پایگاه خبری سرمایه فردا

دونالد ترامپ در آخرین ساعات اولتیماتوم ۴۸ ساعته خود، اعلام کرد حملات به زیرساخت‌های ایران را تا پنج روز متوقف می‌کند. این موضع که همزمان با باز شدن بازارهای آمریکا و نگرانی از تورم افسارگسیخته انرژی اتخاذ شد، دو تفسیر اصلی دارد: عقب‌نشینی واقعی پس از واکنش سنگین ایران به حملات عسلویه، یا عملیات فریب برای ضربه‌ای سنگین‌تر. اما آنچه قطعی است، اثبات صحت راهبرد «مقابله به مثل» ایران و اعتبار تهدیدهای مقامات کشور است. در دشمنی طرف مقابل هیچ چیزی تغییر نکرده و ایران باید برای همه سناریوها آماده باشد.

سه هفته از جنگ می‌گذرد و تهران، پایتخت ۱۵ میلیون نفری ایران، آمار تلخی را ثبت کرده است: ۴۶۸ مورد اصابت مستقیم به شهر، ۱۸۶۹ خانواده آسیب‌دیده، ۲۴ هزار واحد مسکونی نیازمند تعمیر و ۱۰۰ ساختمان در آستانه فروپاشی. ۴۲۰۰ نفر در ۲۳ مجموعه اقامتی اسکان یافته‌اند و عملیات تعمیر ۴۸۰۰ واحد مسکونی آغاز شده است. اما در میان این ویرانی‌ها، نکته‌ای امیدوارکننده خودنمایی می‌کند: مردم همچنان با شهرداری تماس می‌گیرند و مشکلات عادی شهری را مطرح می‌کنند. این نشان‌دهنده احساس آرامش نسبی و تلاشی است برای حفظ استانداردهای زندگی در شهری که زیر بمباران نفس می‌کشد.

از آرمان «صدور انقلاب» تا «انزوای استراتژیک»؛ مسیری که ایران را از رهبری جهان اسلام به دولتِ محاصره‌شده در برابر ائتلاف‌های نوین منطقه‌ای رساند. حالا در آستانه هفته چهارم جنگ، تهدید ترامپ به بمباران نیروگاه‌ها، سناریویی سه‌فازی را رقم زده که در آن حمله سبک گرافیتی آمریکا، ایران را به واکنش سنگین تحریک می‌کند تا تخریب مشروع زیرساخت‌هایش توسط کشورهای عربی منطقه توجیه شود. واقعیت تلخ این است که بدون حمله زمینی، «تسلیم محض» توهمی بیش نیست و این جنگ، برنده‌ای نخواهد داشت.

جنگ جهانی دوم با ۵.۹۲ تریلیون دلار پرهزینه‌ترین جنگ آمریکا بوده و جنگ‌های افغانستان، ویتنام و عراق در رتبه‌های بعدی قرار دارند. اما نکته قابل توجه، هزینه ۱۸ میلیارد دلاری جنگ با ایران تنها در ۲۰ روز نخست است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در جدیدترین تهدید خود علیه ایران اعلام کرده است که اگر تنگه هرمز باز نشود، پس از ۴۸ ساعت نیروگاه‌های برق ایران را هدف حملات قرار خواهد داد. اما این تهدید، کدام نیروگاه‌ها را در بر می‌گیرد؟ بر اساس تحلیل‌های کارشناسی، مهم‌ترین تأسیسات انرژی ایران شامل نیروگاه دماوند در ورامین با ظرفیت ۲۸۶۸ مگاوات به عنوان بزرگ‌ترین نیروگاه سیکل ترکیبی خاورمیانه، نیروگاه شهید سلیمی در نکا با ۲۲۱۴ مگاوات، نیروگاه رامین در خوزستان با ۲۰۰۰ مگاوات، نیروگاه بندرعباس با ۱۴۰۰ مگاوات و حساس‌ترین آنها، نیروگاه هسته‌ای بوشهر، همگی در فهرست اهداف احتمالی قرار دارند. کارشناسان بین‌المللی هشدار می‌دهند که ایران با راهبرد «مقابله به مثل» به هرگونه حمله پاسخ قاطع خواهد داد و پیامدهای این تقابل می‌تواند دامنه جنگ را به سراسر منطقه گسترش دهد.

تهدید تازه دونالد ترامپ برای حمله به نیروگاه‌های برق ایران، اگرچه در ظاهر نشانه عزم جدی واشنگتن برای شکستن مقاومت تهران است، اما در عمل می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. ایران در یک ماه گذشته نشان داده که در برابر فشارها نه تنها عقب‌نشینی نمی‌کند، که با ابتکار عمل، هزینه‌های سنگین‌تری را بر دشمن تحمیل می‌کند.

قرارداد ۱۹۲۱ یک سند تاریخی است که از نظر حقوقی هنوز محل اختلاف میان ایران و روسیه است. ایران آن را باطل می‌داند و روسیه آن را همچنان معتبر. اما فارغ از بحث‌های حقوقی، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که احتمال مداخله مستقیم نظامی روسیه در جنگ کنونی بسیار کم است.

سناریوی اعزام نیروی زمینی آمریکا به ایران، اگرچه هنوز تأیید نشده، اما زنگ خطری جدی برای آینده جنگ است. هر یک از اهداف اعلام‌شده برای این عملیات - از باز کردن تنگه هرمز تا تصرف ذخایر اورانیوم و تأسیسات نفتی - به تنهایی می‌تواند معادلات جنگ را تغییر دهد. اما ریسک‌های این عملیات نیز به همان اندازه بزرگ است.

اگر حکومت ایران تغییر کند، زیرساخت‌های تخریب شده، مسیرهای جایگزین انرژی و دانش فنی از دست رفته، سال‌ها طول خواهد کشید تا جبران شود. این همان تصویری است که اسرائیل از آینده ایران در ذهن دارد؛ ایران ضعیف، وابسته و بی‌اثر در معادلات منطقه.