جمعه ۵ تیر ۱۴۰۵
کارشناسان معتقدند که بهجای محدودسازی زیرساختهای عمومی، باید به دنبال راهحلهای هدفمندتری مانند نظارت هوشمند، آموزش و برخورد با متخلفان بود. تجربههای گذشته نشان داده است که قطع یا محدودسازی گسترده اینترنت، نه تنها به امنیت پایدار منجر نمیشود، بلکه هزینههای گزافی را بر اقتصاد و روان جامعه تحمیل میکند.
به گزارش سرمایه فردا، در روزهایی که هرگونه محدودیت اینترنتی میتواند زندگی روزمره و اقتصاد دیجیتال را مختل کند، بحثها دربارهی روشهای مدیریت اینترنت در ایران دوباره داغ شده است. برخی کارشناسان معتقدند که قطع اینترنت مانند «تخریب جاده برای جلوگیری از تصادف» است و نه تنها امنیت نمیآورد، بلکه هزینههای اقتصادی و روانی سنگینی را به جامعه تحمیل میکند. در سوی دیگر، الگوی جدیدی به نام «اینترنت گزینشی» یا وایتلیست جایگزین فیلترینگ سنتی شده است؛ رویکردی که دسترسی به اینترنت را بهجای محدودسازی هدفمند، بهطورکلی مسدود و تنها بخشهای خاصی را برای کاربران قابلدسترس میکند. در این گزارش، به بررسی ابعاد فنی، اقتصادی و اجتماعی این تغییر رویکرد میپردازیم.
علیرضا بزرگمهری، کارشناس فناوری و اطلاعات، با اشاره به رویکردهای گذشته در مدیریت اینترنت، تأکید دارد که تصور ایجاد امنیت از طریق قطع یا محدودسازی زیرساختهای عمومی، قابلدفاع نیست. بهگفتهی او، اگر قرار باشد صرفاً بهدلیل سوءاستفادهی عدهای معدود، یک زیرساخت عمومی محدود شود، این اقدام مشابه آن است که بهدلیل آمار بالای تلفات جادهای، کل جادههای کشور را ببندیم. راهحل اساسی، حذف زیرساخت نیست، بلکه نظارت، ارتقای تجهیزات، آموزش و برخورد هدفمند با متخلفان است. این نگاه، در تقابل با رویکردهای سختگیرانهای است که در برخی مقاطع در کشور اجرا شده است.
در شرایط بحرانی، اینترنت فقط یک ابزار ارتباطی نیست؛ بلکه وسیلهای برای آرامش روانی خانوادههاست. بزرگمهری با اشاره به روزهای جنگ اخیر، خاطرنشان میکند که بسیاری از ایرانیان خارج از کشور نگران وضعیت عزیزان خود بودند و بسیاری از خانوادهها در داخل نیز امکان ارتباط با فرزندان، خواهران و برادران خود را نداشتند. قطع ارتباط، علاوه بر تبعات اقتصادی، فشار روانی سنگینی را نیز به جامعه تحمیل میکند. همچنین محدودیتهای گسترده اینترنتی عملاً هزینهی دسترسی مردم به ارتباطات را افزایش میدهد. کاربرانی که پیش از این با هزینهای متعارف از اینترنت استفاده میکردند، ناچار میشوند برای دریافت حجم یا دسترسی بیشتر، مبالغ چندبرابری پرداخت کنند؛ در حالی که حجم مصرفی برنامههای روزمره، بهویژه بهروزرسانی نرمافزارها و پیامرسانها، بهتنهایی بخش قابلتوجهی از بستههای اینترنتی را مصرف میکند.
بزرگمهری با اشاره به تحول در روشهای مدیریت اینترنت، توضیح میدهد که الگوی سنتی فیلترینگ که در آن بخشی از سایتها و سرویسها مسدود میشدند، جای خود را به مدل جدیدی به نام «اینترنت گزینشی» یا وایتلیست داده است. در این رویکرد، همهچیز مسدود است، مگر آن بخشی که اجازهی دسترسی دریافت کرده باشد. از منظر فنی، این تغییر یک تحول اساسی و بسیار پرهزینه در معماری دسترسی به اینترنت محسوب میشود.
بزرگمهری با مقایسهی رویدادهای مختلف، تفاوتهای اساسی میان رویکردهای گذشته و حال را تشریح میکند. در اتفاقات سال ۱۳۹۸، زیرساخت و ارتباط دیتاسنترها با اینترنت و شبکه بهطور عادی برقرار بود و صرفاً با اعمال برخی قواعد، دسترسی کاربران محدود شد. اما در جنگ ۱۲ روزه، شاهد قطع کامل و فیزیکی ارتباطات بودیم. تفاوت امروز با آن دو تجربه، حرکت به سمت مدل وایتلیست است؛ مدلی که در آن دسترسیها بهصورت موردی و انتخابی تعریف میشوند. این رویکرد، اگرچه از نظر فنی پیشرفتهتر به نظر میرسد، اما پیادهسازی آن نیازمند زیرساختهای پیچیده و هزینههای بالایی است.
بر اساس اظهارات بزرگمهری، بخش عمده دانش فنی مورد استفاده برای پیادهسازی این سازوکار در داخل کشور وجود دارد و میتوان گفت بیش از ۸۰ درصد آن حاصل توان دانشگاهها و متخصصان داخلی است. البته در برخی موارد از مشاورههای خارجی یا تجهیزات وارداتی نیز استفاده میشود، اما نقش اصلی را دانش بومی ایفا میکند. با این حال، تجهیزات پیشرفته میتوانند اجرای چنین سیاستهایی را تسهیل کنند و هزینههای پیادهسازی را کاهش دهند.
گذر از فیلترینگ سنتی به مدل لیست سفید، اگرچه از نظر فنی یک تحول محسوب میشود، اما چالشهای جدیدی را نیز به همراه دارد. هزینههای بالای پیادهسازی، محدودیتهای دسترسی، فشار روانی و اقتصادی بر جامعه و همچنین وابستگی به تجهیزات پیشرفته، از جمله مسائلی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. کارشناسان معتقدند که بهجای محدودسازی زیرساختهای عمومی، باید به دنبال راهحلهای هدفمندتری مانند نظارت هوشمند، آموزش و برخورد با متخلفان بود. تجربههای گذشته نشان داده است که قطع یا محدودسازی گسترده اینترنت، نه تنها به امنیت پایدار منجر نمیشود، بلکه هزینههای گزافی را بر اقتصاد و روان جامعه تحمیل میکند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا