آخرین راهکار مدیریت بنزین
به گزارش سرمایه فردا، با یک تناقض بزرگ روبهرو است؛ کشوری با یکی از بزرگترین ذخایر نفت و گاز جهان، امروز با ناترازی بنزین مواجه است. مصرف روزانه بنزین کشور به حدود ۱۲۰ تا ۱۲۵ میلیون لیتر رسیده است، در حالی که تولید داخلی در محدوده ۱۰۰ تا ۱۰۵ میلیون لیتر برآورد میشود. اگر کسری روزانه ۲۰ میلیون لیتر با بنزین وارداتی حدود ۷۰ تا ۸۰ سنت جبران شود، صحبت از هزینهای در حدود ۵ تا ۶ میلیارد دلار در سال است. اما سؤال مهم اینجاست: چرا هر سال میلیاردها دلار بنزین وارد کنیم تا آن را در خودروهای پرمصرف بسوزانیم؟
۵ تا ۶ میلیارد دلار برای سوزاندن
مصرف روزانه بنزین کشور به حدود ۱۲۰ تا ۱۲۵ میلیون لیتر رسیده است، در حالی که تولید داخلی در محدوده ۱۰۰ تا ۱۰۵ میلیون لیتر برآورد میشود. برای جبران این کسری روزانه ۲۰ میلیون لیتر، ایران ناچار به واردات بنزین است. با توجه به قیمت هر لیتر بنزین وارداتی (حدود ۷۰ تا ۸۰ سنت)، هزینه سالانه این واردات به حدود ۵ تا ۶ میلیارد دلار میرسد. این یک هزینه تکرارشونده است که هر سال از منابع ارزی کشور خارج میشود و در ازای آن، هیچ دارایی ماندگاری برای کشور ایجاد نمیکند.
جایگزین هوشمند افزایش قیمت سرمایهگذاری بلندمدت
با ۵ میلیارد دلار میتوان، بسته به قیمت خرید، حدود ۲۵۰ تا ۴۰۰ هزار خودروی اقتصادی، هیبریدی و کممصرف وارد کرد؛ خودروهایی در کلاس مصرفی محصولات ایرانخودرو و سایپا، نه خودروهای لوکس. پیشنهاد پویش، اجرای یک «طرح ملی خودرو در برابر بنزین» است. در مرحله نخست، واردات خودروهای اقتصادی با مصرف کمتر از ۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر با تعرفه ترجیحی آزاد شود. سپس همین بازار به اهرمی برای جذب خودروسازان معتبر، مونتاژ و تولید مشترک، انتقال فناوری و نوسازی صنعت قطعهسازی تبدیل شود.
تعرفه بر اساس مصرف؛ تشویق به بهرهوری
تعرفه نیز باید بر اساس مصرف سوخت طراحی شود: مصرف کمتر = تعرفه کمتر، مصرف بیشتر = تعرفه بیشتر. هدف این طرح، تعطیلی ایرانخودرو و سایپا یا بیکار شدن کارگران نیست؛ برعکس، باید کارخانه، نیروی انسانی و صنعت قطعهسازی حفظ شوند، اما فناوری و محصول تغییر کند. بهجای اینکه هر سال میلیاردها دلار برای خرید بنزینی هزینه کنیم که چند ماه بعد مصرف شده و از بین میرود، بخشی از همان منابع را یکبار برای تغییر فناوری ناوگان کشور سرمایهگذاری کنیم؛ سرمایهای که میتواند سالها کاهش مصرف ایجاد کند.
بنزین وارداتی یک هزینه تکرارشونده است؛ خودروی کممصرف یک سرمایهگذاری بلندمدت. شاید راهحل ناترازی بنزین فقط در پالایشگاهها نباشد. همانطور که این گزارش اشاره میکند، «ارزانترین پالایشگاه ایران، خودروی کممصرف است.» این رویکرد، ضمن کاهش وابستگی به واردات سوخت، میتواند صنعت خودرو را به سمت فناوریهای پیشرفته و مصرف بهینه سوق دهد.