سه شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
دولت با اجرای کالابرگ و تزریق دو میلیارد دلار در شرایط جنگ و تحریم از معیشت مردم حمایت و کمبود کالا را کنترل کرد.
به گزارش سرمایه فردا، در روزهایی که بسیاری از تحلیلگران غربی برای اقتصاد ایران خط پایان کشیده بودند، اتفاقی خلاف انتظار افتاد. محاصره دریایی شد، تحریمها تنگتر شد، اما سفره مردم خالی نماند. راز این تابآوری، کالابرگ است؛ این طرح که از دیماه ۱۴۰۴ با مبلغ ماهانه یک میلیون تومان برای هر نفر اجرایی و تاکنون ادامه یافته است. حالا رئیسجمهور دستور داده که با توجه به تغییرات نرخ ارز، این مبلغ بازنگری و افزایش یابد.
در همان روزهای اول جنگ، کشورهای غربی سناریوی قحطی و فروپاشی اقتصادی را برای ایران ترسیم کرده بودند. کمبود مواد غذایی، تورم افسارگسیخته، ناآرامیهای اجتماعی و… اما آنچه در عمل رخ داد، یک شگفتی بود. نه خبری از قفسههای خالی فروشگاهها بود و نه فروپاشی اقتصادی که غربیها منتظرش بودند. پشت این موفقیت، تصمیمی بود که در دیماه ۱۴۰۴ گرفته شد؛ تغییر مکانیزم حمایت از یارانه به کالابرگ اثر مستقیم بیشتری بر مصرفکننده گذاشته است.
این روزها خیلیها میپرسند: در شرایطی که درآمدهای نفتی با اختلال مواجه شده، دولت از کجا پول کالابرگ را میدهد؟ پاسخ روشن است. دو مصوبه کلیدی هیئت وزیران پشتوانه این موضوع است. مصوبه اول تخصیص یک میلیارد دلار در بهمن ۱۴۰۳ از صندوق توسعه ملی و مصوبه دوم تخصیص یک میلیارد دلار دیگر در فروردین ۱۴۰۵ برای اجرای کالابرگ انجام شد، یعنی دولت در کمتر از یک سال، حدود دو میلیارد دلار از منابع صندوق توسعه ملی را مستقیماً صرف تأمین کالاهای اساسی و حفظ قدرت خرید مردم کرده است.
این حجم از تزریق منابع مالی به معیشت مردم، در تاریخ اقتصادی ایران کمسابقه است. هدف اصلی این اقدام، «تکمیل ذخایر راهبردی کالاهای اساسی» بود تا زنجیره تأمین در برابر هر شوکی مقاوم باشد. این یعنی دولت پای کار است. در سختترین شرایط ممکن، منابع تأمین شده است. تغییر راهبردی از حمایت غیرمستقیم از تولیدکننده (از طریق ارز ترجیحی که منجر به رانت میشد) به حمایت مستقیم از مصرفکننده، با کالابرگ یک ابتکار عملی و موفق است.
بسیاری از تحلیلگران بینالمللی پیشبینی کرده بودند که با محاصره دریایی، ایران با کمبود کالاهای اساسی مواجه میشود اما قفسههای فروشگاهها همچنان پر است. راز موفقیت دولت در دو کلمه خلاصه میشود: «تنوعبخشی به مسیرهای تأمین» و «تفویض اختیار به استانهای مرزی».
دولت اختیارات جدیدی به استانداران استانهای مرزی داد تا کالاهای اساسی را از مسیرهای زمینی و از طریق همسایگان شرقی و غربی تأمین کنند. این یعنی اگر یک مسیر بسته شد، مسیرهای دیگر باز هستند. نتیجه، هم کمبود نداشتیم، هم قیمت کالاها در ایران در هفتههای اخیر، رشد کمتری نسبت به تورم عمومی داشته است. آن هم در شرایطی که سراسر جهان با شوک قیمت مواد غذایی مواجه بود. درواقع دولت تدبیر کرده به جای اینکه منتظر باز شدن دریا بماند، مسیرهای جدیدی ایجاد کرده و به جای اینکه دست روی دست بگذارد، اختیارات را به استانداران واگذار کرده است.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی خبر مهمی اعلام کرده است: «رئیسجمهور دستور داده با توجه به تغییرات نرخ ارز، مبلغ کالابرگ مورد بازنگری قرار گیرد.» این دستور، نشان میدهد که دولت به خوبی میداند کالابرگ زمانی خوب است که همزمان با افزایش تورم پیش برود. مبلغ یک میلیون تومان فعلی بر اساس نرخ ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی طراحی شده بود. حالا که نرخ ارز افزایش یافته، منطق اقتصادی میگوید مبلغ کالابرگ هم باید بیشتر شود تا قدرت خرید مردم حفظ گردد.
در حال حاضر وزارت رفاه سناریوهای مختلفی را برای جبران تورم سبد غذایی خانوار به دولت ارائه کرده است. سناریوهایی که بر اساس سبد استاندارد کالری روزانه، ۱۱ قلم کالای اساسی و میزان اثرپذیری از نرخ ارز طراحی شدهاند.
بر اساس اعلام رسمی زمانبندی واریز اعتبار کالابرگ اردیبهشت به این شرح است؛ روز ۱۵ اردیبهشت برای سرپرستان خانوار با رقم آخر کد ملی صفر، یک و دو است و روز ۲۰ اردیبهشت برای سرپرستان خانوار با رقم آخر کد ملی سه، چهار، پنج و شش و روز ۲۵ اردیبهشت برای سرپرستان خانوار با رقم آخر کد ملی هفت، هشت و نه در نظر گرفته شده است.
در مورد مبلغ دقیق این مرحله، هنوز قطعیت کامل وجود ندارد، اما گمانهزنیها حاکی از افزایش آن است. احتمالا در صورت نهایی نشدن مصوبه افزایش اعتبار در اردیبهشت، اجرای آن به خرداد ماه موکول خواهد شد. یعنی دولت مصمم به افزایش است و حداکثر تا خرداد ماه، خبرهای خوش اعلام میشود. البته حمایت دولت فقط به افزایش اعتبار محدود نشده، بلکه اعلام کرده افرادی که تاکنون موفق به ثبتنام نشدهاند، تا ۲۰ اردیبهشت ماه فرصت دارند نسبت به ثبتنام در سامانه حمایت اقدام کنند. همچنین مهلت استفاده از اعتبار کالابرگ فروردین ماه تا پایان اردیبهشت تمدید شده است. این یعنی دولت به فکر همه است، نه فقط کسانی که ثبتنام کردهاند، بلکه جاماندگان هم فرصت دوباره دارند. اعتبار استفادهنشده هم از بین نمیرود، به ماه بعد منتقل میشود.
کالابرگ، در شرایط کنونی، بیش از یک ابزار حمایتی است. این طرح، نمادی از توانایی دولت برای مدیریت بحران در بدترین شرایط ممکن است. محاصره دریایی، ترمز واردات کالاهای اساسی را کشید. تحریمها، دسترسی به منابع ارزی را محدود کرد. تورم، قدرت خرید مردم را نشانه گرفت، اما دولت در چنین شرایطی، نه تنها از پرداخت کالابرگ عقب نشینی نکرد، بلکه در حال برنامهریزی برای افزایش آن است.
کالابرگ، ستون فقرات معیشت مردم در این برهه حساس است و با توجه به اصرار دولت بر بازنگری مبلغ، خبرهای خوشی در روزهای آینده در راه است تا سفرههای مردم پربرکت بماند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا