پایگاه خبری سرمایه فردا

صنایع شیمیایی متنوع ایران در ۱۱ ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۳، یکی از درخشان‌ترین دوره‌های رشد خود را تجربه کرده است. بررسی عملکرد بیش از ۲۰ شرکت بزرگ این صنعت نشان می‌دهد مجموع درآمدها با رشد حدود ۴۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به بیش از ۶۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

صنایع پتروشیمی ایران در ۱۱ ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۳، عملکردی سه‌گانه و متفاوت را به نمایش گذاشته‌اند. صنعت الفین-اتیلن با رشد ۳۸ درصدی و درآمد ۵۴۲ هزار میلیارد تومانی، صنعت اوره با جهش خیره‌کننده ۸۹ درصدی و درآمد ۱۶۰ هزار میلیارد تومانی، و صنعت متانول با رشد ۵۲ درصدی و درآمد ۷۸ هزار میلیارد تومانی، هر کدام مسیر جداگانه‌ای را طی کرده‌اند.

منطقه ویژه انرژی پارس جنوبی در عسلویه، بزرگ‌ترین قطب گازی جهان، هدف حملات هوایی قرار گرفته است. شرکت‌های مبین انرژی و دماوند انرژی که برق، آب و اکسیژن پتروشیمی‌های عسلویه را تأمین می‌کردند، بمباران شده‌اند. این دو شرکت که همانند فجر انرژی در ماهشهر عمل می‌کردند، قلب تپنده تأمین انرژی صنایع پایین‌دستی منطقه بودند.

مجموع صادرات محصولات پتروشیمی ایران سال ۱۴۰۴ به ۲۹.۲ میلیون تن به ارزش ۱۳ میلیارد دلار رسیده بود‌ به دلیل همین روند رشد باعث شد دشمن آن را مورد هدف قرار دهد.

گزارش‌های عملکرد ۹ ماهه شرکت‌های پتروشیمی در سال ۱۴۰۴، تصویری از یک جهش تاریخی در دو صنعت کلیدی اوره و متانول را ترسیم می‌کند. در شرایطی که بازارهای جهانی با نوسانات همراه بوده‌اند، شرکت‌های اوره‌ساز با ثبت رشد ۸۳ درصدی درآمد تجمیعی، رکوردی چشمگیر به جای گذاشته‌اند. متانول‌سازان نیز با رشد ۵۱ درصدی، عملکردی فراتر از انتظار از خود نشان داده‌اند. گزارشی از ارقامی که از شکوفایی صنعت پتروشیمی در سال جاری حکایت دارد.

در میان شرکت‌های پتروشیمی نوری با درآمد ۱۸۰ هزار میلیارد تومانی، سلطان بی‌چون و چرای این صنعت است و مارون با رشد ۵۴ درصدی و جم‌پیلن با جهش ۶۶ درصدی، درخشان‌ترین چهره‌های این دوره محسوب می‌شوند. اما در میان این همه شکوه و جلال، دو نماد خاموش در حاشیه ایستاده‌اند. شاراک با رشد تنها ۱۹ درصدی و شجم با رشد ۱۸ درصدی، نه تنها از قافله رشد عقب مانده‌اند، که عملاً سهم بازار خود را به رقبا واگذار کرده‌اند. اینجا دیگر پای نوسانات قیمت جهانی یا مشکلات صادراتی در میان نیست؛ اینجا بوی مدیریت ضعیف و بحران عملیاتی از دو شرکت به مشام می‌رسد.

مبین انرژی سال‌هاست بار اصلی تأمین یوتیلیتی در منطقه ویژه پتروشیمی را به دوش می‌کشد، اما همین نقش حیاتی، وابستگی خطرناکی ایجاد کرده که کمتر درباره آن صحبت می‌شود. گزارش عملکرد ۱۰ ماهه شرکت از یک‌سو نشان‌دهنده تولید پایدار و درآمد قابل‌توجه است، اما از سوی دیگر پرسش‌هایی جدی درباره فرسودگی زیرساخت‌ها، فشار بر منابع آب و انرژی و نبود رقیب واقعی در این بازار انحصاری مطرح می‌کند؛ پرسش‌هایی که آینده صنعت پتروشیمی را به تصمیم‌های امروز مبین گره می‌زند.

اگرچه بخشی از پتروشیمی‌ها و پالایشی‌ها با سودهای خیره‌کننده و بازدهی‌های چندصددرصدی در صدر توجه بازار ایستاده‌اند، اما پشت این اعداد، واقعیتی نگران‌کننده پنهان است. افت‌های سنگین در نمادهایی مانند بوعلی، شخارک، شفن، مارون و آریا نشان می‌دهد که صنعت هنوز با مشکلات ساختاری، هزینه‌های رو به افزایش و وابستگی خطرناک به بازارهای جهانی دست‌وپنجه نرم می‌کند. این گزارش تلاش می‌کند میان هیاهوی رشدها، صدای هشدار نمادهای منفی را نیز بلندتر کند.

خبرنگاران در بازدید از پتروشیمی نوری و مبین انرژی با ابعاد کمتر دیده‌شده صنعت پتروشیمی آشنا شدند؛ صنعتی که ۴۰ درصد صادرات غیرنفتی کشور را تأمین می‌کند و با پروژه‌های توسعه‌ای، بومی‌سازی گسترده و تحول دیجیتال، مسیر خودکفایی و رشد پایدار را دنبال می‌کند.