سهشنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵
صنعتِ خانگی، نمادِ یک پارادوکسِ تلخ است: از یک سو، رشدِ درآمدیِ بیسابقه و از سوی دیگر، فقرِ فزایندهی مصرفکننده. شاید وقت آن رسیده باشد که سیاستگذاران، بهجای شادی از رشدِ درآمدیِ صنایع، به فکرِ خانههایی باشند که روزبهروز از وسایلِ ضروری، تهیتر میشوند.
به گزارش سرمایه فردا، صنعت کالاهای خانگی ایران در بهار امسال، با ثبت درآمد ۱۶ هزار و ۲۵۵ میلیارد تومانی و رشد ۳۱۳ درصدی نسبت به سال قبل، یکی از خیرهکنندهترین عملکردهای تاریخ بورس کشور را به نام خود ثبت کرد. رقمی که پشت آن، نه فقط افزایش تولید یا صادرات، که روایتی از خانههایی است که هر روز گرانتر تمام میشوند و سفرههایی که روزبهروز کوچکتر میشوند. در بهاری که قیمت مواد اولیه، نرخ ارز و هزینههای تولید به آسمان رفت، صنعت کالاهای خانگی نیز به نمادی از شکافِ عمیقِ میان سودِ تولید و قدرتِ خریدِ مردم تبدیل شد. پشت هر درصد از این رشد ۳۱۳ درصدی، داستانِ خانوادهای است که برای خرید یک یخچال یا ماشین لباسشویی، ماهها پسانداز میکند و باز هم دستش به خواستهاش نمیرسد؛ و داستانِ کارگری که در خطِ تولید این کارخانهها، با حداقلِ دستمزد، برایِ تأمینِ معاشِ خانوادهاش تقلا میکند.
سه ماهه نخست سال جاری، برای صنعت کالاهای خانگی ایران، فصلی پررونق و در عین حال پرتنش بوده است. مجموع درآمد ۶ شرکت بزرگ فعال در این حوزه، به رقم چشمگیر ۱۶ هزار و ۲۵۵ میلیارد تومان رسیده که نسبت به بهار سال گذشته، رشد ۳۱۳ درصدی را نشان میدهد. رشدی که در شرایطی رقم خورده که قیمت مواد اولیه، نرخ ارز و هزینههای تولید، همگی با افزایشهای چند دهدرصدی مواجه شدهاند.
صنعت کالاهای خانگی، با سبدِ متنوعی از محصولات، از لوازمخانگی بزرگ (مانند یخچال، ماشین لباسشویی و تلویزیون) تا کالاهایِ کوچکتر (مانند جاروبرقی، مایکروویو و وسایل آشپزخانه)، یکی از پرمصرفترین و در عین حال وابستهترین صنایع به قدرتِ خریدِ مردم است. وقتی قیمت این کالاها به حدی میرسد که بسیاری از خانوادهها توان خریدِ حتی یک قلم از آنها را ندارند، این رشدِ روی کاغذ، بیش از آنکه نشانهی رونق باشد، زنگِ خطری برایِ کاهشِ شدیدِ تقاضا و رکودِ این صنعت در ماههایِ آینده است.
در میان شرکتهای این صنعت، انتخاب (صنایع الکتریکی انتخاب) با درآمد خیرهکنندهی ۹ هزار و ۴۴۵ میلیارد تومانی و رشد ۸۲۵ درصدی، بیتردید سلطانِ بیچالشِ صنعت خانگی در بهار امسال بوده است. این شرکت با سهمی بیش از ۵۸ درصد از کل درآمد صنعت، عملاً بیش از نیمی از بازار کالاهای خانگی کشور را در اختیار داشته است.
رشد ۸۲۵ درصدی انتخاب، یک رکوردِ تاریخی در صنعت خانگی محسوب میشود. این شرکت که در حوزههای مختلف لوازمخانگی از جمله یخچال، ماشین لباسشویی، تلویزیون و لوازمِ آشپزخانه فعالیت دارد، از افزایشِ چشمگیرِ قیمتها و همچنین افزایشِ تقاضا در بهار امسال بهرهی عظیمی برده است. انتخاب با تکیه بر برندِ قدرتمند، شبکهی گستردهی توزیع و تنوعِ محصولات، توانسته سهمِ غالبِ بازار را به خود اختصاص دهد و از موجِ گرانیها، بیش از هر رقیبی سود ببرد.
با این حال، این حجم از تسلط بر بازار، پرسشهایِ جدی را دربارهی انحصار و تأثیرِ آن بر قیمتگذاری و قدرتِ انتخابِ مصرفکننده مطرح میکند.
لبوتان (صنایع لبوتان) با درآمد ۴ هزار و ۸۰۴ میلیارد تومانی و رشد ۱۵۶ درصدی، و لخزر (صنایع خزر) با درآمد ۱,۱۸۹ میلیارد تومانی و رشد ۹۰ درصدی، دو شرکتِ بزرگی هستند که سهمِ قابلتوجهی از بازارِ کالاهایِ خانگی کشور را در اختیار دارند.
لبوتان که در حوزهی تولیدِ لوازمخانگی و الکترونیکی فعالیت دارد، با رشدِ ۱۵۶ درصدی، عملکردی فراتر از متوسطِ صنعت داشته است. لخزر نیز با رشدِ ۹۰ درصدی، با وجودِ رشدِ پایینتر از متوسط، همچنان یکی از بازیگرانِ اصلیِ این بازار محسوب میشود.
لابسا (صنایع لبنی و بستهبندی ساینا) با درآمد ۶۱۲ میلیارد تومانی و رشد ۷۲ درصدی، لپارس (صنایع پارس) با درآمد ۴۰ میلیارد تومانی و رشد ۱۳۲۹ درصدی، و لسرما (صنایع سرمایسازی) با درآمد ۱۶۴ میلیارد تومانی و رشد ۲۱۴ درصدی، سه شرکتِ کوچکتر این صنعت هستند که رشدهایِ خیرهکنندهای را تجربه کردهاند.
لپارس با رشدِ ۱۳۲۹ درصدی، بالاترین رشد را در میانِ تمامیِ شرکتهایِ صنعت خانگی به خود اختصاص داده است. این رشدِ باورنکردنی، اگرچه از پایهای بسیار کوچک رقم خورده، اما نشان از پویایی و تلاشِ این شرکت برایِ افزایشِ سهمِ خود در بازار دارد. لسرما نیز با رشدِ ۲۱۴ درصدی، عملکردی بسیار قوی داشته است.
آنچه در پشتِ این اعداد نهفته است، سؤالی اساسی را پیش میکشد: آیا این رشد ۳۱۳ درصدی، حاصل افزایش تولید و فروش است، یا نتیجهی مستقیم افزایش سرسامآور قیمتها؟
تحلیلگران اقتصادی معتقدند که این رشد خیرهکننده، عمدتاً به سه عامل کلیدی بازمیگردد:
نخست؛ افزایش شدید قیمت مواد اولیه و نرخ ارز: افزایش نرخ ارز، قیمتِ مواد اولیهای مانند فولاد، مس، پلاستیک و قطعاتِ الکترونیکی را به شکلِ قابلتوجهی افزایش داد و تولیدکنندگان را ناچار به افزایش قیمتِ محصولاتِ خود کردند.
دوم؛ افزایش هزینههای تولید، بستهبندی و حملونقل: افزایش قیمتِ انرژی، بستهبندی و حملونقل، هزینههایِ تولید را به شدت بالا برد و این هزینهها به قیمتِ نهاییِ محصولات منتقل شد.
سوم؛ افزایشِ تقاضا برایِ تعویضِ کالاهایِ خانگی در بهار: بهار، معمولاً فصلِ نقلوانتقالات و خریدِ لوازمخانگیِ نو است. این تقاضایِ فصلی، به افزایشِ فروش و درآمدِ شرکتها کمک کرده است، هرچند که بخشِ عمدهی این رشد، همچنان ناشی از افزایشِ قیمتهاست.
با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که تداومِ این روند، میتواند به کاهشِ شدیدِ تقاضا و رکودِ صنعتِ خانگی در ماههایِ آینده منجر شود. با کاهشِ قدرتِ خریدِ مردم، بسیاری از خانوادهها خریدِ لوازمخانگی را به تعویق میاندازند و این موضوع، میتواند صنعتِ خانگی را با بحرانِ فروش مواجه کند.
عملکردِ بهار ۱۴۰۴ صنعتِ خانگی، هرچند با رشد ۳۱۳ درصدی و عبور از مرزِ ۱۶,۲۵۵ میلیارد تومان، رکوردی تاریخی در بورسِ کشور به ثبت رسانده، اما نباید فراموش کرد که این رشدِ روی کاغذ، یعنی فشارِ مضاعف روی سفرههای مردم. در حالی که تولیدکنندگانِ بزرگ و سهامداران از این جهشِ درآمدی به وجد آمدهاند، میلیونها خانوادهی ایرانی با کاهشِ قدرتِ خرید و حذفِ بسیاری از کالاهایِ خانگیِ ضروری از سبدِ خریدِ خود مواجه شدهاند.
صنعتِ خانگی، نمادِ یک پارادوکسِ تلخ است: از یک سو، رشدِ درآمدیِ بیسابقه و از سوی دیگر، فقرِ فزایندهی مصرفکننده. شاید وقت آن رسیده باشد که سیاستگذاران، بهجای شادی از رشدِ درآمدیِ صنایع، به فکرِ خانههایی باشند که روزبهروز از وسایلِ ضروری، تهیتر میشوند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا