یک سال پس از ارائه طرح «بمبها را متوقف کنید»، صدای مخالفت با ارسال سلاح به تلآویو در کنگره آمریکا بلندتر میشود
رامتین لطیفی: در حالی که جنگ غزه یکی از طولانیترین و خونبارترین جنگها در دهههای اخیر بوده و تصاویر ویرانی، قحطی و مرگ غیرنظامیان همچنان افکار عمومی جهان را تکان داده، در قلب ساختار سیاسی آمریکا نیز نشانههایی از تغییر دیده میشود. طرحی که یک سال پیش از سوی گروهی محدود از نمایندگان مترقی کنگره ارائه شده بود، اکنون به نمادی از رشد مخالفتها با سیاست سنتی واشنگتن در قبال اسرائیل تبدیل شده است. لایحه «بمبها را متوقف کنید» که هدف آن محدود کردن انتقال بخشی از تسلیحات تهاجمی آمریکا به اسرائیل است، اکنون ۷۳ حامی در مجلس نمایندگان دارد؛ رقمی که اگرچه هنوز با اکثریت فاصله زیادی دارد اما از نگاه فعالان حقوق فلسطینیان یک تحول تاریخی در فضای سیاسی آمریکا به شمار میرود.
طرحی که دیگر «افراطی» تلقی نمیشود
ژوئن ۲۰۲۵ زمانی که دلیا رامیرز، نماینده دموکرات کنگره برای نخستین بار این لایحه را معرفی کرد، تنها ۲۱ نماینده دموکرات حاضر شدند نام خود را پای آن بگذارند. در آن زمان بسیاری از ناظران سیاسی معتقد بودند چنین طرحی هیچ شانسی برای پیشروی در کنگره ندارد؛ نهادی که دههها یکی از وفادارترین حامیان اسرائیل در جهان بوده است. اما تنها یک سال بعد، تعداد حامیان این طرح به ۷۳ نفر رسیده است. رامیرز در نشست خبری اخیر خود در ساختمان کنگره تأکید کرد که طرحی که زمانی «رادیکال» و «افراطی» توصیف میشد، اکنون به بخشی از جریان اصلی بحثهای سیاسی آمریکا تبدیل شده است.
افکار عمومی آمریکا و فاصله گرفتن از سیاستهای تلآویو
در پشت این تغییر سیاسی، تحول مهمتری در حال رخ دادن است؛ تغییر نگرش جامعه آمریکا نسبت به اسرائیل. براساس نظرسنجیهای متعدد که طی ماههای گذشته منتشر شدهاند، میزان حمایت آمریکاییها از سیاستهای اسرائیل کاهش محسوسی یافته است. در یکی از تازهترین نظرسنجیها، تنها ۱۶درصد پاسخدهندگان موافق ادامه ارسال سلاح به اسرائیل بدون اعمال محدودیتهای جدید بودهاند.
این آمار برای کشوری که دههها حمایت نظامی از اسرائیل را بخشی از سیاست خارجی اجماعی خود میدانست، معنایی فراتر از یک عدد دارد. اکنون بخش قابلتوجهی از رأیدهندگان آمریکایی این پرسش را مطرح میکنند که چرا میلیاردها دلار از مالیات شهروندان باید صرف جنگهایی شود که به گفته منتقدان، نتیجهای جز گسترش بحران انسانی در غزه نداشته است. دلیا رامیرز در سخنان خود تنها به مسئله غزه نپرداخت.
او بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم اسرائیل و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا را به تشدید بحرانهای منطقهای در خاورمیانه متهم کرد. به گفته او، ادامه درگیریها در غزه، لبنان و ایران بیش از آنکه ناشی از ضرورتهای امنیتی باشد، ابزاری برای حفظ قدرت سیاسی رهبران دو کشور است. رامیرز تأکید کرد که ادامه جنگها به تثبیت موقعیت سیاسی این رهبران کمک میکند، در حالی که هزینه اصلی آن را غیرنظامیان میپردازند. این نوع انتقادها که تا چند سال پیش در کنگره آمریکا کمتر شنیده میشد، اکنون با صدایی بلندتر و از سوی شمار بیشتری از قانونگذاران مطرح میشود.
چرا پول برای بمب هست اما برای درمان نه؟
یکی از صریحترین مواضع را رشیده طلیب، نماینده فلسطینیتبار کنگره آمریکا، مطرح کرد. او با اشاره به مشکلات اقتصادی و اجتماعی در داخل آمریکا گفت بسیاری از شهروندان حتی توانایی مراجعه به پزشک یا تأمین هزینههای زندگی خود را ندارند اما دولت آمریکا همواره منابع مالی لازم برای ارسال تسلیحات به اسرائیل را پیدا میکند. طلیب تأکید کرد که شهروندان آمریکایی خواهان سرمایهگذاری در آموزش، بهداشت، مسکن و زیرساختها هستند، نه تأمین مالی جنگها و بمبارانها. او همچنین نقش جنبشهای مردمی را در تغییر فضای سیاسی آمریکا برجسته دانست و گفت فشار اصلی برای تغییر سیاستها نه از داخل کنگره، بلکه از سوی مردم عادی و فعالان مدنی ایجاد شده است.
لایحه «بمبها را متوقف کنید» چه میگوید؟
بر اساس مفاد این طرح، انتقال برخی بمبهای سنگین و مهمات توپخانهای به اسرائیل ممنوع خواهد شد؛ تسلیحاتی که در بسیاری از مرگبارترین حملات ارتش اسرائیل در غزه مورد استفاده قرار گرفتهاند. حامیان لایحه معتقدند این سلاحها در حملات گسترده به مناطق مسکونی، اردوگاههای آوارگان و زیرساختهای غیرنظامی نقش داشتهاند و ادامه ارسال آنها آمریکا را در برابر پیامدهای انسانی جنگ مسئول میکند. منتقدان اسرائیل در کنگره میگویند واشنگتن نمیتواند همزمان از حقوق بشر سخن بگوید و در عین حال تأمینکننده اصلی تسلیحاتی باشد که به گفته نهادهای حقوق بشری در حملات علیه غیرنظامیان به کار گرفته میشوند.
ترک برداشتن نفوذ لابیهای حامی اسرائیل
یکی از جنبههای مهم این تحول، پیوستن چهرههایی به این لایحه است که پیشتر روابط نزدیکی با گروههای حامی اسرائیل داشتند. برخی نمایندگان که با حمایت سازمانهای نزدیک به اسرائیل وارد کنگره شده بودند، اکنون به صف حامیان محدودسازی ارسال تسلیحات پیوستهاند. این مسئله از نگاه تحلیلگران نشان میدهد که فشار افکار عمومی در برخی حوزههای انتخاباتی حتی بر نفوذ سنتی لابیهای قدرتمند حامی اسرائیل نیز اثر گذاشته است.
حتی توماس مسی، نماینده جمهوریخواه کنگره که به طور معمول در اردوگاه محافظهکاران قرار میگیرد، از این طرح حمایت کرده و گفته است اسرائیل با استفاده از تسلیحات آمریکایی دهها هزار غیرنظامی را کشته و آمریکا از نظر اخلاقی موظف است به حمایت از این روند پایان دهد. افزایش حمایت از این لایحه تنها نشانه تغییر نیست. در ماههای اخیر چندین طرح دیگر نیز با هدف محدود کردن اختیارات دولت آمریکا در همراهی با سیاستهای نظامی اسرائیل مطرح شدهاند.
راهی طولانی تا تغییر واقعی
با وجود رشد تعداد حامیان لایحه، واقعیت این است که اکثریت کنگره همچنان از ادامه همکاری نظامی با اسرائیل حمایت میکند. رهبران جمهوریخواه مجلس نمایندگان نیز تاکنون مانع از به رأی گذاشته شدن این طرح شدهاند. با این حال فعالان حقوق فلسطینیان معتقدند اهمیت اصلی ماجرا در خودِ اعداد نیست، بلکه در شکسته شدن تابویی است که دههها هرگونه انتقاد جدی از کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل را ناممکن کرده بود.
