سه شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
کارشناسان میگویند بمباران و امواج انفجار میتوانند در مناطق مستعد همراه با بارندگی و شیب، موجب گسیختگی و زمینلغزش شوند.
به گزارش سرمایه فردا، اثرات مستقیم جنگ بر زندگی مردم آنقدر وسیع هست که در جریان آتش افروزیها، هیچ کس به فکر تبعات جانبی جنگها نباشد اما واقعیت این است که اثرات بعدی، میتواند زندگی عادی انسانها را مختل کند. یکی از اثرات جانبی بمباران دشمن، تشدید لغزش و رانش در ایران است. اگرچه کشورمان پهنههای مستعدی برای وقوع این بلای طبیعی دارد اما کارشناسان بر این باورند که بمباران میتواند بهعنوان عاملی ثانویه، احتمال وقوع لغزش و رانش در عرصههای مستعد را تقویت کند. حتی شاید رانشی که اخیرا در جاده پردیس رخ داده، ناشی از همان بمبهایی باشد که بر سر مردم ریخته شده است.
ایران جزو ۱۰ کشور آسیبپذیر جهان در برابر بلایای طبیعی به شمار میرود. جغرافیایی که ۳۱ نوع از ۴۳ نوع بلایای شناختهشده جهانی را تجربه میکند؛ حالا در معرض جنگی نابرابر قرار گرفته که به اعتقاد کارشناسان میتواند وقوع پدیده لغزش و رانش بهعنوان یکی از بلایای پرتکرار در ایران را تشدید کند.
آمارها نشان میدهد که ۵۷ درصد لغزشهای زمین در کوهها رخ میدهد و جادهها از مکانهایی هستند که در معرض تهدید جدی این بلای طبیعی قرار دارند. اگرچه نقشه پهنهبندی اراضی مستعد زمین لغزش تهیه شده، اما باز هم مواردی وجود دارد که در مقابل این بلای طبیعی غافلگیر شدهایم. حالا که طی ۴۰ روز جنگ، بمبهای متعددی بر سر کوههای ایران فرود آمدهاند، آیا باید شاهد تشدید وقوع این بلای طبیعی در کشور باشیم؟
بهمن اکبری، معاون کنترل سیلاب دفتر کنترل سیلاب و آبخوانداری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در گفتوگو با هفت صبح توضیح میدهد که برای بروز پدیدهای مثل لغزش و رانش، یکسری عوامل درونی (ذاتی) و بیرونی باید وجود داشته باشد. یعنی یک زمین از نظر شیب و جنس مصالح (بهعنوان عوامل درونی) باید مستعد وقوع این بلای طبیعی باشد تا تحت تاثیر عوامل بیرونی، شاهد وقوع لغزش باشیم. به همین خاطر در زمان عبور جاده، ساختمان سازی یا کشاورزی، حتما حساسیت مصالح بررسی میشود.
به گفته معاون کنترل سیلاب، وقتی دامنهای با شیب و مصالح مناسب مستعد زمین لغزش باشد، عوامل بیرون شامل بارندگی، زلزله، ترافیک حاصل از جاده، انفجارات معدنکاری یا انفجارات ناشی از موشکها و بمبها میتواند در این منطقه گسیختگی ایجاد کند. بنابراین اگر موشک به شیبهای حساس به زمین لغزش اصابت کند، جزو عوامل بیرونی است که از محیط به دامنه یا شیب وارد شده و باعث گسیختگی میشود.
اکبری بر اساس فیلمهایی که از زمین لغزش چندی پیش جاده پردیس مشاهده کرده، احتمال میدهد که مجموعهای از عوامل شامل شیب ۹۰ درجه واقع در آبرفت تهران، بارندگی، زلزله ۴.۱ ریشتری هفته گذشته و بمبهایی که در جریان جنگ اخیر به منطقه پردیس اصابت کرده، گسیختگی در این دامنه ایجاد کرده باشد که نتیجه آن وقوع زمین لغزش بوده است؛ زیرا این ترانشه بلند، سالیان سال در مجاورت جاده چالوس بوده و بارندگی هم در این منطقه وجود داشته است اما تاکنون شاهد چنین زمین لغزشی نبودهایم.
به گفته معاون کنترل سیلاب، با توجه به اینکه در اسفند هم ذوب برف داریم و هم بارندگی شروع میشود، آب در دامنهها نفوذ میکند و هر ساله از اسفند تا خرداد شاهد لغزشهای متعدد یا یکسری جریانهای واریزهای در کشور هستیم. امسال هم با توجه به بارشهای مناسب در کشور، تاکنون لغزشهای زیادی رخ داده است.
محسن توکلی عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام در گفتوگو با هفت صبح اگرچه امواج و بمبها را بر وقوع زمین لغزش موثر میداند اما او هم تاکید میکند که باید یک منطقه از نظر شیب مستعد زمین لغزش باشد و سپس آب مناسب در بین لایههای خاک قرار گیرد تا تحت تاثیر اصوات، لغزش رخ دهد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام ممنوعیت بوق زدن در تونلها را به دلیل انتشار امواجی معرفی میکند که میتواند زمینه لغزش زمین را فراهم کند. بمبها هم اثری مشابه همان بوق زدن در پدیده زمین لغزش دارند و اگرچه نسبت به دو عامل اولیه یعنی شیب و وجود رطوبت، اثر کمتری دارند اما چندان هم بیاثر نیستند.
توکلی تعداد زیاد وقوع پدیده زمین لغزش را عاملی میداند که سبب شده این موضوع مورد توجه قرار گیرد. ضمن آنکه زمین لغزش به صورت ناگهانی و محلی، به تعداد زیاد رخ میدهد و به کرات شاهد وقوع آن هستیم. زمین لغزش در جاهایی رخ میدهد که خیلی از مردم به فکرشان هم نمیرسد، در نتیجه خطرساز است. مثلا در چهار محال و بختیاری روستایی داشتیم که سالها هیچ خبری از بلایای طبیعی در آن نبود اما یکباره زمین لغزشی در این روستا رخ میدهد و ساکنان آن در زیر تودههای خاک مدفون میشوند؛ هیچ کس حتی آن منطقه را کاوش هم نمیکند.
به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام، خطر زمین لغزش از زلزله کمتر است زیرا اگر جایی رانش رخ دهد، کسی چند متر آنطرفتر متوجه وقوع حادثه نمیشود، در حالی که در پدیده زلزله، تا کیلومترها دورتر اثراتش قابل لمس بوده و ثبت میشود.به اعتقاد توکلی، مناطق کوهستانی زاگرس و البرز که شیب زیادی دارند، به خصوص در مواقعی که بارندگی خوبی داریم، مستعد زمین لغزش هستند و خودبهخود پدیده لغزش زمین در این مناطق تشدید میشود.
او توضیح میدهد که جادهها بیشتر تحت تاثیر خسارات ناشی از زمین لغزشها هستند. در حال حاضر در بخش عمده راههای استان ایلام، شاهد مشکل رانش (زمین لغزش) هستند و متاسفانه از آنجا که مطالعات مهندسی در زمان راهسازی انجام نمیشود و زمینشناسان از محاسبات حذف شدهاند، جادهای در این استان با صرف میلیاردها تومان ساخته میشود که همین دو تا سه هفته پیش، پس از بارندگیها، بهطور کامل محو میشود.
این عضو هیئت علمی دانشگاه ایلام بر این باور است که قدرت زمین لغزش بسیار زیاد است و تشدید آن میتواند مخاطرات جدی ایجاد کند. برای کاهش وقوع این مخاطرات، موثرترین کار انجام مطالعات دقیق، شناسایی مناطق مستعد زمین لغزش و ایجاد انحراف در مسیر آب است تا آب بین یک لایه نفوذناپذیر و لایههای بالایی خاک قرار نگیرد. زیرا ترکیب با آب سبب میشود که وزن لایهها بیشتر شده و به سمت پایین حرکت کنند. از نگاه او، ایجاد پوشش گیاهی هم در کنترل زمین لغزش موثر است اما تاثیر آن به اندازه حذف آب، موثر نیست.
آنطور که کارشناسان میگویند؛ در سرزمین بلاخیز ایران ترکیب عامل ثانویه یعنی بمبهای دشمن و بارندگیهای مطلوب امسال، میتواند در راههای کشور فاجعه بیافریند. بنابراین بهتر است متولیان در مناطقی که به دلیل تشدید عوامل ثانویه مستعد بروز زمین لغزش شدهاند، با نصب علائم هشدار دهنده جدید رعایت اصول ایمنی را به مردم گوشزد کنند تا مانع از وقوع فجایع جدید شوند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا