پایگاه خبری سرمایه فردا

ایران به دنبال یک توافق «فازبندی شده» و «قابل راستی‌آزمایی» است، در حالی که آمریکا خواهان یک «بسته همه یا هیچ» است. حتی اگر این اختلافات حل شود (که بعید به نظر می‌رسد)، دو مانع بزرگ دیگر یعنی «عدم تعهد دائمی آمریکا» و «تهدیدات اسرائیل» باقی می‌ماند.

همزمان با تشدید تنش‌های نظامی در خلیج فارس و تداوم بن‌بست در مذاکرات مستقیم، شواهد جدیدی از تحرکات دیپلماتیک گسترده در پشت صحنه به چشم می‌خورد که می‌تواند معمای پیچیده برنامه هسته‌ای ایران را به سرانجامی غیرمنتظره برساند. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در اظهاراتی که در تاریخ ۹ مه ۲۰۲۶ در مسکو بیان شد، آمادگی کشورش را برای حمل و ذخیره‌سازی اورانیوم غنی‌شده ایران اعلام کرد. این پیشنهاد که در واقع احیای سازوکاری مشابه آنچه در سال ۲۰۱۵ و در چارچوب توافق هسته‌ای سابق اجرا شد، می‌تواند یکی از گره‌های کور اصلی مذاکرات کنونی را بگشاید .

در حالی که پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه در آماده‌باش کامل به سر می‌برند و ناوهای هواپیمابر در فاصله چند روزه از سواحل ایران حرکت می‌کنند، یک سوال اساسی در محافل دیپلماتیک واشنگتن بی‌پاسخ مانده است: چرا مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، که مسئول اصلی پرونده ایران است، در هیچ یک از دورهای مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در اسلام‌آباد و ژنو حاضر نشده است؟ فایننشال تایمز در تحلیلی تازه، پرده از یک معمای دیپلماتیک برداشته است. 

یدالله کریمی‌پور، استاد جغرافیای سیاسی و تحلیلگر مسائل استراتژیک، در جدیدترین یادداشت خود با استناد به آخرین گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی و تحلیل‌های گلدمن ساکس و جی.پی.مورگان، هشدار داده که جهان حداکثر تا هفته اول اردیبهشت فرصت دارد تا از یک فاجعه انسانی و اقتصادی جلوگیری کند.

«دوران دکترین نه جنگ نه صلح تمام شده؛ اگر صلح نمی‌کنید، الان بجنگید». هدف ایران در مذاکرات اسلام‌آباد باید «موازنه مثبت» با آمریکا، همکاری تاکتیکی صرفاً اقتصادی، و توافقنامه صلح پایدار با حفظ موشکی و رسمیت اقتصادی بر تنگه هرمز باشد.

تحرکات دریایی در خلیج فارس و دریای عمان در زمان نزدیک مذاکرات با حساسیت بیشتری دنبال می‌شود اما آمریکا با توقیف کشتی توسکا به دنبال قدرت‌نمایی است.

بیش از ۲۰ ساعت گفت‌وگوی فشرده در اسلام‌آباد میان هیئت‌های ایرانی و آمریکایی، سرانجام به سرانجام نرسید. نه توافقی حاصل شد، نه بیانیه‌ای مشترک صادر گردید، و نه طرفین حاضر شدند رسماً شکست مذاکرات را اعلام کنند. رئیس هیئت آمریکایی اسلام‌آباد را ترک کرده و اعلام کرده است که واشنگتن «پیشنهاد نهایی» خود را ارائه داده و تهران را به رد شروط اساسی متهم کرده است. در مقابل، ایران اعلام کرده که مطالبات آمریکا «غیرمنطقی و غیرمعقول» بوده و دلیل اصلی شکست مذاکرات است.

برخی نهادهای ذی‌ربط در ایران از جمله مجلس شورای اسلامی با فوریت در حال بررسی موضوع خروج از معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (NPT) هستند. جمع‌بندی در کشور در حال قطعی شدن است که هیچ دلیلی برای باقی ماندن در این معاهده وجود ندارد.

گفت‌وگو درباره آینده پرونده هسته‌ای ایران و تلاش برای جلوگیری از تشدید تنش‌های منطقه‌ای، بخشی از دیپلماسی آرامی بود که در کنار هیاهوی اصلی کنفرانس مونیخ جریان داشت.