پایگاه خبری سرمایه فردا

سه هفته از جنگ می‌گذرد و تهران، پایتخت ۱۵ میلیون نفری ایران، آمار تلخی را ثبت کرده است: ۴۶۸ مورد اصابت مستقیم به شهر، ۱۸۶۹ خانواده آسیب‌دیده، ۲۴ هزار واحد مسکونی نیازمند تعمیر و ۱۰۰ ساختمان در آستانه فروپاشی. ۴۲۰۰ نفر در ۲۳ مجموعه اقامتی اسکان یافته‌اند و عملیات تعمیر ۴۸۰۰ واحد مسکونی آغاز شده است. اما در میان این ویرانی‌ها، نکته‌ای امیدوارکننده خودنمایی می‌کند: مردم همچنان با شهرداری تماس می‌گیرند و مشکلات عادی شهری را مطرح می‌کنند. این نشان‌دهنده احساس آرامش نسبی و تلاشی است برای حفظ استانداردهای زندگی در شهری که زیر بمباران نفس می‌کشد.

بانک توسعه صادرات ایران با هدف حمایت از صادرکنندگان و توسعه تجارت خارجی تأسیس شد؛ مأموریتی که ایجاب می‌کند منابع، سیاست‌ها و تصمیمات مدیریتی آن در خدمت رشد صادرات غیرنفتی باشد. اما بررسی عملکرد سال‌های اخیر نشان می‌دهد این بانک به‌تدریج از نقش توسعه‌ای خود فاصله گرفته و نشانه‌هایی از مدیریت محافظه‌کار، ناکارآمد و بنگاه‌دارانه در آن قابل مشاهده است. تمرکز تسهیلات بر تعداد محدودی از مشتریان خاص، افزایش مطالبات غیرجاری، نبود استراتژی شفاف برای تأمین مالی صادرات و شفافیت حداقلی در گزارش‌دهی، همگی عواملی هستند که بانک توسعه صادرات را از مسیر اصلی خود منحرف کرده‌اند. این بانک که قرار بود پیشران توسعه صادرات غیرنفتی باشد، حالا خود به چالشی برای نظام بانکی کشور تبدیل شده است.

از آرمان «صدور انقلاب» تا «انزوای استراتژیک»؛ مسیری که ایران را از رهبری جهان اسلام به دولتِ محاصره‌شده در برابر ائتلاف‌های نوین منطقه‌ای رساند. حالا در آستانه هفته چهارم جنگ، تهدید ترامپ به بمباران نیروگاه‌ها، سناریویی سه‌فازی را رقم زده که در آن حمله سبک گرافیتی آمریکا، ایران را به واکنش سنگین تحریک می‌کند تا تخریب مشروع زیرساخت‌هایش توسط کشورهای عربی منطقه توجیه شود. واقعیت تلخ این است که بدون حمله زمینی، «تسلیم محض» توهمی بیش نیست و این جنگ، برنده‌ای نخواهد داشت.

نوروز برای ایرانیان چیزی فراتر از یک جشن ساده است؛ این آیین کهن، بند نافی فرهنگی است که هویت ملی ایران را در تلاطم‌های سهمگین تاریخ زنده نگه داشته است. از زمان امویان که ایرانیان برای حفظ نوروز مالیات می‌پرداختند تا دوره عباسیان که خود خلفا در این جشن شرکت می‌کردند، از پیوند نوروز با مفاهیم مذهبی در دوران اسلامی تا نقش آن به عنوان سپر هویت در برابر تهاجم‌ها، نوروز همیشه مرز میان «بودن» و «استحاله شدن» را ترسیم کرده است. راز بقای این جشن در انطباق‌پذیری شگفت‌انگیز، پیوند ناگسستنی با گردش فصل‌ها، قدرت وحدت‌بخش و مهم‌تر از همه، باور به این است که «زمستان می‌رود و روسیاهی به ذغال می‌ماند». نوروز امسال با همه شومی‌ها، دلتنگی‌ها و مرارت‌ها نیز فرا می‌رسد تا یادآوری کند که پس از هر تاریکی، روشنایی خواهد آمد.

جنگ جهانی دوم با ۵.۹۲ تریلیون دلار پرهزینه‌ترین جنگ آمریکا بوده و جنگ‌های افغانستان، ویتنام و عراق در رتبه‌های بعدی قرار دارند. اما نکته قابل توجه، هزینه ۱۸ میلیارد دلاری جنگ با ایران تنها در ۲۰ روز نخست است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در جدیدترین تهدید خود علیه ایران اعلام کرده است که اگر تنگه هرمز باز نشود، پس از ۴۸ ساعت نیروگاه‌های برق ایران را هدف حملات قرار خواهد داد. اما این تهدید، کدام نیروگاه‌ها را در بر می‌گیرد؟ بر اساس تحلیل‌های کارشناسی، مهم‌ترین تأسیسات انرژی ایران شامل نیروگاه دماوند در ورامین با ظرفیت ۲۸۶۸ مگاوات به عنوان بزرگ‌ترین نیروگاه سیکل ترکیبی خاورمیانه، نیروگاه شهید سلیمی در نکا با ۲۲۱۴ مگاوات، نیروگاه رامین در خوزستان با ۲۰۰۰ مگاوات، نیروگاه بندرعباس با ۱۴۰۰ مگاوات و حساس‌ترین آنها، نیروگاه هسته‌ای بوشهر، همگی در فهرست اهداف احتمالی قرار دارند. کارشناسان بین‌المللی هشدار می‌دهند که ایران با راهبرد «مقابله به مثل» به هرگونه حمله پاسخ قاطع خواهد داد و پیامدهای این تقابل می‌تواند دامنه جنگ را به سراسر منطقه گسترش دهد.

تهدید تازه دونالد ترامپ برای حمله به نیروگاه‌های برق ایران، اگرچه در ظاهر نشانه عزم جدی واشنگتن برای شکستن مقاومت تهران است، اما در عمل می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. ایران در یک ماه گذشته نشان داده که در برابر فشارها نه تنها عقب‌نشینی نمی‌کند، که با ابتکار عمل، هزینه‌های سنگین‌تری را بر دشمن تحمیل می‌کند.

قرارداد ۱۹۲۱ یک سند تاریخی است که از نظر حقوقی هنوز محل اختلاف میان ایران و روسیه است. ایران آن را باطل می‌داند و روسیه آن را همچنان معتبر. اما فارغ از بحث‌های حقوقی، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که احتمال مداخله مستقیم نظامی روسیه در جنگ کنونی بسیار کم است.

آمریکا و اسرائیل در سال‌های اخیر شبکه‌ای از زیرساخت‌های حیاتی را در کشورهای منطقه ایجاد کرده‌اند که از سوخت‌رسانی به ناوگان پنجم تا بزرگ‌ترین خوشه هوش مصنوعی خارج از آمریکا و پروژه‌های عظیم آب‌شیرین‌کن را شامل می‌شود. مرکز سوخت‌رسانی بحرین با ظرفیت ۸۰ هزار تن، پایگاه العدید قطر با بزرگ‌ترین انبار سوخت هوایی منطقه، پروژه ۵ گیگاواتی هوش مصنوعی ابوظبی با ۸۰ هزار پردازنده گرافیکی، و نیروگاه‌های آب‌شیرین‌کن جبل علی و راس الخیر با ظرفیت‌های میلیون‌متری، تنها بخشی از این زیرساخت‌های استراتژیک هستند. این شبکه که در دل ائتلاف جدید منطقه شکل گرفته، هم مظهر قدرت آمریکا و اسرائیل است و هم نقطه‌ضعف‌هایی حیاتی که در صورت هدف‌گیری، می‌تواند معادلات جنگ را تغییر دهد.