهد؛ سالی که با حذف ارز نیمایی و انتقال به ارز توافقی، رشد حدود ۶۲ درصدی نرخ ارز، تداوم قیمتگذاری دستوری، جنگ ۱۲ روزه، جنگ رمضان، اختلال در زنجیره تأمین و ناترازی انرژی همراه بود. با وجود این شرایط مشترک، عملکرد ایرانخودرو و سایپا تفاوت محسوسی داشت.
بررسی صورتهای مالی نشان میدهد زیان خالص ایرانخودرو از ۶.۱ همت در سال ۱۴۰۳ به ۳.۶ همت در سال ۱۴۰۴ کاهش یافت و ۴۱ درصد بهبود را ثبت کرد؛
اما زیان خالص سایپا از ۴۰.۶ همت به ۶۳.۹ همت رسید و ۵۷ درصد افزایش یافت. این تفاوت نشان میدهد علاوه بر قیمت گذاری دستوری، عواملی مانند مدیریت زنجیره تأمین، ترکیب محصولات، مدیریت خرید خارجی و تیراژ تولید در عملکرد شرکتها نقش تعیینکننده داشتهاند.
بررسی ارزش دلاری محصولات نیز حاکی از کاهش قیمت دلاری خودروهاست. در ایرانخودرو، ارزش دلاری پژو ۶.۶ درصد، سورن ۵.۸ درصد، دنا ۰.۴ درصد، تارا ۷.۹ درصد و هایما ۱۰.۴ درصد کاهش یافت.
در سایپا نیز این افت شدیدتر بود؛ بهطوریکه خانواده X200 معادل ۲۳ درصد، شاهین ۲۴ درصد، چانگان ۱۳ درصد و وانت ۱۵۱ تا ۴۶ درصد کاهش ارزش دلاری را تجربه کردند.
شبیهسازی حفظ ارزش دلاری فروش
شبیهسازی حفظ ارزش دلاری فروش سال ۱۴۰۳ نشان میدهد ایرانخودرو میتوانست از محل فروش پژو ۳۵.۳ میلیون دلار، سورن ۴۹.۹ میلیون دلار، دنا ۴۲.۵ میلیون دلار، رانا ۹.۱ میلیون دلار، تارا ۵۱.۱ میلیون دلار و هایما ۳۰.۷ میلیون دلار درآمد بیشتری کسب کند؛ در مجموع ۲۰۰.۴ میلیون دلار.
در سایپا نیز فرصت درآمدی از دسترفته شامل ۱۰۶.۲ میلیون دلار برای خانواده X200، ۴۶.۹ میلیون دلار برای شاهین، ۵۸.۷ میلیون دلار برای وانت ۱۵۱ و ۲۴ میلیون دلار برای چانگان بوده که در مجموع به ۲۳۵.۷ میلیون دلار میرسد.
این محاسبات با فرض ثابت بودن حجم فروش، ترکیب محصولات و سایر متغیرهای عملیاتی انجام شده است.
صورتهای مالی نشان میدهد ایرانخودرو با افزایش تیراژ سورن، افزایش تولید تارا، رشد حدود ۲۰ درصدی تولید هایما، کاهش حدود ۱۸ درصدی هزینه خرید ارزی CKD هایما و افزایش قدرت چانهزنی با تأمین کنندگان توانست هزینه متوسط تولید را کاهش دهد.
در مقابل، سایپا با افت حدود ۴۵ درصدی تیراژ فروش، افزایش هزینه خرید ارزی چانگان، کاهش قدرت چانهزنی و افزایش هزینههای ثابت روبهرو شد.
برآوردها نشان میدهد اگر ایرانخودرو ارزش دلاری فروش سال ۱۴۰۳ را حفظ میکرد، ۲۰۰.۴ میلیون دلار درآمد بیشتر به دست میآورد؛ رقمی که علاوه بر جبران زیان ۳.۶ همتی، امکان شناسایی حدود ۱۸.۷ همت سود خالص را فراهم میکرد. این در حالی است که سال ۱۴۰۳ نیز مشمول قیمتگذاری دستوری بود و فاصله قیمت کارخانه و بازار در بسیاری از محصولات به بیش از ۴۰ درصد میرسید.
در مقابل، سایپا حتی با فرصت درآمدی ۲۳۵.۷ میلیون دلاری نیز همچنان زیانده باقی میماند و زیان آن از ۶۳.۹ همت به حدود ۳۷.۸ همت کاهش مییافت.
این گزارش نشان میدهد هر دو خودروساز از سیاست های قیمتی آسیب دیدهاند، اما کیفیت مدیریت، تابآوری آنها را متفاوت کرده است؛ بهگونهای که مدیریت زنجیره تأمین، افزایش تیراژ، بهبود ترکیب محصولات و قدرت مذاکره با تأمینکنندگان توانست بخشی از فشارهای اقتصادی را در ایرانخودرو جبران کند، در حالی که سایپا به دلیل افت تیراژ و افزایش هزینهها همچنان از سودآوری فاصله گرفت.