گریه کردن در برابر غریبه ها در ۱۶ ماهگی – در کتاب های روانشناسی تکاملی به عنوان یک مهارت بقا ثبت شده است. این یعنی نوزاد شما سالم، باهوش و به درستی به شما وابسته شده است. این دوره معمولاً تا ۲ سالگی به تدریج کم می شود،

به گزارش سرمایه فردا،  رفتار گریه کودک بعد از دیدن غریبه ها برای سن ۱۶ ماهگی کاملاً طبیعی و حتی یک نشانه مثبت از رشد عاطفی و شناختی نوزاد شماست. در واقع مغز او به مرحله مهمی رسیده که می‌تواند «خودی» را از «غریبه» تشخیص دهد.

به جای اینکه نگران باشید که چرا گریه می‌کند، بهتر است این رفتار را به عنوان «هوش اجتماعی بالای او» تفسیر کنید. در ادامه دلایل علمی و روانشناختی این پدیده را توضیح می‌دهم.

۱. اوج گیری «اضطراب غریبه» (Stranger Anxiety)

برخلاف تصور عموم که فکر می‌کنند این ترس باید تا یک سالگی تمام شود، اوج واقعی اضطراب غریبه در سن ۱۲ تا ۱۸ ماهگی است. نوزاد شما دقیقاً در اوج این مرحله قرار دارد.

· چه فرقی با قبل دارد؟ در ۸ ماهگی، کودک از هر کسی غیر از مادر می‌ترسید. اما در ۱۶ ماهگی، کودک یک بانک اطلاعاتی ذهنی کامل از «افراد امن» ساخته است. او دقیقاً می‌داند چه کسی در دایره امن اوست (پدر، مادر، پدربزرگ، پرستار). هر کس دیگری، حتی اگر دو بار او را دیده باشد، اگر در این بانک اطلاعاتی ذخیره نشده باشد، «خطر بالقوه» محسوب می‌شود.

۲. درک مفهوم «ثبات شیء» (Object Permanence)

در ۱۶ ماهگی، کودک به طور کامل فهمیده که افراد و اشیاء حتی وقتی از چشم او پنهان می‌شوند، وجود دارند. این یک جهش عظیم شناختی است، اما در مورد غریبه ها مشکل ساز می‌شود.

· دلیل گریه: کودک می‌داند که شما پشت در اتاق هستید. او می‌داند که غریبه ایستاده کنار او. اما چیزی که هنوز برایش مبهم است این است که «آیا اگر غریبه مرا بردارد، مادرم باز هم برمی گردد؟» این ابهام باعث استرس و گریه می شود.

۳. حافظه تشخیصی بسیار قوی (اما انتخابی)

شما گفتید «حتی کسی که چند بار دیده». دقیقاً همین نکته کلیدی است. در ۱۶ ماهگی، حافظه کودک وابسته به نشانه (Cue-dependent) عمل می کند.

· چگونه کار می کند؟ اگر آن شخص را فقط در مهدکودک یا در مهمانی دیده، اما حالا ناگهان در سوپرمارکت یا منزل شما ظاهر شده است، کودک او را نمی شناسد. محیط عوض شده، بنابراین آن شخص هنوز «غریبه» است.
· شرط لازم برای شناخت: برای اینکه کودک ۱۶ ماهه کسی را به عنوان «آشنا» ثبت کند، آن شخص باید حداقل ۱۰ تا ۱۵ بار در یک بازه زمانی کوتاه، در یک مکان ثابت و با تعامل مثبت (بازی دادن اسباب بازی) حاضر شود.

۴. مهارت های ارتباطی محدود

در ۱۶ ماهگی، کودک حرف زدن بلد نیست (یا فقط چند کلمه ساده می گوید). او نمی تواند بگوید: «لطفاً به من نزدیک نشو، من حالت رو دوست ندارم» یا «من خجالتی هستم».

تنها ابزاری که در اختیار دارد، سیستم هشدار اولیه است: گریه کردن. گریه برای او یک «حفاظ اجتماعی» است.

آیا راهکاری برای کاهش این گریه وجود دارد؟

کاملاً بله. شما نمی توانید این ویژگی را حذف کنید (و نباید هم حذف کنید، چون نشانه سلامت است)، اما می توانید شدت آن را کم کنید.

۱. قانون «نزدیک اما دست نزن» (۲ دقیقه سکوت)

به غریبه بگویید: «لطفاً اول ۲ دقیقه فقط بایست و به او نگاه کن، حتی دست تکون نده.» کودک باید چهره آن شخص را در حالت بی حرکت اسکن کند. بعد از ۲ دقیقه، اگر گریه قطع شد، غریبه می تواند یک اسباب بازی را روی زمین بیندازد نه اینکه دستش را به سمت کودک دراز کند.

۲. واسطه بازی (شما امن ترین پایگاه هستید)

خودتان غریبه را به کودک معرفی کنید: “ببین این عمه سارا است.” سپس خودتان شیئی (مثلا ماشین) را بردارید، به غریبه بدهید، غریبه آن را روی زمین بگذارد، شما بردارید و به کودک بدهید. این چرخه اعتماد را در ذهن کودک ایجاد می کند: “مامان به این شخص اعتماد دارد، پس او خطرناک نیست.”

۳. صبر کنید تا او پیش قدم شود

اجبار ممنوع. هرگز کودک را مجبور نکنید که بغل غریبه برود یا به او دست بزند. صبر کنید تا خود کودک (معمولاً بعد از ۲۰-۱۵ دقیقه که دید غریبه خطری ندارد) شروع به نگاه کردن از پشت پای شما کند. آن زمان است که تعامل ممکن می شود.

۴. از “گاز گرفتن” یا “پرت کردن اشیا” نترسید

در این سن، اگر غریبه به زور بخواهد او را بغل کند، ممکن است عکس العمل تهاجمی (گاز گرفتن، مشت زدن) نشان دهد. این طبیعی است. این رفتار پرخاشگرانه نیست؛ آخرین سنگر دفاعی اوست.

چه زمانی باید نگران بود؟

اگر این گریه با علائم زیر همراه بود، با متخصص اطفال مشورت کنید:

· گریه به قدری شدید است که منجر به استفراغ یا قطع شدن نفس (سیانوز) می شود.
· کودک شما به هیچ وجه حتی پس از یک ساعت حضور غریبه در خانه آرام نمی گیرد.
· این ترس به حدی است که کودک از بیرون رفتن از خانه و دیدن هر چهره جدیدی امتناع می کند (ترک منزل نمی کند).

بنابراین دقیقاً این رفتار – گریه کردن در برابر غریبه ها در ۱۶ ماهگی – در کتاب های روانشناسی تکاملی به عنوان یک مهارت بقا ثبت شده است. این یعنی نوزاد شما سالم، باهوش و به درستی به شما وابسته شده است. این دوره معمولاً تا ۲ سالگی به تدریج کم می شود، اما در برخی کودکان تا ۳ سالگی هم باقی می ماند. بهترین کار این است که به دیگران بگویید: «ببخشید، الان در سن ترس از غریبه است، لطفاً به او فشار نیاورید.»